तस्विर/भिडियो

झारफुके जिन्दगी

छम गुरुङ, फाल्गुन ८, २०७५

लेकको गाउँ सालाङमा अहिले पनि बच्चा मात्रै होइन, जोसुकै बिरामी भए धामीकहाँ लगिन्छ । यहाँको जनविश्वासअनुसार कुखुरा पनि औषधी नै हो । यसलाई पुजेर, चढाए या मन्साइएपछि बिरामी ज्यान ठीक हुन्छ । यसरी धामीमा लगेको कुखुरा घरभन्दा बाहिर बाटोमै पूरै खाएर सिध्याउनुपर्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

किरिङमिरिङ सडक

विमल खतिवडा, फाल्गुन ३, २०७५

सिन्धुपाल्चोकको जुगल गाउँपालिका स्थित क्याङसिङ पुग्ने जोकोहीले एकपटक गुम्बाथानतर्फ ननियाली आफ्नो यात्रा तय गर्दैन कारणक्याङसिङ डाँडाबाट गुम्बाथानतिर देखिने दृश्य नौलो लाग्छ भिरालो जमिनमा झुरुप्प बस्ती बस्तीमाथि नागबेली सडक कतै हरियाली , कतै उराठलाग्दा पाखा नीला जस्ताले एकनास टल्किएका घर यो दृश्यले सबैको ध्यान खिच्छ

गाउँमा सडक पुगेको धेरै भएको छैन वर्षअघिसम्म जलबीरेबाट हिँडेरै यो ठाउँसम्म पुग्नुपथ्र्यो जलबीरेसम्म मात्र गाडी चल्थ्यो खाद्यान्न पिठ्युँमा बोकेर लग्नुपथ्र्यो गुम्बाथानबाट जलबीरे पुग्न एक दिन लाग्थ्यो पछि कात्तिकेसम्म मोटरबाटो पुग्यो पहिलेभन्दा दूरी केही छोटियो बिहान कात्तिकेबाट चामलको बोरा बोकेर साँझ फर्कने गाउँले बढे बिस्तारै गाउँसडक सन्जालमा जोडियो घरमाथिबाट गाडी गुड्न थालेपछि स्थानीय दंग परे अहिले चामलदेखि दैनिक उपभोग्य वस्तु बोक्न जलबीरे पुग्नुपर्छ, कात्तिके नै घरअगाडि नै खोजेको कुरा आइपुग्छ

त्यसो , यात्रुबस गाउँसम्म पुगिसकेको छैन जीप सामान बोक्ने ट्रक मात्र गुड्छन् बोल्देसम्म यात्रुबस पुग्छ नेसम खोला नजिकसम्म मोटरबाटो पुगेको यो गाउँबाट तेम्बाथान पुग्न झन्डै एक दिन लाग्छ त्यो पनि भीरको बाटो छिचोल्दै यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता गुम्बाथानमा लामा, शेर्पा समुदायको बसोबास बढी तेम्बाथानमा भने शेर्पा समुदायको बाक्लो बसोबास त्यहाँका स्थानीय सडकको पर्खाइमा रहे पनि गुम्बाथानका लागि सडक वरदान बनेको

बाटोमा भारी बोकेर हिँडेकाहरुको मुहारमा मुस्कान देख्न पाइन्छ गाडी चढ्न नपाए पनि फराकिलो सडकमा ओहोरदोहोर गर्न पाउँदा स्थानीयको धेरै गुनासो छैन तर बर्खायाममा भने सडक ठप्प हुन्छन् कतै पहिरोको समस्या कतै गाडी फसेर बाटैमा अलपत्र परिन्छ सडकले अलिकति सहज भएको ,” गुम्बाथानका मिङमार लामा भन्छन्, “सबै गाउँसम्म सडक पुगिसकेको छैन माग तेम्बाथानसम्म सडक पुग्नुपर्छ भन्ने तेम्बाथान पुग्न सदरमुकाम चौताराबाट दुई दिन लाग्छ एक दिन गाडीमा अर्को दिन पैदल यात्रामार्फत पुगिन्छ अन्य गाउँभन्दा गुम्बाथान आकर्षक , जहाँ सय घरधुरीको बसोबास

गाउँमा शिक्षा स्वास्थ्य सुविधा छैन बिजुलीको पोल, तार टाँगिएको तर बत्ती बल्दैन ०७२ को भूकम्पबाट यो गाउँ पनि अछूतो रहेन घर ढले केहीले ज्यान गुमाए अहिले भूकम्पप्रतिरोधी एउटै आकृतिका घर ठडिएका छन् सडक बनेपछि विकासको अनुभूति गरेका छौँ,” स्थानीय कान्छा लामा सम्झन्छन्, “त्योभन्दा पहिले हामी सदरमुकामबाट ओझेलमा थियौँ उपचारका लागि घन्टाभन्दा बढी हिँडेर पाँगरपु पुग्नुपर्छ

गाउँमा कक्षासम्म मात्र पढाइ हुन्छ १० कक्षा पढ्न पाँगरपु पुग्नुपर्छ सक्नेले सदरमुकाम सहरमा राखेर छोराछारी पढाएका छन् आर्थिक अवस्था कमजोर हुनेहरुले बीचैमा पढाइ छाड्ने गरेका छन् गाउँमा गहुँ, मकै, कोदो उत्पादन हुन्छ यसले वर्ष दिनसम्म खान पुग्दैन चामल किनेर खानुको विकल्प छैन स्थानीयले व्यावसायिक रुपमा केहीले चौँरी केहीले बाख्रा पालेका छन्

गाउँमा रोजगारीका अवसर नहुँदा प्रत्येक घरका एक जना वैदेशिक रोजगारीका सिलसिलामा विदेश पुगेका छन् यसरी विदेसिनेहरुले छोराछोरीलाई सहरमा राखेर पढाएका छन् घरमा सोलार टल्किएका छन् पुराना घरलाई नयाँ बनाएका छन् छाना फेरेका छन् महिलापुरुष सराबरीजस्तै विदेसिएका छन् महिला सबैभन्दा बढी इराक छन् भने पुरुष दुबई, कतार मलेसियातिर विदेशको कमाइले परिवार पालिएको चिसोमा गाउँभन्दा माथिल्लो बस्ती शीतलहरले सेताम्य बन्छ यही बेला हिउँसमेत थपिन्छ स्थानीय अगुवा गिर्मी लामा भन्छन्,“सडकले खुसी ल्यायो तर समस्याका चाङ उस्तै छन्

शब्द/तस्बिर : विमल खतिवडा

पुरा पढ्नुहोस्

पढ्नु र लेख्नु मुस्किल छ

मैत्या घर्तीमगर, माघ २४, २०७५

रुकुम तकसेराका लेकहरूका विद्यार्थीका लागि स्कुल मात्रै दिनचर्या हुने कुरै भएन । बारीमा फल्ने मकै–आलु तिनका गृहकार्य हुन् । चरनका भेडा–बाख्रा तिनका साथीसंगी ।
पुरा पढ्नुहोस्

एक घर एक च्याब्रुङ

गणेश साम्पाङ, माघ १७, २०७५

पाँचथरमा एक च्याब्रुङको अभियान चलिरहेको छ । गाउँपालिकामा बाक्लो प्रशिक्षण चलिरहेका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

बेनी सेरोफेरो

आरके अदीप्त गिरी, माघ १०, २०७५

प्राकृतिक सौन्दर्य र अन्य विविधताले गर्दा नै बेनी सेरोफेरो पर्यटकीय दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

साइपाल घुमेर

वसन्तप्रताप सिंह, माघ ४, २०७५

साइपाल हिमाल आरोहणका दृष्टिले धेरै कठिन भए पनि यसको आकर्षक बनावट जोकोहीलाई मन्त्रमुग्ध पार्ने खालको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

सिन्धुको दु:ख

विभु लुइटेल, पुस २६, २०७५

काठमाडौँबाट १ सय १५ किमि परको सिन्धुपाल्चोक तातोपानीस्थित नेपाल–चीन सीमा नाका ०७२ को महाभूकम्प र ०७३ मा भोटेकोसीमा गएको बाढीपछि बन्द छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

रुख माया

शब्द/तस्बिर : दीपेन्द्र वज्राचार्य, पुस १५, २०७५

लक्ष्मीका निम्ति रुख काट्नु हिंसा गर्नु हो- प्राणी हत्याजस्तै । प्रकृतिको सिर्जना त्यही रुखै हामी किन काट्न लागिरहेका छौँ- किन काटिरहेका छौँ ?
पुरा पढ्नुहोस्

छिले–निलेतिर

छम गुरुङ, पुस १३, २०७५

संरक्षित वन्यजन्तु मान्छेको डरबिना बेफिक्री यताउति डुलिरहेका दृश्य झन् अनौठा–अनौठा ।
पुरा पढ्नुहोस्

बुढेसकालमा एक्लो ज्यान

अर्जुन राजवंशी, पुस २, २०७५

एक साता बिरामी भएर थलिँदा पनि साथ दिने कोही भएन । तीन दिनसम्म तातोपानीको भरमा बसे ।
पुरा पढ्नुहोस्

भिक्षु अवतार

मनोज पौडेल, मंसिर २८, २०७५

डेढ वर्षयता लुम्बिनी आएका थाइल्यान्डको बैंकक नजिकको माइकसेमका फ्रा मोन्त्री सिङकाङले विहारभित्रको बगैँचा पनि सुन्दर बनाएका छन् । एकपटक त्यहाँ पुग्ने जोकोही उनको ‘गार्डेनिङ’ देखेर मोहक हुन्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्