सम्झना

खेल्दाखेल्दै बित्छ जिन्दगी

सीके लाल, असार ३, २०७६

नियति नै मान्नुपर्छ, महाभारत पढ्दै गर्दा गिरीश रघुनाथ कर्नाड -सन् १९३८-२०१९) सबभन्दा धेरै सम्राट ययातिको निर्वहण (डैनुमान) बाट प्रभावित भए । र, त्यस शोकजनक पात्रको नियतिलाई नाटकीकरण नगरी बस्नै सकेनन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

म्यागजिन उनको सोख

गजेन्द्र बुढाथोकी, वैशाख ६, २०७६

विशालबजारका व्यापारी भरतलाल श्रेष्ठका खेलाडी पुत्र पुष्करलाल श्रेष्ठले पत्रकारितामा पाइला राखेको आफैँले पत्तो पाएनन् । ममता  मासिकमा खेलकुद स्तम्भ लेख्न थालेका उनले पत्रिका बन्द भएपछि त्यसका सह-सम्पादक विजयउदय पाल्पालीलाई प्रस्ताव गरेछन्, मनोरञ्जनात्मक पत्रिका निकाल्ने ।

पिता भरतलाल श्रेष्ठसँग ५ हजार रुपैयाँ फुत्काएर ०४१ मंसिरमा कामनाको पहिलो अंक निकाले । त्यसका सम्पादक पाल्पाली थिए भने प्रकाशक पुष्करलाल । वर्षमा बल्लतल्ल एउटा सिनेमा बन्ने त्यो समय आकर्षक डिजाइनसहित निकालिएको कामना  हाताहात बिकेको उनी पछिसम्म सुनाउँथे ।

अफसेट प्रविधि भित्रिइनसकेको त्यो समय काठे ब्लकमा मनोरञ्जनात्मक पत्रिका निकाल्दा उनका आफन्तले बहुलठ्ठी भनेका थिए । पहिलो अंकले लागत त उठाएन तर भूगोलपार्कमा बेच्न राखिएको पत्रिका युवाहरुले रुचि मानीमानी लगेको देखेर पुष्करलाल हौसिए ।

पत्रिकाको सामग्रीबारे मनमुटावका कारण पाल्पालीले चार महिनापछि कामना  छाडे । पुष्करलालको सबल पक्ष थियो, तत्कालै टिम बनाउने । मदन घिमिरे, कपिल काफ्लेसहितका पत्रकारलाई समावेश गरेर उनले कामनालाई निरन्तरता दिए ।

म्यागजिनमा कस्ता किसिमका सामग्री बढी रुचाइन्छन् भन्ने उनलाई राम्रो ज्ञान थियो । त्यसैले खोजमूलक र कामनामा राख्न नमिल्ने विविध सामग्री मात्र छापिने गरी ०४८ वैशाखदेखि खोजमूलक पारिवारिक मासिक पत्रिका साधना  सुरु गरे । ०५० मा राजधानीका समलिंगीबारे साधना  र कामनामा ०४७ तिर अभिनेता एवं डीएसपी अर्जुनजंग शाहीबारे लेखिएपछि कार्यालयमै आक्रमण भएको थियो ।

म्यागजिनकारिताको सफलतापछि पुष्करलालले ०४९ मा पहिलो सन्ध्याकालीन दैनिक निकाले, महानगर । एक रुपैयाँ गोटा महानगर  बेचेर प्रतिपत्रिका २५ पैसा आम्दानी दिने गरी बेरोजगार युवालाई 'हकर' बनाए । र, अट्कोनारायणस्थानको घरको छिाडीबाट भीमसेनस्थानमा जग्गा किनेर प्रकाशन संस्थाको भवन बनाउन सफल भए । ०५२ मा आजको समाचारपत्र दैनिक (हालको नेपाल समाचारपत्र दैनिक) आरम्भ गरे पनि उनको विशेष अभिरुचि 'म्यागजिन फम्र्याट' मै थियो ।

श्रेष्ठमाथि कहिले एमाले त कहिले राजावादी भएको आरोप लाग्दै आयो । कामना प्रकाशन समूहमा एक दशकको कार्यानुभवका आधारमा पंक्तिकार के भन्न सक्छ भने, उनी कुनै वादसँग सम्बन्ध राख्दैनथे, विशुद्ध मिडिया व्यवसायी थिए । आफ्नो मिडियाको सफलतामा मात्रै उनको ध्याउन्न देखिन्थो ।

तत्कालीन नारायणहिटी राजदरबारमा उनका गुरु र पिताका साथीहरु कार्यरत थिए । त्यस कारणले दरबारसँग उनको विशेष सम्बन्ध भएको मानिन्थ्यो । सोही सम्बन्धकै कारण ०५८ को राजदरबार हत्याकाण्डको पहिलो सूचना उनले पाएका थिए ।

श्रेष्ठले आफैँ प्रकाशक, आफैँ प्रधानसम्पादक भएको जोखिम उठाए र, २० जेठ ०५८ को बिहान दरबार हत्याकाण्डबारे विस्तृत समाचार दिए । ०५६ मा मनमोहन अधिकारीको निधन भएका बेला उनले आधा छापिइसकेको पत्रिका रोकेर (स्टपप्रेस) गरी पुनः ब्यानर समाचारसहित पत्रिका निकालेका थिए ।

३० भदौ ०५८ मा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रसँग पहिलो अन्तवार्ता लिएपछि श्रेष्ठ विवादित भए । त्यसै वर्ष १ असारमा स्थानीय संवाददाता शुभशंकर कँडेलमार्फत लिइएको माओवादी नेता पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड' को पहिलो अन्तर्वार्ता छापिएपछि उनीमाथि सेनाले केरकार गरेको थियो ।

जीवनको पछिल्लो कालखण्डमा व्यावसायिक रुपमा केही असफलता बेहोर्नुपरे पनि एउटा सिनेपत्रिकाबाट पत्रकारिता थाली व्यावसायिक सञ्चारगृहको अवधारणालाई संस्थागत तुल्याउनु उनको महत्त्वपूर्ण पाटो हो ।

पुरा पढ्नुहोस्

निभ्यो त्यो तेज

सुनिता लोहनी, चैत्र १७, २०७५

जहाँ हिंसापीडित, त्यहाँ तेजश्री थापा । १० वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वपीडितका पक्षमा आवाज उठाएकी उनले तीन वर्षअघिको मधेस आन्दोलनका हिंसात्मक घटना उजागर गर्न अनवरत काम गरिन् । उनै ५२ वर्षीया तेजश्रीले अघिल्लो साता न्युयोर्कमा देहत्याग गरिन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

खस जातिको खसखस

राम लोहनी, फाल्गुन १९, २०७५

नेपाली विद्वत् जगतमा पोखरेलको स्थान सधैँ अग्रपंक्तिमा छ । भाषा, साहित्य र विशेषगरी खस जातिको प्रसंगमा पोखरेल चिरस्मरणीय रहनेछन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

अथक अन्वेषकको सम्झना

हर्षमान महर्जन, फाल्गुन १९, २०७५

१९९८ असोज १ मा काठमाडौँको ठमेलमा जन्मेका शिव रेग्मीले सानै उमेरदेखि बुबाले घरमा ल्याएका पत्रिका उद्योग, शारदा, उदय र प्रगति पढ्ने बानी बसालेका थिए । पुस्तक संकलन भने ०१५ मा एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि थाले ।
पुरा पढ्नुहोस्

विश्वामित्रजस्ता मोराश

गुरुङ सुशान्त, माघ ११, २०७५

अनेक पाटामा पसिना पोखे पनि तीन विधामा उनले आफ्नो सग्लो अनुहार बनाए– नाटक, कथा, समालोचना । कथामा उनलाई ‘स्वैरकल्पनाका मास्टर/वस्ताज’ नै मानिन्थ्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

राजाका कवच

किशोर नेपाल, पुस ६, २०७५

‘राजाको नजिक’ रहेर पनि ‘पावर’ मा थोरै पटक र थोरै समय मात्र रहे गिरि । उनका नाममा निकै हल्ला भयो– गिरि शक्तिशाली छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

मल्ल सर : सम्झना कतिपय

अभि सुवेदी, मंसिर ९, २०७५

टाढा गएर दिवंगत हुनुभयो, अन्तिम कालमा देख्न पाइनँ । मेरो धेरै श्रद्धाञ्जली, सर !
पुरा पढ्नुहोस्

उनको आँसुमा शक्ति र शोभा थियो

खगेन्द्र संग्रौला, कार्तिक २५, २०७५

नागबेली जीवनपथमा बहुविध कर्ममा संलग्न र रंगीन व्यक्तित्वयुक्त तुलाधर वास्तवमा हुन् चाहिँ के ? साहित्य स्रष्टा ? मानव अधिकारवादी ? भाषा–संस्कृतिका अभियन्ता ? पहिचानवादी नेता ? मध्यस्थकारी सहजकर्ता ? संयोजनकारी सूत्रधार ?
पुरा पढ्नुहोस्

अलिअलि चक्र बाँस्तोला

बसन्त बस्नेत, कार्तिक ११, २०७५

युद्धकालमा गिरिजाप्रसाद कोइराला र प्रचण्डलाई भेटाउने सुरुआती सूत्रधारमध्ये थिए चक्र ।
पुरा पढ्नुहोस्

[सम्झना] राष्ट्रसंघ भनेकै कोफी अन्नान

एन्टोनिओ गुट्रेस, आश्विन ९, २०७५

कोफी अन्नान हामीजस्ता पनि छन् र हामीभन्दा विशेष पनि छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्