नोटबुक

जर्नेलको जंगी रहर

मनबहादुर बस्नेत, फाल्गुन १७, २०७५

मन्तव्यको पुछारमा उपरथी पद लेखेका छन् । क्षत्री उपरथी होइनन् । सहायक रथीबाट अवकाश पाएका उनलाई उपरथी मानार्थ दर्जा दिइएको हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

[नोटबुक] त्रिविको मिचाइ

विभु लुइटेल, श्रावण ३१, २०७५

कम्प्युटर विज्ञान तथा सूचना प्रविधिको स्नातक तहको अन्तिम बोर्ड परीक्षा भएको महिनौँ बितिसकेको थियो, नतिजा आउने सुरसार थिएन । डीनको कार्यालय घेराउ र उपकुलपतिलाई निवेदन लेखी ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि सुनुवाइ भएन । ०७० मा सुरु भएको चार वर्षे कार्यक्रम ०७५ मा आएर सकियो । तर, त्रिभुवन विश्वविद्यालयले आफ्नो दुनो सोझ्याउने उपाय निकालिहाल्यो । लब्धांकपत्रमा ०७५ मा नभई, ०७४ मै नतिजा प्रकाशन भएको देखाइयो । विदेशका विश्वविद्यालयमा भर्ना गर्न अब सबै विद्यार्थीले एक वर्ष ढिला भएको कारण सप्रमाण पेश गर्नुपर्ने हुन्छ । ती विश्वविद्यालयले अयोग्य विद्यार्थीका रूपमा हेर्छन् । त्रिविका पदाधिकारी भने यसमा तैँ चुप मै चुप छन् ।

त्यस्तै झमेलाको सामना ट्रान्स्क्रृप्ट लिँदा पनि भयो । १८ जेठमा आवेदन दिँदा परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयका कर्मचारीले २५ दिनपछि मात्र ट्रान्स्क्रृप्ट दिन सकिने बताए । ३०  दिनपछि जाँदा जवाफ आयो, “तपार्इंको ट्रान्सक्रिप्ट त आएकै छैन । केही दिनपछि आउनुहोस् ।” १५ साउनमा बल्ल ट्रान्सक्रिप्ट हात पर्‍यो । उपकुलपतिलाई सोधेँ । डीन र पनिकाका पदाधिकारीलाई दोष लगाए । तिनलाई सोध्दा उल्टै उपकुलपति र रजिस्ट्रारलाई दोष लगाए । साँढेको जुधाइ, बाच्छाको मिचाइ ।

इमरानबाट सिकौँ

पाकिस्तानमा सर्वाधिक रुचाइएका पूर्वक्रिकेटर इमरान खानको चुनावपछिको भाषणले धेरैलाई मन्त्रमुग्ध तुल्यायो । परराष्ट्र सम्बन्ध सुदृढीकरणबारे उनले राखेको धारणाले त वाहवाही कमायो, प्रधानमन्त्री भवनलाई कुनै शैक्षिक संस्थामा र सम्पूर्ण गभर्नर निवासलाई होटलमा परिणत गरी धेरैभन्दा धेरै पर्यटक तान्ने उनको निर्णयको पनि चौतर्फी प्रशंसा भयो ।

हाम्रोमा भने अहिलेकाले मात्र नभई भूतपूर्व विशिष्ट पदाधिकारीले समेत सरकारी सेवासुविधा लिने चलन छ । कुनै मन्त्रीले आफूले पाउनुपर्ने आधारभूत सेवा–सुविधासमेत कटौती गरी सामाजिक हितमा टेवा पुर्‍याएका उदाहरण सायदै होलान् । भन्नेले भनिरहेका छन्, ‘इमरानसाग पैसाको छेलोखेलो छ । त्यति गरेर के नै फरक पर्‍यो ?’ तर, भ्रष्टाचारका कारण अधोगति लिएको पाकिस्तानलाई हुनेवाला प्रधानमन्त्रीको यस्तो उत्साहजनक मन्तव्यले केही राहत त पक्कै दिँदो हो ।

कस्तो असंवेदना !

सन् २०१२ मा भारतको नयाँ दिल्लीमा भएको निर्भया सामूहिक बलात्कार प्रकरणको सम्झना धेरैलाई होला । बीबीसीले यस घटनालाई लिएर गरेको भिडियो रिपोर्टिङमा अभियुक्तले निर्लज्ज भई महिला राती घुम्न निस्किएकाले बलात्कार हुनु स्वाभाविक रहेको र यसमा आफ्नो कुनै गल्ती नरहेको बताए । मिडियालाई पुलिसले पीडितको फोटोसहितको विवरण त उपलब्ध गरायो । सबैलाई मृत्युदण्ड दिए पनि एकलाई भने नाबालिग ठहर गर्दै हिरासतमुक्त गरियो । उनको विवरण कहीँ कतै खुलाइएन ।

हालै कञ्चनपुरमा १३ वर्षीया बालिकाको बलात्कारपश्चात हत्या भयो । त्यस्तो क्रुर तथा पाशविक घटनापछि सामाजिक सञ्जालमा उनको शवको हृदयविदारक तस्बिर व्यापक सेयर भयो । बलात्कारी त संवेदनहीन थिए नै, फोटो भाइरल बनाएर हामीले पनि हाम्रो संवेदना हराइसकेको प्रमाण दियौँ । पीडितका हकमा बालिग–नाबालिग मतलब गरिएन । बलात्कारका अधिकांश घटनामा यस्तै देखिने गरेको छ ।

हाम्रो रुढीवादी मान्यताले बलात्कारमा पुरुषको भन्दा बढी हात महिलाको रहेको ठान्छ । राती एक्लै हिँड्दा, छोटा लुगा लगाउँदा बलात्कृत हुने सम्भावना बढ्छ रे । त्यसो हुँदो हो त दिउँसै बलात्कार गरेर बालिकालाई झाङमा फालिँदैन थियो, बुर्का लगाएर पूरै आङ ढाकी हिँड्ने महिला बलात्कृत हुनु पर्दैनथ्यो । महिलालाई दोष लगाउने समाजले अब बुझ्न पर्‍यो, बलात्कारको कारण बलात्कारी हुन्, महिलाका आचरण होइनन् ।

पुरा पढ्नुहोस्

[नोटबुक] स्वातिका प्रश्नैप्रश्न

सुरेशराज न्यौपाने, श्रावण २४, २०७५

भारतका विभिन्न राज्यमा बालिका र महिलाको बलात्कार र हत्या शृंखला बढ्दै गएपछि अपराधीलाई कडाभन्दा कडा कानुन ल्याउनुपर्ने माग राख्दै राख्दै उनी १० दिनसम्म अनशन बसेकी थिइन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

[नोटबुक] कागज कारखाना खोइ ?

राजकुमार बानियाँ, असार २९, २०७५

सञ्चालकले कारखाना चलाउनभन्दा प्लटिङमा रुचि देखाएपछि उद्योगमन्त्री मातृका यादव झाडीमा परिणत भएको मिल्स पुन: सञ्चालनमा लागेका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

[नोटबुक] गेन्टिङ हाइल्यान्डको चिसो

श्रद्धा अर्याल, असार २१, २०७५

झट्ट हेर्दा नेपालकै कुनै डाँडापाखाजस्तो लाग्ने गेन्टिङ हाइल्यान्डमा परेको मुसलधारे पानीले मौसम एक्कासि चिसो बनाइदियो । १ हजार ८ सय ६५ मिटर उचाइको गेन्टिङ हाइल्यान्डमा केबलकारबाट चढ्दै गर्दा उखरमाउलो गर्मीलाई जितेको महसुस हुन्थ्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

[नोटबुक] अमेरिकी भिसाको बल्छी

उपहारजंग शाह, असार १४, २०७५

भिसाको बल्छी फाल्ने अनि केही गरी दूतावासले पत्याइहाल्यो भने सित्तैँमा लाखौँ कुम्ल्याउने ठगहरुको नियत कहिले बुझ्ने सोझा नेपालीले ?
पुरा पढ्नुहोस्

स्वाभिमानी हर्क

वसन्तप्रताप सिंह, पुस १२, २०७४

‘उमेर १ सय ३ वर्ष । नाम हर्कबहादुर थापा । काठमाडाँै ज्ञानेश्वरमा जन्मेको हुँ । बझाङी राजाले सानैमा यहाँ ल्याएका हुन् ।’ बझाङ, खप्तड छान्ना गाउँपालिकाको पसल–बगरनजिक बाटोमा घुम्ती पसल चलाइरहेका वयोवृद्ध थापा आफ्नोबारेमा सोधीखोजी गर्नेलाई एकै सासमा आफ्नो छोटो परिचय सुनाउँछन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

काठमाडौँका सात अश्वारोही

राजकुमार बानियाँ, पुस २, २०७४

काठमाडौँमा पर्यटकले प्रायस् टुँडिखेल वरपर क्यामरा घुमाइरहेको देख्छु, खासगरी घोडचढी सालिकमा । हामी त दिनहुँ देखे पनि नदेख्याजस्तै गर्छौं । उनीहरु रुखपात र पर्खालले छेकिएका तस्बिर खोजीखोजी खिच्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

दह्रो प्रहार कहिले ?

सन्तोष आचार्य, आश्विन ९, २०७४

गोपाल खड्का प्रवृत्ति शक्तिमा रहँदा समाजको ठूलो हिस्सा उसको ताबेदार बन्न तँछाडमछाड गर्छ । सामाजिक दण्डभागी हुनुपर्ने यस्ता पात्रलाई पुज्ने परम्पराजस्तै छ हामीकहाँ । यसैले भ्रष्टाचारी हुनु पनि एउटा ल्याकत ठानिन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

जारी छ, भ्रष्टाचारको आन्दोलन

नेपाल संवाददाता , आश्विन ९, २०७४

सरोकारवाला शक्तिकेन्द्रहरुमा ‘कुत’ बुझाउन सक्ने र त्यसका लागि ‘भ्रष्टाचारको बाली’ उमार्न सक्ने, यही हो योग्यता– घपलाविद् गोपाल खड्काको । ‘प्रक्रिया मिलाएर भ्रष्टाचार’ गर्न सक्ने योग्यता हो उनको ।
पुरा पढ्नुहोस्

झन्डै पदकको पासो

मनबहादुर बस्नेत, भाद्र १९, २०७४

“हेलो ! फलानो सर बोल्नुभएको होइन ?” “हो,” निश्चित भएपछि आफ्नो परिचयसहित फोन गर्नुको उद्देश्य बताएँ ।निकै ध्यान दिएर सुनेपछि उनले मैले खोजेको सूचना दिनुअगावै अचानक सोधे, “पत्रकारिता गर्नुभएको कति भो ?”
पुरा पढ्नुहोस्