स्मरण

स्वर सम्राट्को संगत

रत्नशमशेर थापा, पुस २०, २०७४

वि सं २०१६ मा त्रिचन्द्र कलेजमा आईए पढ्दाको समकालीन साथी हो, नारायणगोपाल गुरुवाचार्य । ०१० सालमा एसएलसी पास गरेर त्रिचन्द्र कलेजमा आईएस्सी पढ्दै गर्दा स्वास्थ्य समस्याले गाँजेपछि मेरो पढाइ छुटेको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

रारा किनारमा राजा–रानी

रेवतीरमण खनाल, पुस १२, २०७४

वि सं ०४१ को कुरा हो । राजा वीरेन्द्र क्षेत्रीय भ्रमणका क्रममा सुर्खेतमा सवारी क्याम्प खडा गरेर सुदूर र मध्यपश्चिमका पहाडी जिल्लाको भ्रमणमा निस्किएका थिए । दरबारका मुख्य पदाधिकारी र म राजालाई सम्बोधन गरेर आएका बिन्तीपत्र र निवेदन हेर्ने भनेर त्यस टोलीमा सहभागी भएका थियौँ । त्यसै क्रममा मुगु जिल्ला सभापतिले रारा महोत्सव उद्घाटन समारोहका लागि भनेर राजा–रानीलाई विशेष निमन्त्रणा पठाए । राजारानी त्यता जाने कुरा भयो । 

त्यो कुरा सुन्ने बित्तिकै मलाई पनि राराको मनमोहक दृश्यपान गर्ने अवसर मिले कस्तो हुन्थ्यो होला भन्ने मनमा लागिरह्यो । झट्ट मैले राजा महेन्द्रले मबीबी शाहका नाममा रचना गरेको फेरि उसैका लागि कवितासंग्रहमा समेटिएको ‘राराकी अप्सरा’ कविता सम्झन पुगेँ । मन त्यसै रोमाञ्चित 
भएर आयो ।
राजा–रानीका अतिरिक्त थोरै कर्मचारी मात्र त्यस टोलीमा सहभागी गराउने कुरा चलिरहेको थियो । सुर्खेतको सवारी क्याम्पकै पालभित्र बसेर एडीसीहरूले सवारीका लागि कार्यक्रम बनाउने र को को जाने भनेर नाम संकलन गरिरहेका थिए । पालबाहिर त्यसै टहलिरहेको मैले राजा वीरेन्द्र त्यहाँ प्रवेश गरेको देखेपछि उनले प्रस्ट सुन्ने गरी ‘फेरि उसैका लागिमा पढेको रारा देख्ने सौभाग्य पाए आफूलाई धन्य ठान्ने थिएँ’ भनेँ । केही छिनपछि पालभित्रबाट बाहिर निस्किँदै राजाले ‘ल ल तिमीलाई पनि कार्यक्रममा राखिदिएको छुु’ के भनेका थिए, मेरो त खुसीको सीमै रहेन ।


खाना खाइवरी एउटा हेलिकप्टरमा राजा–रानी र अर्कोमा हामी कर्मचारी चढेर रारातर्फ लाग्यौँ । रारा ताल आफैँमा मनमोहक र सुन्दर थियो, त्यसमाथि महोत्सव नै आयोजना गरिएकाले त्यसको थप रौनक बढेको थियो । एक किसिमले दुलही सिँगारिएजत्तिकै झकिझकाउ थियो रारा ताल । कुनै धर्मशाला वा पौवाजस्तो ठाउँमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो । राजा–रानीलाई भव्य स्वागत–सत्कारका साथ मञ्चमा आसीन गराइयो । हाम्रा लागि तोकिएको ठाउँमा हामी बस्यौँ । 
कार्यक्रम सुरु हुनुपूर्व नै हामीलाई राराको दृश्यावलोकन गराइयो । पुस महिनाको जाडो अचाक्ली बढेको थियो । रारा तालको वरिपरिका सल्लाका रूखमा अडिएको हिउँले गर्दा त्यो स्थान झनै सुन्दर देखिन्थ्यो । राराको तलाउमा ती सल्लाका रूखको छाया यति सुन्दर र मनमोहक देखिन्थ्यो कि यहाँ बयान गरेरै साध्य छैन । स्थानीय बासिन्दाका अनुसार राराको पानी कहिले वैजनी त कहिले नीलो एवं सूर्योदय र सूर्यास्तका समयमा सूर्यकिरणले गर्दा सुवर्णमय देखिन्छ रे † हामीले देख्दा भने राराको पानी गाढा नीलो र स्वच्छ थियो ।
कार्यक्रम समापनतर्फ अघि बढ्दै थियो, ठूलै आँधी आउने जस्तो गरी अचानक हावाहुरीसहित बादल मडारिन थाल्यो । तत्काल कार्यक्रम छोट्याएर जनता र आयोजकहरूलाई आ–आफ्नो घरतर्फ जान भनियो । हामी पनि बाटो लाग्ने भनेर हेलिकप्टर ल्यान्ड गरेको चौरतर्फ लाग्यौँ । त्यत्तिकैमा आँधी र बादलले छोपिहाल्यो । राजा–रानी र हामी सवारीका साथ गएका केही कर्मचारी–सुरक्षाकर्मी मात्र त्यहाँ बाँकी रह्यौँ ।
साँझ झमक्क हुनासाथ आँधी रोकियो । तर, अब हेलिकप्टर उडाउन सम्भव थिएन । त्यस रात त्यहीँ बस्नुपर्ने भयो । हेलिकप्टरमा रहेका केही गलैँचा झिकेर ल्याइयो र राजा–रानीलाई बस्ने व्यवस्था मिलाइयो । बचेका केही गलैँचामा हामी बस्यौँ । अब रातभर भोकै बस्ने कुरा भएन । सवारीसँगै लगिएका केही ‘ड्राइफुट’ र पानी पियौँ । अब रात कसरी कटाउने होला भन्ने समस्या आइलाग्यो ।
राजाबाट सुझाव आयो, ‘ एउटा धुनी जगाओ र गीत गाएर रात कटाओ ।’ सुरक्षाकर्मीले काठ आदिको व्यवस्था गरी आगो बालेपछि मादल बजाउने र गीत गाउने गर्न थाले । हामीले आगोको राप लिँदै गीत सुनेर बस्यौँ । जसै रात छिप्पिँदै गयो, गीत पनि सकिए । त्यसपछि राजा–रानीबाहेक सबैले पालै पालो गरेर गीत गाउनुपर्ने कुरा भयो । म गीत गाउन नजान्ने । मैले भजन गाएँ । 
ब्रह्म कमलैमा, ब्रह्म कमलैमा, विष्णु सुते जलैमा, ब्रह्म कमलैमा, ब्रह्म कमलैमा, शिव सुते हिमालैमा, ब्रह्म कमलैमा, ब्रह्म कमलैमा, राजारानी धेरै भयो फेवा किनारैमा, फेवा किनारैमा, आज भने जागै यहाँ रारा किनारैमा, रारा किनारैमा, ब्रह्म कमलैमा, ब्रह्म कमलैमा, विष्णु सुते जलैमा, ब्रह्म कमलैमा । यस्तो भजन गाउँदा गाउँदै कतिखेर हाम्रा आँखा लागेछन्, पत्तै भएन । यसो आँखा उघार्दा त बिहान झिसमिसे भएको थियो । त्यसपछि हामी सबैले नित्यकर्म सकी सवारी क्याम्प सुर्खेत फर्कियौँ । यसरी रातभर रारा किनारमा बिताएर सुर्खेत फर्किंदा बेग्लै अनुभूति सँगालेको अनुभव थियो ।


 प्रस्तुति : ईश्वरी ज्ञवाली

पुरा पढ्नुहोस्

संविधान निर्माणको सकस

रेवतीरमण खनाल, पुस १, २०७४

यसरी ०४७ को संविधानको खेस्रामा उत्पन्न भएको असमझदारी टुंग्याउने काम भएको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

दुई वर्षमा मुद्दा छिन्ने अभियान

रेवतीरमण खनाल, पुस २, २०७४

लमजुङको गौली परिवारकी एक विधवा घरमा देवर–जेठाजुले दु:ख दिएर बस्न नसकी माइतीमा बसेकी रहेछिन् । उनले दिएको अंश मुद्दा झन्डै २० वर्षसम्म पनि छिनिएको रहेनछ । त्यसपछि उनले ‘म अंश नपाएरै मर्ने भएँ, मुद्दा छिनिपाऊँ’ भनी दरबारमा बिन्तीपत्र दिइन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

स्मरण: कृषिमा आत्मनिर्भरताको कदम

रेवतीरमण खनाल, मंसिर २२, २०७४

राजा वीरेन्द्रले कृषिमा आधुनिकीकरणको त्यो प्रयास सुरु नगरेको भए आजको नेपालमा तरकारी र फलफूलको अवस्था कति भयावह हुन्थ्यो, हामी कल्पना पनि गर्न सक्दैनौँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

स्मरण: युवराज महेन्द्र–बीपी मनमुटाव

रेवतीरमण खनाल, श्रावण ३२, २०७४

‘नेपाली कांग्रेस राजतन्त्र मासेर गणतन्त्र ल्याउन चाहन्छ, त्यसैले सोची–सम्झेर यो सब गरिएको हो’ भन्ने आशंका युवराज महेन्द्रको मनमा परेको रहेछ ।
पुरा पढ्नुहोस्

गाउँ हडप्न खोज्ने मुखिया

रेवतीरमण खनाल, मंसिर १५, २०७४

त्यस गाउँका दर्तावाल मुखिया प्रेमसिंह खड्काले तीन वर्षसम्म आफ्नै नाममा तिरो बुझाई भूमिसुधार लागू हुँदा आफैँ जग्गाधनी भनी लगत लिएका रहेछन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

[स्मरण] भेडाफर्ममा राजा वीरेन्द्र

रेवतीरमण खनाल, मंसिर ८, २०७४

जनताको आयस्तर बढाउने र कुनै न कुनै किसिमको रोजगारीको अवस्था सिर्जना गर्न सके उन्नत जीवनस्तरका लागि जनता अन्यत्र भौतारिनुपर्ने र बसाइसराइ गर्नुपर्ने अवस्था आउँदैन भन्ने कुरामा राजा विशेष रूपमा सक्रिय थिए ।
पुरा पढ्नुहोस्

[स्मरण] राजाको ढुकुटीबाटै चोरी

रेवतीरमण खनाल, कार्तिक २९, २०७४

रेडियो नेपालबाट प्रसारित गरियो, ‘... नम्बरदेखि ... नम्बरसम्मका रु पाँचका नोट चोरी भएको हुँदा यस नम्बरका कुनै पनि नोट चलनचल्तीमा नल्याउनू, फेला परे/पारे तुरुन्तै प्रहरीलाई बुझाइदिनू ।’
पुरा पढ्नुहोस्

[स्मरण] राजा महेन्द्रबाट घूस खाँदा...

रेवतीरमण खनाल, कार्तिक २२, २०७४

राजा महेन्द्रले आमनागरिकको भेषमा छड्के
पुरा पढ्नुहोस्

[स्मरण] प्रधानमन्त्री रावसमक्ष राजाको सन्देश

रेवतीरमण खनाल, कार्तिक १६, २०७४

सायद राजा वीरेन्द्र र भारतीय प्रधानमन्त्री नरसिंह रावबीचको यही भेटघाटपछि नेपाल–भारत सम्बन्धमा केही समय सुधार पनि आयो ।
पुरा पढ्नुहोस्