अर्थ

अपरिपक्व तयारी

विजयराज खनाल, आश्विन १, २०७५

सात चिनियाँ बन्दरगाह प्रयोग सम्बन्धी सम्झौता कार्यान्वयन जटिल
पुरा पढ्नुहोस्

अमेरिकाको डलर राजनीति

विजयराज खनाल, भाद्र २२, २०७५

अहिले १ डलर किन्न नेपालीले १ सय १५ रुपैयाँ ४८ पैसा खर्च गर्नु परिरहेको छ । यो हालसम्मकै उच्च विनिमय दर हो । डलर बलियो बन्दै गएका कारण नेपाली मुद्रा कमजोर भएको छ । हुन त, नेपाली मुद्राको सोझो सम्बन्ध डलरसँग नभएर भारतीय मुद्रासँग छ । किनभने, नेपालीको विनिमय दर भारतीय मुद्रासँग स्थिर राखिएको छ ।

डलरको तुलनामा भारतीय मुद्राको सटही दरमा हुने घटबढले नै नेपाली मुद्राको विनिमय दर (भाउ) पनि घटबढ हुने गर्छ । भारतीय अर्थतन्त्रमा समस्या नभए पनि अमेरिकी अर्थतन्त्रमा आएको सुधारले डलर महँगिँदै गएको हो । कुनै पनि देशको मुद्रा कमजोर वा बलियो हुनुमा उक्त देशको अर्थतन्त्रको अवस्थाले काम गरिरहेको हुन्छ । अर्थतन्त्रलाई कहिलेकाहीँ राजनीतिक दाउपेचले पनि कमजोर वा बलियो साबित गरिरहेको हुन्छ । अहिले अमेरिकी मुद्रा बलियो हुनुमा अमेरिकी रणनीति विशेषगरी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको गतिविधिलाई मुख्य कारक मानिएको छ ।

प्रतिस्पर्धी राष्ट्रहरूबाट अमेरिकाले चुनौती महसुस गरिरहेकाले पनि अमेरिकाले आफ्नो आर्थिक र भूराजनीतिक आधिपत्य कायम राख्न डलरलाई हतियारका रूपमा प्रयोग गरिरहेको विशलेषकको भनाइ छ ।

“डलरबाट अमेरिकालाई धेरै रणनीतिक लाभ छ । विशेषगरी समय–समयमा अमेरिकाले लगाउने प्रतिबन्धको व्यवस्था नै डलरले शक्ति प्राप्त गर्ने मुख्य आधार हो,” भारतीय लेखक तथा पूर्वबैंकर सत्यजित दासको विश्लेषण छ । अमेरिकी भुक्तानी प्रणाली वा अमेरिकी बैंकको प्रयोग गरेर हुने डलर भुक्तानीका लागि सो देशसँग अनिवार्य साँठगाँठ हुनुपर्ने दासको कथन छ ।

इरान, क्युबा र सुडानजस्ता मुलुकमा प्रतिबन्ध लाग्दा डलर भुक्तानी गरेका कारण फ्रान्सेली अन्तर्राष्ट्रिय बैंकिङ समूह बीएनपी परिबासले ९ अर्ब डलर क्षतिपूर्ति तिर्नुपरेको थियो भने उसलाई एक वर्षसम्म डलरको भुक्तानी राफसाफ गर्नसमेत बन्देज लगाइएको थियो । चीन, युरोपसँगको व्यापारमा कर विवाद गरिरहेको अमेरिका अहिले जापानतर्फ सोझिने छाँटकाँट देखिएको छ । व्यापार घाटा घटाउन करका दर बढाउने अमेरिकी नीतिले अन्य देशको अर्थतन्त्रमा प्रभाव पर्न सक्ने भएकाले पनि डलरको भाउ बढेको हो ।

“चीनतर्फ ट्रम्प प्रशासनले लिएको नीति प्रविधि हस्तान्तरणजस्ता अन्य पक्षप्रति पनि लक्षित छ । उसको एउटा मात्र ध्येय विश्वको ठूलो अर्थतन्त्रको रूपमा कायम रहनु देखिन्छ,” चीनका एएनजेड रिसर्च प्रमुख अर्थविद् रेमन्ड युङ भन्छन् ।

विश्वको कुल आर्थिक उत्पादनमा अमेरिकी अर्थतन्त्रको हिस्सा २० प्रतिशत छ भने संसारभर राखिने प्रमुख मुद्राको सञ्चितिमा डलरको हिस्सा आधाभन्दा धेरै छ । त्यसैले पनि अमेरिकी मुद्रा शक्तिशाली छ । पछिल्लो समय चीन, रसिया र युरोपले समेत मुद्रा सञ्चितिको वैकल्पिक प्रणालीको आवश्यकता महसुस गरिरहेका छन् । तर, चीन र रसियाजस्ता देशका मुद्रामा केहीमा पारदर्शिता र युरोमा स्थिरताको अभाव रहेकाले पनि विकल्प बन्न सक्ने अवस्था छैन । बलियो भएसँगै डलरमा वैदेशिक ऋण र सहायता लिएका टर्की, अर्जेन्टिनाजस्ता देशमा समेत लगानीकर्ताको आकर्षण घटिरहेको छ ।

बढ्दो डलर मूल्यले नेपालमा समेत असर पर्छ । नेपालले आयात गर्ने अधिकांश वस्तुको भुक्तानी डलरमा गर्ने भएकाले यसको मूल्यमा हुने वृद्धिले बजार भाउ महँगिन सक्छ । हाल ५ प्रतिशतभन्दा कम रहेको मूल्यवृद्धिमा चाप पर्ने सम्भावना छ । नेपाल भित्रने रेमिट्यान्समा भने डलरको भाउमा भएको वृद्धिले सघाउन सक्नेछ । डलरको भाउ महँगो हुँदा बढी विनिमय दर पाउने भएकाले रेमिट्यान्स पठाउन आप्रवासी आकर्षित हुनेछन् भने विदेशबाट आएको रेमिट्यान्स रकम नेपाली मुद्रामा बढी देखिनेछ ।

–विभिन्न एजेन्सीको सहयोगमा

पुरा पढ्नुहोस्

प्रभावितलाई सेयर राख्नु न बेच्नु

विजयराज खनाल, भाद्र १८, २०७५

उत्पादकको अनियमितता र आयोजना खोस्ने सरकारी रणनीतिले समस्या
पुरा पढ्नुहोस्

धीमा सेयर बजार

विजयराज खनाल, भाद्र १०, २०७५

३ खर्ब ८७ अर्बका कम्पनीको मासिक कारोबार ६ अर्ब रुपियाँ मात्रै
पुरा पढ्नुहोस्

स्टार्टअप : माथिकाले कुरै बुझेनन्

विजयराज खनाल, भाद्र ४, २०७५

स्टार्टअप व्यवसायका लागि पुँजी जुटाउने स्रोत सीमित
पुरा पढ्नुहोस्

स्टार्टअपले बदलेको व्यापार

विभु लुइटेल, भाद्र ४, २०७५

प्रविधिमैत्री व्यापारशैली अवलम्बन गर्ने स्टार्टअपका कथा
पुरा पढ्नुहोस्

बजारमा देखिएन वित्तीय विवरणको प्रभाव

विजयराज खनाल, श्रावण २५, २०७५

कम्पनीहरूले बोनस सेयरको तुलनामा नगद लाभांशमा जोड दिने सम्भावना लगानीकर्ताले देखेका छन् । यही कारण बजारमा सुधार हुन नसकेको हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

बेलगाम खर्च

विजयराज खनाल, श्रावण २०, २०७५

बाबुको नाममा सालिकदेखि तालिमका नाममा भत्ता
पुरा पढ्नुहोस्

नयाँ वित्तीय विवरणले लगानीकर्ता रणभुल्ल

विजयराज खनाल, श्रावण १८, २०७५

फरक–फरक वित्तीय विवरणका कारण सेयर लगानीकर्ता रणभुल्लमा परेका हुन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

सिन्डिकेट अन्त्यको भ्रम

विजयराज खनाल, श्रावण ७, २०७५

यातायात समितिलाई कर छूट दिने सरकारी दाउ
पुरा पढ्नुहोस्

स्थानीयलाई शिवम् सिमेन्टको २६ करोडको सेयर

विजयराज खनाल, श्रावण ४, २०७५

शिवम् सिमेन्ट सर्वसाधारणलाई सेयर जारी गर्ने पहिलो कम्पनी बनेको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्