स्मरण

खुकुरी दलविरुद्ध रक्षा मण्डल

हरिराम जोशी, फाल्गुन ३०, २०७५

१ सय ४ वर्षे गुमेको राणा रजगज फिर्ता ल्याउने भित्री मनसायले गठन गरिएको खुकुरी दलको अराजकतालाई जवाफ दिन चैत २००७ मा रक्षा मण्डल खोलियो, काठमाडौँमा । रक्षा मण्डलले पाटनलाई कार्यक्षेत्र बनाएर खुकुरी दलका आतंक र अशान्ति नियन्त्रणका लागि काम गर्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

मरेपछि 'गद्दार स्टालिन’

हरिराम जोशी, फाल्गुन २४, २०७५

क्रान्तिबारे जिज्ञासा उत्पन्न हुँदा १२ वर्षको मात्रै थिएँ पद्मशमशेरको शासनकाल १७ वैशाख ००४ मा काठमाडौँका तीनै सहर तथा वीरगन्ज, विराटनगरलगायत स्थानमा राणा शासनविरुद्ध 'इन्कलाव जिन्दावादको नारा घन्कियो त्रिचन्द्र कलेजका विद्यार्थी कम्युनिस्ट समर्थक पुष्पलाल श्रेष्ठको नेतृत्वमा राणा शासनविरोधी क्रियाकलाप भइरहे

राणा शासन हटाउने मूल लक्ष्य लिएर पुष्पलाल, नारायणविलास जोशी, निरञ्जन गोविन्द वैद्य, नरबहादुर कर्माचार्यले कोलकाताको श्यामबजारमा सम्मेलन गरी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी स्थापनाको घोषणा गरे, वैशाख २००६ मा तिनैमध्येका निरञ्जनगोविन्द वैद्यसँग मामाको नाता भएकाले मलाई कम्युनिस्ट पार्टीप्रति लाग्न प्रेरणा मिल्यो उबेला वैद्यको कार्यक्षेत्र वीरगन्ज थियो राणा, कांग्रेस भारतबीचको सहमतिले निरंकुश राणातन्त्र हटे पनि दिल्ली सम्झौता अस्वीकार गरेपछि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी प्रतिबन्धित भयो, २००८-२०१३ सम्म

पाटन मंगलबजार टंगल न्हागल टोलमा बाजेले पुख्र्यौली आम्दानी स्रोतका रुपमा सानो कपडा पसल चलाउँदै आएका थिए बाजेको मृत्यु (२००५) पछि बाबा भारथराम जोशीको काँधमा कपडा पसलको जिम्मेवारी आइलाग्यो त्यो पसलमा ०५-०६ मा राजनीतिमा सक्रिय माणिकलाल भक्तलाल श्रेष्ठ आइरहन्थे बासँग राजनीतिबारे कुराकानी गर्थे त्यसैको प्रभावका कारण कम्युनिस्ट पार्टीका नेता/कार्यकर्तालाई बाको सहयोग समर्थन रहन थाल्यो

बाजेले चलाएको त्यो कपडा पसलमा कुलेखानीदेखि मकवानपुरसम्मका मानिसको भीड लाग्थ्यो दाजु केशवराम जोशी (२००९) नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी ललितपुरको जिल्ला सेक्रेटरी ललितपुर नगर कमिटीको सेक्रेटरी भयौँ कम्युनिस्ट नेता सिद्धिलाल सिंह सहपाठी थिए मैले नै उनलाई नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीमा प्रवेश गराएँ पार्टीमा लागेपछि कम्युनिस्ट कार्यकर्ताको गाँस, बास कपासको जोहोसमेत हाम्रै पसलबाट जुटाउनुपर्यो बाले पसलको आम्दानी कार्यकर्ता पाल्न प्रयोग गरियो आफ्नै परिवारका १२ सदस्य भूमिगत कम्युनिस्ट नेता/कार्यकर्ताले खाना खाने थलो हाम्रै घर बन्यो त्यसकारण सबै श्रीसम्पत्ति सकिँदा टाट पल्टियौँ कपडा पसलको व्यापारले थेगेन

त्यतिबला हाम्रो बासथलो इन्द्रचोक थियो कम्युनिस्ट कार्यकर्ताका लागि सेल्टरजस्तै बन्यो २००७-२०१२ सम्म हाम्रो घर नेकपाको प्लेनम सेमिनार हाम्रै घरमा हुन्थे पार्टीका आगामी रणनीतिबारे गुप्तवासी नेताहरुले त्यही घरमा योजना बुन्थे

पुष्पलाल श्रेष्ठ, मनमोहन अधिकारी, निरञ्जनगोविन्द वैद्य, तुलसीलाल अमात्य, शम्भुराम श्रेष्ठ, शैलेन्द्रकुमार उपाध्याय, साधना/सहानादेखि केशरजंग रायमाझीलगायतका नेता/कार्यकर्ताको आउजाउ भइरहन्थ्यो हाम्रो घरमा

रोचक के भने निरञ्जनगोविन्द वैद्य पुष्पलालको उपस्थितिमा हाम्रै घरबाट बेहुला बनेर दुलही लिन गएका हुन् ०११ टंकप्रसाद आचार्य प्रधानमन्त्री भएको समय (०११-०१४) कम्युनिस्ट पार्टीमाथिको प्रतिबन्ध फुकुवा भयो

कार्यकर्तालाई एउटै भान्सामा खुवाए पनि बालाई कहिल्यै कम्युनिस्ट पार्टीको कार्यकर्ता बन्ने रहर जागेन देशमा आमूल परिवर्तनका लागि दुवै छोरा कम्युनिस्ट राजनीतिमा लागेपछि आफ्नै जायजेथा सकाएर नेता/कार्यकर्ताको संरक्षण गर्ने बाको चाहना भने पूरा हुन पाएन

कम्युनिस्ट पार्टीका नीति सिद्धान्त विदेशी विचारबाट प्रभावित हुने गर्छन् विद्यालय तह (०१०) सकाएर त्यही वर्ष खुलेको पाटन इन्टरकलेजमा भर्ना भएँ, अध्ययन अगाडि बढाउन अन्तर्राष्ट्रिय कम्युनिस्ट पार्टीका सिद्धान्त घोकेर कार्यकर्ता बनेको मेरा लागि ०११ अविष्मरणीय भइदियो त्यही बेला सोभियत संघ (हाल रुस) मा एकछत्र कम्युनिस्ट राज चलाइरहेका जोसेफ स्टालिनको मृत्यु भयो बाँचुन्जेल उनलाई रुसमा 'देवता' समान पुजिन्थ्यो मर्नासाथै उनैका उत्तराधिकारी खुश्चेभले गद्दार घोषित गरिदिए यस घटनाले कम्युनिज्मप्रतिको हामी दाजुभाइको आस्थामा उलटफेर ल्याइदियो कुनै बेला पार्टी चलाउन पाटनका गल्लीगल्लीमा चन्दा माग्न घरदैलो चहार्ने ०१२ मा कम्युनिस्ट पार्टीबाट मात्र नभई राजनीतिबाटै विश्राम लिन पुगेँ। मैले कम्युनिस्ट पार्टी परित्याग गरेँ, दाजुचाहिँ नेपाली कांग्रेस प्रवेश गरे

जोशी इतिहासकार तथा पुरातत्वविद् हुन्

प्रस्तुति : गोकुल अर्याल

पुरा पढ्नुहोस्

पद्मकन्याकी पहिली सभापति

मीना पाण्डे, फाल्गुन १७, २०७५

स्ववियु सभापतिको हैसियतमा हाम्रो टिमले पद्मकन्यामा सर्वप्रथम बाहिरबाट अध्ययनका लागि आएका विद्यार्थीलाई सहज आवास सुविधा दिलाउन पहल गर्‍यौँ । सोही पहलस्वरुप ११ पुस ०३६ मा पीकेमा ३२ कोठासहितको छात्रावास निर्माण भयो ।
पुरा पढ्नुहोस्

विमानस्थलमा बीपीलाई देख्दा

मीना पाण्डे, फाल्गुन १०, २०७५

बीपी काठमाडौँ उत्रिनुअगावै नेता कृष्णप्रसाद भट्टराई, दमननाथ ढुंगाना, नेविसंघ अध्यक्ष विपिन कोइरालालगायत हजारौँ कार्यकर्तालाई पञ्चायती प्रशासनले बिहानै ७ बजे पक्रिएर हनुमानढोका हुँदै नख्खु जेल पुर्यायो । कांग्रेस समर्थक नेता/कार्यकर्तालाई ठाउँका ठाउँ पक्रियो, बीपीको स्वागतमा जनलहरको उभार आउने आशंकामा ।
पुरा पढ्नुहोस्

सर्वोच्चले बचाएको नेविसंघ

मीना पाण्डे, फाल्गुन ३, २०७५

पञ्चायती सत्ताले नेता/कार्यकर्तालाई पक्रिएपछि कांग्रेस संगठनमा एकखाले रिक्तता थियो । यही रिक्तता चिरेर युवालाई प्रजातन्त्रप्रति जागरुक बनाउन नेता बीपी कोइरालाले सुवर्णशमशेरलाई आग्रह गरेका रहेछन्, भारत निर्वासनमा जानुअघि ०२५ मै ।
पुरा पढ्नुहोस्

बेथानमा खसालिएको पर्चा

मीना पाण्डे, माघ २८, २०७५

विसं २०१८ को घटना हो । त्यतिबेला म ४ कक्षामा पढ्थेँ, रामेछापको कुशेश्वर प्रावि, बेथानमा । हामीहरु कक्षा सकाएर दिउँसो १ बजेको खाजा खान स्कुल मैदानमा बसेका थियौँ । आकाशमा फन्को मार्दै हेलिकप्टर घुमिरह्यो, स्कुल वरपर । हेलिकप्टरले आकाशबाटै सेतो कागजमा लेखेका पर्चा छर्‍यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

हरिशमशेरको त्यो पूर्वघोषणा

यज्ञप्रसाद आचार्य, माघ १७, २०७५

राणा प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरका छोरा थिए, हरिशमशेर । जुद्धशमशेरले आफ्ना छोरा र परिवारका लागि काठमाडौँ र उपत्यकाबाहिर पनि प्रशस्तै जग्गाजमिन जोडिदिएका थिए ।
पुरा पढ्नुहोस्

बोलीका पक्का केआई सिंह

यज्ञप्रसाद आचार्य, माघ ११, २०७५

राजा महेन्द्रले संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष डा केआई सिंहलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरे, ०१४ मा ।
पुरा पढ्नुहोस्

बडाहाकिमविरुद्ध नाराबाजी

यज्ञप्रसाद आचार्य, पुस २७, २०७५

‘विद्यार्थी एकता जिन्दावाद, शिक्षा क्षेत्रमा भेदभाव गर्न पाइँदैन, बडाहाकिम मुर्दावाद, दुई दाजुभाइलाई छाड’ भन्दै नारा लगाउँदै हामी क्याम्प परिसर पुग्यौँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

यसरी भित्रियो बनारसबाट अखिल

यज्ञप्रसाद आचार्य, पुस १९, २०७५

नेपाली छात्र संघको विसं ०१३ को चुनावमा बनारसमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीबीच पार्टीगत रुपमा नलड्ने सहमति भए पनि केहीले बखेडा झिके
पुरा पढ्नुहोस्

बीपीले बनाए कम्युनिस्ट

यज्ञप्रसाद आचार्य, पुस १२, २०७५

कम्युनिस्ट पार्टीबारे बीपीका धारणासँग म सहमत हुन सकिनँ । त्यतिबेलासम्म म कम्युनिस्ट विचारसँग खासै जानकार भने थिइनँ ।
पुरा पढ्नुहोस्