सम्झना

भीम बाको लडाइँ

गोकर्ण गौतम, असार ३, २०७५

थापाले भनेका थिए, “मैले कति जनालाई मारेँ, ठ्याक्कै भन्न सक्दिनँ तर दुई हजारभन्दा माथिकै संख्यामा मारियो होला ।”
पुरा पढ्नुहोस्

‘मैले उत्कृष्ट पुस्तक लेखिसकेको छु’

नेपाल संवाददाता , जेष्ठ ११, २०७५

‘म बूढो मात्र होइन, निकै बूढो हुँदैछु । सम्भवत: मृत्युको नजिक पुग्नेछु । अहिले पनि हरेक दिन आफूलाई जिउँदै पाउँदा आश्चर्य लाग्छ ।’

लेखक फिलिप रोथले न्युयोर्क टाइम्सलाई यसो भनेको चार महिना मात्र बित्यो । नभन्दै अंग्रेजी साहित्यका यी महान् हस्तीले देहत्याग गरे, ८ जेठमा । मृत्युको कस्तो पूर्वाभास !

गृहनगर न्युयोर्कको म्यानहटनमा जीवनको ८५ वर्ष बिताए उनले । सन् १९५९ मा दुई नोभेला प्रकाशित भए, गुडबाई र कोलम्बस । यी पुस्तकले उनलाई फिक्सनका लागि नेसनल अवार्ड दिइयो । त्यसपछि उनले नेसनल बुक क्रिटिक्स सर्कल अवार्ड पाए । सन् १९९७ मा उपन्यास अमेरिकी प्यासट्रोलबाट प्रतिष्ठित पुलित्जर प्राइज नै जिते । उनी सर्वाधिक अवार्ड/पुरस्कार पाउने अमेरिकी लेखकमध्ये अग्रपंक्तिमा आउँछन् । तर, धेरै पटक चर्चा भए पनि उनले नोबेल पुरस्कार भने पाएनन् । उनी अमेरिकी कला एकाडेमीको साहित्य विभागमा लामो समय काम गर्ने अन्तिम जीवित सदस्य पनि थिए ।

रोथले यहुदी र अमेरिकी पहिचानबारे खुलेर लेखे । यौन मनोविज्ञानको क्षेत्रमा पनि सशक्त कलम चलाए । खासगरी पुरुष यौनेच्छा प्रकट हुन्थ्यो । उनी फिक्सन लेख्थे । तर, व्यक्तिगत जीवन र भोगाइको समिपमा हुन्थे, ती लेखनी । कतिपय त अटोबायोग्राफीजस्तै । उनले लेख्ने पात्र कतै न कतै उनीसँग जोडिएका जस्ता लाग्थे ।

सन् २०१० सम्म अर्थात् लगातार ५० वर्ष उनी लेखन कर्ममा साधना गरिरहे । करिब ३० कृति प्रकाशनपछि भने अवकाश लिए । त्यतिबेला उनले भनेका थिए, ‘मैले उत्कृष्ट पुस्तक लेखिसकेको छु । अब लेखेँ भने कमजोर हुनेछ । हरेक प्रतिभाको आफ्नै सीमितता, क्षेत्र, शक्ति, प्रकृति र जीवन हुन्छ । कोही पनि सधैँ फलदायी हुन सक्दैन ।’ पछिल्लो समय उनी अध्ययनमा एकाग्र थिए ।

रोथको लेखन व्यवहार पनि गज्जबको थियो । उनी लेख्नुअगाडि सोच्थे र यताउता हिँडडुल गरेर सोच्थे । उनले लेखन र निजी जीवनलाई पृथक राखे । आफू बसेको घरमा लेख्दैनथे, लेख्नकै लागि घरभन्दा टाढा स्टुडियो बनाएका थिए । ताकि लेख्दा ध्यान भंग नहोस् । सायद यही कारण हुनुपर्छ, उनका पुस्तकमा अजीवको दूरदर्शिता पाइन्छ । उनको मृत्युपश्चात् बीबीसीले लेखेको छ, ‘युद्धपछिको हाम्रो संसारको महान् उपन्यासकार ।’

 

पुरा पढ्नुहोस्

जर्सी नं १०

पवन आचार्य, जेष्ठ ७, २०७५

साना कदका मणिले नेपाली खेलप्रेमीमाझ सम्झनाका ठूलो क्यानभास छाडेर गएका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

यसकारण सम्झिइनेछन् हकिङ

विभु लुइटेल, फाल्गुन ३०, २०७४

हकिङ सधैँ चाहन्थे– मानिसले कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई नियन्त्रण गर्नुपर्छ, कृत्रिम बुद्धिमत्ताले मानिसलाई होइन ।
पुरा पढ्नुहोस्

आईबी राईको एक्टिभिज्म

मनु मन्जिल, फाल्गुन २७, २०७४

आईबी राईको ‘एक्टिभिज्म’को सबैलाई लोभ लाग्छ । हामी सामान्य मानिसलाई आफ्नै वरिपरि घुम्दैमा समय कहिल्यै निक्लँदैन । पुग्दैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

एउटा गीतको जन्म

रामेश श्रेष्ठ, पुस २१, २०७४

त्यतिबेला काठमाडौँलाई नेपाल भनिन्थ्यो । नेपाल जाने क्रममा तातो मन्थली खहरे पार गर्छु । तामाकोसीको चिसोपानी पेटभरि पिएपछि कोसीकिनारमा उभिएका सिमलका बोटहरूमुनि सुस्ताउन पुग्छु । माटोमाथि पाटेजरा फैलाएर उभिएका हुन्छन् बडाबडा बूढा सिमलका बोटहरू !
पुरा पढ्नुहोस्

जो मरेर पनि बाँचिरहन्छन्

लोचन रिजाल, आश्विन ३०, २०७४

नेपाली मौलिक संगीतको शिक्षा, अनुसन्धान तथा पूर्वाधार निर्माणका लागि सधैँ समर्थन गर्नुभयो, सहयोग गर्नुभयो ।
पुरा पढ्नुहोस्

सन्त नेताको महाप्रस्थान

कमल ढकाल, श्रावण २, २०७४

पछिल्लो समय कांग्रेसको कुरा गर्दा उनको आँखामा पानी भरिन्थ्यो । आफ्नो रोगभन्दा पनि कांग्रेसमा लागेको रोगबारे चिन्तित थिए जोशी ।
पुरा पढ्नुहोस्

भानुको शिखर कटेरी

पदमसिंह कार्की, असार २९, २०७३

नेपाली रहेका ठाउँमा हरेक चाडपर्व र मेलापातमा गोठाला–खेतालाले रामायणको श्लोक हाल्ने परम्परा नेपाली संस्कृतिको अभिन्न अंग भइसकेको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

अर्धकदको आख्यान 'धर्सो'

सरोज जीसी, फाल्गुन ११, २०७२

मुद्दाका हिसाबले सामाजिक र राजनीतिक न्यायसम्बन्धी धर्सो एउटा प्रबल र सबल सामाजिक उपन्यास हुन सक्थ्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

सुशील सम्झाउने 'नेपाल'का १३ आवरण

नेपाल संवाददाता , फाल्गुन ९, २०७२

सुशील कोइरालालाई इतिहासमा कसरी सम्झिने ?
पुरा पढ्नुहोस्