संवाद

‘अनुहार बिगारेर क्यारिकेचर हुँदैन’

मनबहादुर बस्नेत, असार ८, २०७४

काठमाडौँ विश्वविद्यालयबाट पेन्टिङमा स्नातक नवीन नाल्बो, २९, मूलत: पोट्रेट पेन्टिङ कोर्न मन पराउँछन् । नाल्बोले क्यारिकेचर विधामा समेत आफूलाई अब्बल साबित गरे, ३० र ३१ जेठमा सम्पन्न पहिलो क्यारिकेचर प्रतियोगिता जितेर । ‘नेपाली क्यारिकेचर– ०७४’ नाम दिइएको प्रतियोगितामा नाल्बोले बनाएको कलाकार मनुजबाबु मिश्रको क्यारिकेचर पहिलो भयो । यही सेरोफेरोमा नाल्बोसँग गरिएको कुराकानी :  

क्यारिकेचर भनेको के रहेछ ? 
ड्रइङ, पेन्टिङ, ग्राफिकका माध्यमबाट बनाइने चित्र । समाजमा नाम चलेका व्यक्तिहरूको ‘क्यारेक्टर’लाई बिगारेर प्रस्तुत गरिन्छ । जुन चीजबाट ऊ चिनिन्छ, त्यसलाई नै बिगारेर चिन्ने बनाइन्छ, क्यारिकेचरमा । राजनीतिक व्यक्ति, कलाकार, सेलिब्रिटी र नाम चलेका जोकोही यसका पात्र हुन्छन् ।
 
तपाईंले चाहिँ राजनीतिक व्यक्तिभन्दा कलाकार कै क्यारिकेचर बढी बनाउनुभएको छ, किन ? 
जसको ‘क्यारेक्टर’ आफूलाई थाहा छ, उसैको बनाउने हो । आफूले पेन्टिङ गर्ने पात्रको क्यारेक्टर जति बढी थाहा भयो, त्यति नै आफ्नो सिर्जनालाई धेरै तरिकाले प्रस्तुत गर्न सकिन्छ । मैले कलाकारितामै लागेका व्यक्ति बढी चिनेकाले उनीहरूलाई छान्ने गरेको हुँ । 

‘कार्टुन’ र ‘क्यारेक्टर’ दुवैमा हास्य र व्यंग्य त हुन्छ तर फरकचाहिँ के हो ? 
‘क्यारेक्टर’मा पात्रको हाउभाउ, अंगका आकारप्रकार बढाइचढाइ प्रस्तुत गरिन्छ । त्यो पेन्टिङ हेर्नासाथ दर्शकले फलानो भनेर चिन्छन् । तर, कार्टुनमा भने स्टोरी हुन्छ । कार्टुन व्यक्ति र घटनाकेन्द्रित दुवै हुन्छ । जबकि, क्यारिकेचर पात्रकेन्द्रित नै हुन्छ । बरू घटनाबाट पात्रले देखाउने हाउभाउचाहिँ क्यारिकेचरको विषय बन्न सक्छ । धेरै कुराचाहिँ यी दुईबीच मिल्छ । 

‘पोट्रेट पेन्टिङ’मा रुचि भएको व्यक्ति कसरी ‘क्यारेक्टर’तिर लागेर प्रतियोगिता नै जित्नुभयो ? 
म पोट्रेट पेन्टिङ बढी गर्छु । पोट्रेट, क्यारेक्टर र कार्टुन यी तीनवटै ‘इलस्ट्रेसन’का विधा हुन् । त्यसैले कहिले कुन, कहिले कुन बनाउन सकिन्छ नै । पोट्रेट बनाउँदै जाँदा एकपटक कलेजका सरहरूले मलाई तिम्रो आर्टमा क्यारिकेचर पनि मिसाउँदा राम्रो हुन्छ भनेपछि त्यही गर्न थालेँ । क्यारिकेचरमा अनुहारको हाउभाउ, स्वरूप देखिने हुँदा मलाई त पोट्रेट पेन्टिङ नै गरेजस्तो भयो । 

क्यारिकेचरको आकर्षणचाहिँ के हो ? 
हेर्ने र बनाउने दुवैका लागि छोटो समय खर्चिए पुग्छ, यसमा । हेर्नासाथै बुझिन्छ । अनि, बनाउन पनि धेरैबेर लाग्दैन । तर, नेपालमा आमरूपमा अझै स्थापित हुन सकेको छैन । 

किन स्थापित हुन सकेन ? 
हाम्रोमा क्यारिकेचरको अभ्यास नै भएको छैन । बाहिरतिर स्थलगत रूपमै क्यारिकेचर गर्छन् । कलाकारहरू ‘स्पट’मा गएर त्यहीँ तुरुन्त क्यारिकेचर बनाउँछन् । वर्कसपहरू भइरहन्छन् । बाहिर क्यारिकेचरका म्युजियम नै बनेका छन्, जुन पर्यटकीय गन्तव्यसमेत हुन् । तर, हाम्रोमा यी कुरा छैनन् । 

क्यारिकेचरको बजार कस्तो छ यहाँ ? 
बिस्तारै राम्रो बन्दै छ । कलेजमा पढ्न आउने विद्यार्थीहरूसमेत बढिरहेका छन् । तर, यसमा मात्रै निर्भर रहेर जीवन चलाउने अवस्था आइसकेको छैन । 

बजारले विश्वास गर्न नसक्नुको कारण ? 
होइन कला, पेन्टिङ किन्ने भनेको दुईवटा अवस्था हुन्छन् । पहिलो कि त यसको ‘क्रेजी’ मानिस नै हुनुपर्‍यो, जो आफ्नो खान्कीको रकम कटाएर भए पनि किन्छ । दोस्रो, हामीलाई आधारभूत कुराको अभाव हुनुभएन । त्यसपछि मात्रै उसले पेन्टिङ किन्नेतिर मन लगाउन सक्छ । यी दुवै अवस्था नेपालमा छैन ।

विदेशमा जस्तै क्यारिकेचरका लागि कलाकारलाई ‘स्पट’मै लैजाने चलन हामीकहाँ छैन ? 
त्यस्तो संस्कार हाम्रोमा भित्रिसकेको छैन । बरू, हामीजस्तै कलाकारको संगठन नेपाल कार्टुनिस्ट क्लबले यो प्रतियोगिताका विजेतालाई विदेशमा हुने प्रतियोगितामा भाग लिन पठाउने गर्छ । 

फोटोसपबाट क्यारिकेचर बनाउन सकिन्न ? 
सकिन्छ । तर, यो क्यारिकेचरको सही मार्ग होइन । अनुहार बिगारिदिँदैमा क्यारिकेचर हुँदैन । क्यारिकेचरमा चित्रित विशेषता हेरेर दर्शकले सहजै मानिस चिन्न सक्नुपर्‍यो । हास्य चेत भर्न सक्नुपर्‍यो ।  
 

 

पुरा पढ्नुहोस्

यति धेरैपटक आरोहण गर्ने तागत कहाँदेखि आइरहेछ ?

मनबहादुर बस्नेत, जेष्ठ २८, २०७४

छरिएर भन्दा निर्दिष्ट लक्ष्य बनाएर हिँड्छु । यो नै मेरो तागत हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘बोलेर होइन, काम गरेर देखाउँछु’

जनक नेपाल, जेष्ठ ८, २०७४

लैंगिक विभेदको संरचना भत्काउन के गर्नुहुन्छ ?
पुरा पढ्नुहोस्

‘मलाई स्टारडममा चासो छैन’— विपुल क्षत्री

सुरेशराज न्यौपाने, जेष्ठ २, २०७४

"म आफ्नो सन्तुष्टिका लागि सिर्जना गर्छु ।"
पुरा पढ्नुहोस्

‘आधा काम क्यामेराले मिलाइदिन्छ’

मनबहादुर बस्नेत, वैशाख २८, २०७४

प्रविधिले काम गर्न सजिलो पारिदिएको मात्रै हो । बाँकी त फोटो–पत्रकारमै भर पर्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

महाभियोगलाई अदालतले रोकेर राजनीतिज्ञहरूलाई कस्तो सन्देश दिएको छ ?

रामबहादुर रावल, माधव बस्नेत, वैशाख २५, २०७४

२५ प्रतिशत सांसदले हस्ताक्षर लैजाँदैमा निलम्बन हुने स्थितिले संवैधानिक निकायहरूलाई निर्बल बनाउँछ ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘नाटकमै छ मज्जा’

मनबहादुर बस्नेत, वैशाख २२, २०७४

अब कस्ता प्रकारका नाटक बनाउनुपर्ला ?
पुरा पढ्नुहोस्

५५ वटा घरको बस्ती सार्ने आँट कसरी आयो ?

मनबहादुर बस्नेत, वैशाख १०, २०७४

बस्ती बसाल्नुअघि हामीले पञ्चशीलका आधारमा एउटा आचारसंहिता बनायौँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘...अब राजनीतिमा सुधार हुन्न’— रामेश्वर खनाल

बाबुराम विश्वकर्मा, वैशाख ५, २०७४

राजनीति भनेको तिकडम मात्र हो भन्ने बुझियो र गरियो ।
पुरा पढ्नुहोस्