पाकेटमारको भाषा

- सुरेश किरण

अस्ति भर्खरैको कुरा हो । राजधानीका विभिन्न स्थानबाट समातिएका करिब ८० पाकेटमारलाई प्रहरीले एकैपटक सार्वजनिक गर्‍यो । अचेल यति ठूलो मात्रामा त जुलुसमा आएका प्रदर्शनकारी पनि समातिन छाडिसकेका छन् । पाकेटमार समातिनु ठूलै कुरा हो । पाकेटमारको सामूहिक सार्वजनीकरणकै क्रममा प्रहरीले एउटा अर्को जानकारी पनि सार्वजनिक गर्‍यो– यी पाकेटमारले एकआपसमा प्रयोग गर्ने भाषा पनि बेग्लै हुँदो रहेछ ।

पाकेटमारको बेग्लै भाषा भनेपछि मलाई लाग्यो, यो त नयाँ भाषा नै हुनुपर्छ । नेपालमा १ सय २३ वटा भाषा छन् भनिन्थ्यो । अब योसमेत गर्दा १ सय २४ पुगे होलान् । भाषाशास्त्रीहरुले यो भाषाबारे कति अध्ययन गरे, थाहा छैन ।

नेपालमा बोलिने धेरै भाषामध्ये अधिकांश लोपोन्मुख छन् । तर प्रहरीले दिएको जानकारीबाट थाहा हुन्छ, पाकेटमारी भाषा बोल्ने वक्ताको संख्या भने दिनहुँ बढ्दो छ । अरु जम्मै भाषा लोप भए पनि यो भाषाचाहिँ लोप होलाजस्तो लाग्दैन ।

भाषा भनेपछि त्यसको भाषिका पनि हुने गर्छ । पाकेटमारी भाषाका पनि थुप्रै भाषिकाहरु अस्तित्वमा रहेको देखिन्छ । तीमध्ये पनि केही भाषिका नेपाल सरकारका विभिन्न निकायमा प्रचलनमा रहेको हामी पाउँछौँ । जस्तो कि, राजस्व विभाग, मालपोत कार्यालय, कर विभाग, भन्सार कार्यालय, श्रम कार्यालय, उद्योग विभाग आदि निकायमा यो भाषाका विभिन्न भाषिका प्रचलनमा छन् । यसबाट थाहा हुन्छ कि यो भाषाको प्रयोग र प्रभाव दिनप्रतिदिन बढ्दो छ । यसलाई अब रोक्न सक्ने अवस्था छैन । किनभने, यो भाषा बोलेबापत मानिसको रोजीरोटी चल्छ भने कसले छाड्छ त्यस्तो भाषा ! अब के थाहा, भोलिका दिन हाम्रो सरकारी कामकाजको भाषासमेत यही भाषा पो बन्ने हो कि ?  

प्रकाशित: पुस १९, २०७५

ट्याग: परिहास