स्वास्थ्य

जापानमा पनि झारफुक

प्रभा बराल, कार्तिक २६, २०७३

“दिदी, कति व्यस्त हो तपाईंको फोन ? मैले कुरा गर्न खोजेको आधा घन्टा भइसक्यो,” बहिनी प्रबलाले भनिन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

क्यान्सरको पीडा

शिलु भट्टराई, कार्तिक २५, २०७३

जीवनमा अनगिन्ती समस्या आइपर्छन् भन्ने मलाई थाहा थियो । ती समाधान भएर जान्छन् भन्ने पनि थाहा थियो । अनि, शरीरमा रोग लाग्छ र त्यो निको हुन्छ भन्ने पनि मलाई थाहा थियो । अरूलाई क्यान्सर लागेको सुनेकी र पढेकी थिएँ । तर, आफैँलाई लाग्ला भन्ने कल्पना पनि गरेकी थिइनँ ।

तीन वर्षअघिको कुरा हो । मलाई एकाएक दिसा नै लाग्न छाड्यो । सुुरुमा त सोचेकी थिएँ कि यो सामान्य लक्षण हो । तर, होइन रहेछ, मैले सोच्दै नसोचेको रोग क्यान्सर पो लागेको रहेछ ।

यमराजले मेरो जीवनको अभिनय सकिएको संकेत दिँदैछ । अनि, म अन्तिम अभिनयका लागि खडा भएकी छु । क्षणभर एक्लै बस्दा पनि यस्तै कुरा मनभरि खेल्न थाल्थे । एक मुठी प्राण लिन छिट्टै नै यमराजको आगमन हुँदैछ । अनि, आर्यघाटमा मूढो बनेर लडेका लासहरूसँगै म पनि मिसिन पुग्छु । सोच्दा म विचलित हुन्थेँ । छोटो समयमा नै म खरानी बनेर सकिँदैछुु, मेरो जिन्दगी समाप्त हुँदैछ । सोच्दासोच्दै अत्यास लाग्थ्यो र रुन मन लागेर आउँथ्यो ।

विगतमा पनि म आफ्नो घरपरिवारसँग सदैव सन्तुष्ट थिएँ । परिवारमा प्रेमको अनुभूति गरेकी थिएँ । जीवनमा मायाको कहिल्यै अभाव हुन पाएको थिएन । तर, उपचाररहित भनिएको क्यान्सरले च्यापेको थाहा पाएपछि भने म घरिघरि टोलाइरहन्थेँ । आँसुले भरिएका आँखाले परिवारका सदस्यलाई हेर्थें र सोच्थँे, अब त म यी लालाबालालाई कहिल्यै देख्न नपाउने गरी टाढा जाँदैछु । मलाई माया गर्ने मेरा आफन्त कहिल्यै नभेटिने गरी अलग हुँदैछन् । मेरा नातिहरू कोपिला हुन्, यिनीहरू फुल्दैछन् र फक्रिँदैछन्, पढ्दैछन् र भोलि गएर राष्ट्रका लागि असल नागरिक र शिक्षित व्यक्तिका रूपमा चिनियून् भनेर भगवान्सँग प्रार्थना गर्थें । मैले उनीहरूको खुसी र प्रगति नियाल्न पाउने छैन भन्ने कुराले हतप्रभ हुन्थेँ । किनभने, क्यान्सरपीडित म सदाका लागि अस्ताउँदै थिएँ ।

जीवन र मृत्युको दोसाँधमा यमराजको आगमनलाई प्रतीक्षा गर्दै छटपटाउँदै अकल्पनीय यथार्थलाई स्वीकार गरेर बाँच्न म बाध्य थिएँ । मन दु:खी बनाएर यस्ता कुरा नसोचुँ जस्तो लाग्थ्यो नै । किनभने, म दु:खी हुँदा मेरा आफन्तको मुस्कान हराउँथ्यो । परिवारको शान्ति हराउँथ्यो । त्यसैले म खुसी रहने प्रयास गर्थें । मनलाई अन्तै मोड्ने कोसिस गर्थें । ध्यान अन्तै केन्द्रित गर्न खोज्थेँ । कहिले भगवान्लाई सम्झेर त, कहिले आफन्तसँग भेटेर मनलाई शान्त राख्न प्रयास गर्थें । तर पनि, मेरा प्रयास असफल हुन पुग्थे । आखाँभरि आँसु टिलपिलाइहाल्थे ।

मानसिक रूपमा त पीडा थियो नै । तर, दिनानुदिन शारीरिक रूपमा पनि पीडा हुँदै गयो । सुरुमा त क्यान्सर होला भन्ने कल्पना पनि गरेको होइन । दिसा बन्द हुने अवस्था औषधिले ठीक होला भन्ने सोचेकी थिएँ । आज ठीक होला वा भोलि त कसो ठीक नहोला भन्ने लाग्थ्यो । तर, रोगले मलाई झन् च्याप्दै लग्यो । असह्य वेदना हुने गरी पेट दुख्थ्यो । जति औषधि गरे पनि दुखाइ निको हुँदैनथ्यो ।
राम्रोसँग निदाउन सक्दिनथेँ । पीडाले छटपटाउँथँे । मध्यरातमा बालबच्चालाई असजिलो नहोस् भनेर पीडालाई मनमनै जबरजस्ती दबाउने प्रयत्न गर्थें । घरपरिवारलाई दुु:ख नदिऊँ भन्ने लाग्थ्यो । तर, के गर्नु † खप्नै नसक्ने गरी पीडा हुन्थ्यो । अनि, कहिले मध्यरातमा मलाई अस्पताल लैजानु पथ्र्यो । पछि–पछि त झन् लामो समयसम्म त्यसरी दुखिरहन्थ्यो ।

सास रहुन्जेल आश रहन्छ । मेरो दीर्घायुको कामना गर्दै परिवारका सदस्यहरू पनि मेरो जीवन बचाउने आशामा सधैँ संवेदनशील थिए । ग्रान्डी अस्पतालमा मेरो रोगको परीक्षण गर्ने क्रममा आन्द्रामा क्यान्सर भएको देखिएको थियो ।

क्यान्सरजस्तो प्राणघातक रोगको उपचार सम्भव हुँदैन भन्ने लाग्थ्यो । डा चक्रराज पाण्डेको पहलमा डा सुनीलकुमार शर्मालगायतका चिकित्सकले अनेक परीक्षण र सल्लाह गरेर क्यान्सर लागेको भाग काटेर फाल्ने भए । यसप्रकार क्यान्सरको उपचार सम्भव छ भन्ने भरपर्दो सान्त्वना पनि दिइरहन्थे । अनि, ममा पुन:जीवन भरिएको आभास हुन्थ्यो । मरिसकेका आशा पुन: कलकलाएर आउँथे । पछि ओम अस्पतालमा डा सुदीप श्रेष्ठको उपचार र सल्लाह अनुसार मैले लगातार केमोथेरापी लिनुपर्ने भयो । बूढो शरीर, थेरापी र अन्य औषधिको प्रभाव तथा पटक–पटकको शल्यक्रियाका कारण म यताउति हिँडडुलसम्म गर्न सक्दिनथेँ । तर पनि, जीवनमा आउने समस्यासँग जुध्न सक्नुपर्छ भन्ने लाग्थ्यो । अनि, कहाँकहाँबाट बाँच्ने आशा पलाएर आउँथे ।

मूल कुरा मैले औषधिमा विश्वास गरेँ । डाक्टरहरूको प्रयासमा विश्वास गरेँ । यथार्थमा मैले समग्र उपचारमा विश्वास गरेँ । आफैँले आफैँलाई आत्मविश्वास दिएँ । हरेस खाइनँ र सदैव एउटा नौलो भविष्यका लागि जिजीविषालाई जीवन्त बनाइराखेँ । हेर्दाहेर्दै पत्याउनै नसक्ने गरी म सामान्य अवस्थामा फर्किएकी छु । परिवारमा फेरि नयाँ उत्साह, जाँगर र प्रेम छाएको छ ।म भन्न सक्ने भएकी छ, ‘हरेस नखाएर ठीक समयमै सही उपचार पाए क्यान्सरजस्तो रोग पनि निको हुन सक्छ ।’ 

पुरा पढ्नुहोस्

जन्डिसका सात भ्रम

प्रा. सुधांशु केसी, असार ७, २०७३

जन्डिस अर्थात् कमलपित्तका बिरामी वर्षैभरि देखिन्छन् । तर, यो एउटा यस्तो अवस्था हो, जुन बेलामा बिरामी र उसका आफन्तले उपचार गर्ने तरिकाबारे यति सुझाव पाउँछन् कि उनीहरू नै दोधारमा पर्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

घातक तनाव

नारायण अमृत, वैशाख २६, २०७३

सहरमा अनेक प्रकारका मनोरोगी बढेका छन् । जीवनपद्धतिका कारण पनि मान्छेहरूमा तनावको मात्रा थपिँदै गएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

गाउँको सरसफाईमा जुटे महिला

गोकर्ण गौतम, चैत्र ३, २०७२

नामटारको खानेपानीको उपलब्धता र सरसफाईमा महिलाले खेलेको नेतृत्वदायी भूमिका धेरैका लागि सामान्य हुनसक्छ । तर यसको बहुआयामीक प्रभावका बारेमा कमैको मात्र ध्यान पुग्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

तन्नेरी नसम्हालिँदा

जितेन्द्र साह, पुस २४, २०७२

आप्रवासी कामदारमा एचआईभी/एड्स संक्रमण
पुरा पढ्नुहोस्

डाक्टरको हाहाकार — छन् प्रति १ हजारका लागि ६.८ स्वास्थ्यकर्मी

रामु सापकोटा , भाद्र ७, २०७२

नेपाल मेडिकल काउन्सिलमा १८ साउनसम्म १८ हजार ५ सय ९१ जना डाक्टर दर्ता छन् । काउन्सिलमा दर्तावाल डाक्टरले मात्र बिरामी जाँच्न पाउने नियम छ । दर्ता भएका १८ हजार ५ सय ९१ चिकित्सकमध्ये विदेश पलायन भएका चिकित्सकहरूको तथ्यांक काउन्सिलसँग छैन । काउन्सिलमा दर्तावाल चिकित्सकमध्ये मृत्यु भएकाहरूको पनि तथ्यांक छैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

पाठेघरबाहिर गर्भधारण, नेपालमा पनि छ समस्या

डा बालकृष्ण साह, भाद्र ३, २०७२

इटहरी–१० की बिना चौधरी, ३२, बिहान एक्कासि पेट दुख्न थालेपछि उपचारका लागि स्थानीय अस्पतालमा गइन् । परीक्षणपछि उनमा गर्भ रहेको थाहा भयो । तर, अल्ट्रासाउन्ड (भिडियो एक्सरे)ले उनको गर्भ पाठेघरमा नभएको देखायो । त्यसैले उनलाई विराटनगर पठाइयो ।
पुरा पढ्नुहोस्

पत्रु खुराकविरुद्ध पोषण

डा अरुणा उप्रेती, असार १३, २०७२

म्यागी चाउचाउमा हानिकारक रसायन देखिएपछि एकचोटि गहिरिएर सोच्नुपरेको छ, अब पत्रु खाना किन खाने?
पुरा पढ्नुहोस्

सेवाको सफलता

नारायण खड्का, चैत्र ८, २०७१

अस्ट्रेलियाको मेलबर्नस्थित मोनास युनिभर्सिटीकी छात्रा सेवा रिजालले क्यान्सर रोगसम्बन्धी अनुसन्धानमा एक गहन सफलता हात पारिन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

किशोरीको कहर

डा बालकृष्ण साह, फाल्गुन १०, २०७१

महिनावारी या रजस्वला वा मासिक स्राव नितान्त प्राकृतिक प्रक्रिया भए पनि यससँग अनेक अन्धविश्वास जोडिएका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्