शिक्षा

आवरण कथा» यी हुन् टप टेन प्लस टु

रामबहादुर रावल, असार ६, २०७४

सीमित उच्च माविले मात्र आफ्नो पुरानो साख कायम राख्न सकेको विगत दशकको टप टेन सूची विश्लेषणबाट देखिन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

विद्यालय अझै टाढा

राजकुमार राउत, माघ १०, २०७३

सिरहाको व्यापारिक केन्द्र लहान बजारदेखि पाँच किलोमिटर दक्षिणको गाढागाउँ, जहाँ डोम समुदायको बाक्लो बस्ती छ । गाउँको एक पोखरीको डिलमा फुसको छाप्रो भएका १५ घरधुरी छन् । यही बस्तीको करिब दुई सय मिटर पर उत्तरपट्टि सोनमती गाढा उच्च मावि भवन छ । घर–आँगनअगाडि नै विद्यालय भए पनि गाढागाउँकी १३ वर्षीया किशोरी कुमारी मरिकका लागि त्यसले केही अर्थ राख्दैन । 

कुमारी मरिक मात्र होइन, उनको उमेरका धेरै मरिक बालबालिकाका हातमा किताब परेका छैनन् । सुँगुर चराउन व्यस्त कुमारी भन्छिन्, “पढ्न मन त कसलाई  हुँदैन र † हामी चार दाजुभाइ र दिदीबिहिनी छौँ । सम्पत्तिका नाममा ऐलानी जमिनमा एउटा छाप्रोबाहेक केही छैन । आमाबुबा लहान बजारमा शौचालय सफा गर्ने काम गर्नुहुन्छ । घरमा खाने अन्न छैन । कापीकलम किन्न पैसा छैन । अनि, पढ्ने कसरी ?” 

गाढागाउँको १५ घरधुरी डोम समुदायमा विद्यालय जाने उमेरका ४० बालबालिका छन्, तीमध्ये तीन जनाको मात्र नाम चढेको छ, विद्यालयको रजिस्टरमा । यस्तो किन ? डोम समुदायका एक अभिभावक पशुपति मरिक भन्छन्, “भूमिहीन हामी डोम जाति सहरबजारमा शौचालय र ढलमा काम गर्छौं । बाँसका सामग्री बिक्री गरेर बिहान–बेलुकाको छाक टार्छौं । ज्याला मजदुरीको पैसाले जहान–परिवारको पेट पाल्न पनि पुग्दैन ।” छोराछोरीलाई पढाउने मन हुँदाहुँदै पनि धन नभएकाले पढ्न पठाउन नसकिने 
बताउँछन् उनी । 

गरिबी त छँदै छ । अज्ञानता र अशिक्षा पनि उस्तै । त्यसमाथि कथित माथिल्लो जातकाले विभेद गर्ने हुँदा डोम समुदायका बालबालिका शिक्षाबाट वञ्चित भएको अनुभव छ, सोनमती गाढा माविका शिक्षक राजेश्वर यादवको । भन्छन्, “डोम समुदायबाट हलेश्वर मरिकलाई विद्यालयले परिचर राख्यो । तर पनि, डोम समुदायबाट पढ्न कोही आइदिएन ।” 

डोम समुदायका अगुवा सिरहा, धनगढीका रामचन्द्र मरिक बालबालिकाहरू शिक्षाबाट वञ्चित हुनुको मुख्य कारण गरिबी नै भएको बताउँछन् । सोध्छन्, “भूमिहीन डोमहरूको सम्पत्ति नभएका कारण काम गर्ने कि त्यो समयमा पढ्न जाने ?” तर, दलित जनकल्याण युवा क्लबका संयोजक विनोद बिसङ्खे जातीय विभेदका कारण डोम समुदाय शिक्षामा पिछडिएको बताउँछन् ।

सरकारले विद्यालय पढ्ने उमेरका ९५ प्रतिशत बालबालिका विद्यालयको पहुँचभित्र रहेको दाबी गर्दै आएको छ । तर, अल्पसंख्यक सीमान्तीकृत डोम समुदायका बालबालिका विद्यालय प्रवेश गर्न सकेका छैनन् । काठमाडौँको दरबार हाई स्कुलपछि उपत्यकाबाहिर खुलेको पहिलो विद्यालय सिरहा सदरमुकामको श्रीचन्द्र मावि हो । राणाकालमै शिक्षाको थालनी भएको सिरहा जिल्लामा डोम समुदायमा एक जना महिलाले पनि एसएलसी उत्तीर्ण गरेका छैनन् । उच्च शिक्षा त धेरै टाढाको कुरा !

पुरा पढ्नुहोस्

चम्किला विद्यालय, उज्याला शिक्षक

बाबुराम विश्वकर्मा, आश्विन २०, २०७३

निजी शिक्षण संस्थाको हल्लीखल्लीमाझ केही उदाहरणीय सरकारी विद्यालय
पुरा पढ्नुहोस्

आवरण कथा» भएजति शिक्षक पार्टीका पिछलग्गू

बाबुराम विश्वकर्मा, आश्विन ९, २०७३

डेढ लाख सरकारी शिक्षकमध्ये लगभग सबैजसो राजनीतिक दलका सदस्य र त्यसमध्ये करिब १७ हजार शिक्षक नेता–कार्यकर्ता
पुरा पढ्नुहोस्

अक्षम शिक्षक, ध्वस्त शिक्षा

बाबुराम विश्वकर्मा, भाद्र २१, २०७३

बिनाप्रतिस्पर्धा आफन्तलाई जागिर ख्वाउँदा सार्वजनिक शिक्षा धराशयी
पुरा पढ्नुहोस्

नयाँले नपाउने, पुराना चलिरहने

रामबहादुर रावल, असार १९, २०७३

सीमित निजी स्कुल सञ्चालकको स्वार्थमा शिक्षा ऐन संशोधन
पुरा पढ्नुहोस्

के पढ्ने ? कहाँ पढ्ने ?

जीवन लिम्बू, असार ६, २०७३

आजका एसएलसी उत्तीर्ण विद्यार्थी र तिनका अभिभावक धेरै अन्योल, द्विविधा र भ्रमबाट गुज्रिरहेका छन् । विद्यार्थी तथा अभिभावकका सामु उपलब्ध धेरै विकल्प र हाम्रो शिक्षा प्रणालीको अस्पष्टताका कारण पनि यस्तो अन्योल र द्विविधा बढाएको हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

उत्कृष्ट प्लस टू-२०७३

रामबहादुर रावल, असार ५, २०७३

उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद्ले कक्षा ११ र १२ को शैक्षिक सत्रको अन्त्यमा लिने परीक्षाको नियमिततर्फको नतिजा विश्लेषणका आधारमा यी उत्कृष्ट उच्च मावि छानिएका हुन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

तीन अर्बको ‘विदाइ’

नारायण अमृत, जेष्ठ ११, २०७३

सार्वजनिक विद्यालयलाई अस्थायी शिक्षकरहित बनाउने योजना
पुरा पढ्नुहोस्

अध्यक्षमा मारामार

सञ्जय मिश्रा/गौर, जेष्ठ ३, २०७३

विद्यालयको निजी स्रोत तथा स्थायी सम्पत्तिबाट व्यक्तिगत फाइदा लिँदै आएका राजनीतिक दलका नेता, कार्यकर्ता, टाठाबाठा, व्यापारी सबैका लागि कमाइ खाने भाँडो बनेका छन् सामुदायिक विद्यालय । उनीहरूको एक मात्र ध्याउन्न साम, दाम, दण्ड, भेदको प्रयोग गरी विद्यालय कब्जा गर्नु हुन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

पुस्तकको भारी

नारायण अमृत, चैत्र २९, २०७२

आफ्ना बालबालिकाले धेरैभन्दा धेरै पुस्तक बोक्दा अभिभावक खुसी हुनु, पाठ्यक्रम अनुसार तयार पारिएका भनिएका पाठ्यपुस्तकको समीक्षा तथा अर्थपूर्ण परिमार्जन नहुनु र त्यसैमाथि जथाभावी ढंगमा सन्दर्भ सामग्रीका रूपमा पुस्तकहरू कक्षाकोठामा भित्रिनुले बालबालिकाको सिकाइ सहज होइन, जटिल बनाउँदै लगेको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्