सम्झना

म्यागजिन उनको सोख

गजेन्द्र बुढाथोकी, वैशाख ६, २०७६

म्यागजिनकारिताको सफलतापछि पुष्करलालले ०४९ मा पहिलो सन्ध्याकालीन दैनिक निकाले, महानगर । एक रुपैयाँ गोटा महानगर  बेचेर प्रतिपत्रिका २५ पैसा आम्दानी दिने गरी बेरोजगार युवालाई \'हकर\' बनाए ।
पुरा पढ्नुहोस्

निभ्यो त्यो तेज

सुनिता लोहनी, चैत्र १७, २०७५

जहाँ हिंसापीडित, त्यहाँ तेजश्री थापा १० वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वपीडितका पक्षमा आवाज उठाएकी उनले तीन वर्षअघिको मधेस आन्दोलनका हिंसात्मक घटना उजागर गर्न अनवरत काम गरिन् उनै ५२ वर्षीया तेजश्रीले अघिल्लो साता न्युयोर्कमा देहत्याग गरिन्

सशस्त्र द्वन्द्व समयमा तेजश्रीकै अगुवाइमा प्रत्यक्षदर्शीसँग कुरा गरेर यौन हिंसामा परेका महिलाको पहिलो दस्तावेज ह्युमन राइट्स वाचले सार्वजनिक गरेको थियो त्यसैगरी मधेस आन्दोलनताका घटना छानबिन गर्न तेजश्रीलाई सहयोग गरेको सम्झिँदै प्रदेश का प्रमुख न्यायाधिवक्ता दीपेन्द्र झा भन्छन्, "उहाँ पीडित वर्गको दुःख महसुस गर्न सक्ने व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो "

तेजश्रीको मानव अधिकार संरक्षण अभियान नेपालमा मात्र सीमित थिएन उनले संकट द्वन्द्वको समयमा बाल्कन, बंगलादेश तथा श्रीलंकामा सेवा गरेकी थिइन् १३ वर्षदेखि तेजश्रीकी मित्र पत्रकार सुविना श्रेष्ठ उनलाई सफा हृदयकी भावुक योद्धाका रुपमा सम्झिन्छिन् "मानव अधिकारबाट वञ्चितका लागि जे पनि गर्न तयार हुने उनीजस्तो व्यक्तित्व अन्यत्र पाइँदैन," उनी थप्छिन्  

पूर्वराजदूत भेषबहादुर थापा डा रीता थापाकी जेठी छोरी तेजश्रीको जन्म सन् १९६६ मा काठमाडौँमा भएको थियो वेल्स्ली कलेज तथा कर्नेल स्कुलमा अध्ययन गरेकी उनी ह्युमन राइट्स वाचमा दक्षिण एसियाका लागि वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता थिइन्

ह्युमन राइट्स वाचको विज्ञप्तिमा बालबालिकाप्रति उनको विशेष सहानुभूति रहेको उल्लेख तत्कालीन सशस्त्र युद्धताका सेनाले गिरफ्तारपछि घाइते पारिएकी माओवादी लडाकू बालिकाको पक्षमा सरोकारवालासँग विरोध गरेकी थिइन् सो कुरा आफ्नो रिपोर्टमा समेत उल्लेख गरिन्

सन् २०१७ को अगस्तमा उनले बंगलादेश तथा म्यानमारको सिमानामा भ्रमण गरेकी थिइन् उनी पहिलो मानव अधिकारकर्मी थिइन्, जसले रोहिंग्या मुस्लिम समुदायप्रति म्यानमारका सेनाले गरेको ज्यादती दस्तावेजमार्फत सार्वजनिक गरेकी थिइन्

उनले सुरुआतमा महिला हिंसाविरुद्ध राष्ट्रसंघीय विशेष प्रतिनिधिका रुपमा काम गरिन् त्यही क्रममा राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार आयोगका लागि श्रीलंकाली गृहयुद्धमा भएका लैंगिक हिंसामाथि अनुसन्धान गरेर प्रतिवेदन तयार पारिन्

त्यसपछि तत्कालीन युगोस्लाभियाका लागि गठित अन्तर्राष्ट्रि्रय अपराध ट्रिब्युनलमा काम गरिन् हेगस्थित उक्त टि्रब्युनलमा करिब १० वर्ष काम गर्दा उनले यौन हिंसामाथि अनुसन्धान गरेकी थिइन् त्यसपछि उनी ह्युमन राइट्स वाचमा आबद्ध भएकी थिइन् लेखिका मञ्जुश्री थापाले दिदीको निधनपछि 'तेज आफू आत्मीय साथी रहेको' ट्वीट गरेकी छन्

 

 

तेजश्रीले मानव अधिकारका क्षेत्र, यौन हिंसा तथा सशस्त्र द्वन्द्वमा गरेको कामको स्मरण गर्दै ड्यानिएल ल्याकले नेपाली टाइम्समा लेखेका छन्, 'तीक्ष्ण मस्तिष्क गहिरो भावनाकी उनलाई साथी, परिवार तथा सहयोगीले संसारका निर्दोषहरुका पक्षमा काम गर्ने निर्भीक अभियन्ताका रुपमा सम्झनेछन् '

पुरा पढ्नुहोस्

खस जातिको खसखस

राम लोहनी, फाल्गुन १९, २०७५

नेपाली विद्वत् जगतमा पोखरेलको स्थान सधैँ अग्रपंक्तिमा छ । भाषा, साहित्य र विशेषगरी खस जातिको प्रसंगमा पोखरेल चिरस्मरणीय रहनेछन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

अथक अन्वेषकको सम्झना

हर्षमान महर्जन, फाल्गुन १९, २०७५

१९९८ असोज १ मा काठमाडौँको ठमेलमा जन्मेका शिव रेग्मीले सानै उमेरदेखि बुबाले घरमा ल्याएका पत्रिका उद्योग, शारदा, उदय र प्रगति पढ्ने बानी बसालेका थिए । पुस्तक संकलन भने ०१५ मा एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि थाले ।
पुरा पढ्नुहोस्

विश्वामित्रजस्ता मोराश

गुरुङ सुशान्त, माघ ११, २०७५

अनेक पाटामा पसिना पोखे पनि तीन विधामा उनले आफ्नो सग्लो अनुहार बनाए– नाटक, कथा, समालोचना । कथामा उनलाई ‘स्वैरकल्पनाका मास्टर/वस्ताज’ नै मानिन्थ्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

राजाका कवच

किशोर नेपाल, पुस ६, २०७५

‘राजाको नजिक’ रहेर पनि ‘पावर’ मा थोरै पटक र थोरै समय मात्र रहे गिरि । उनका नाममा निकै हल्ला भयो– गिरि शक्तिशाली छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

मल्ल सर : सम्झना कतिपय

अभि सुवेदी, मंसिर ९, २०७५

टाढा गएर दिवंगत हुनुभयो, अन्तिम कालमा देख्न पाइनँ । मेरो धेरै श्रद्धाञ्जली, सर !
पुरा पढ्नुहोस्

उनको आँसुमा शक्ति र शोभा थियो

खगेन्द्र संग्रौला, कार्तिक २५, २०७५

नागबेली जीवनपथमा बहुविध कर्ममा संलग्न र रंगीन व्यक्तित्वयुक्त तुलाधर वास्तवमा हुन् चाहिँ के ? साहित्य स्रष्टा ? मानव अधिकारवादी ? भाषा–संस्कृतिका अभियन्ता ? पहिचानवादी नेता ? मध्यस्थकारी सहजकर्ता ? संयोजनकारी सूत्रधार ?
पुरा पढ्नुहोस्

अलिअलि चक्र बाँस्तोला

बसन्त बस्नेत, कार्तिक ११, २०७५

युद्धकालमा गिरिजाप्रसाद कोइराला र प्रचण्डलाई भेटाउने सुरुआती सूत्रधारमध्ये थिए चक्र ।
पुरा पढ्नुहोस्

[सम्झना] राष्ट्रसंघ भनेकै कोफी अन्नान

एन्टोनिओ गुट्रेस, आश्विन ९, २०७५

कोफी अन्नान हामीजस्ता पनि छन् र हामीभन्दा विशेष पनि छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

बिदा हरिप्रसाद रिमाल : रंगमञ्चका रत्न

नेपाल संवाददाता , भाद्र १५, २०७५

कुनै समय थियो, जतिबेला शनिबार रेडियोका लागि छुट्याइन्थ्यो । त्यो पनि दिउँसो १ बजे । आफ्ना काम सकेर या थाती राखेर रेडियो नाटकको प्रतीक्षामा हुन्थे, श्रोताहरु । त्यस्तो लहर ल्याइदिएका थिए, हरिप्रसाद रिमालले ।
पुरा पढ्नुहोस्