स्मरण

बडाहाकिमविरुद्ध नाराबाजी

यज्ञप्रसाद आचार्य, पुस २७, २०७५

‘विद्यार्थी एकता जिन्दावाद, शिक्षा क्षेत्रमा भेदभाव गर्न पाइँदैन, बडाहाकिम मुर्दावाद, दुई दाजुभाइलाई छाड’ भन्दै नारा लगाउँदै हामी क्याम्प परिसर पुग्यौँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

यसरी भित्रियो बनारसबाट अखिल

यज्ञप्रसाद आचार्य, पुस १९, २०७५

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (भारत) इकाइ गठन गरेको दुई वर्षपछि बनारसमै अखिल भारत नेपाली विद्यार्थी फेडेरेसनको महासम्मेलनको चुनाव गरायौँ, विसं ०१२ मा । सम्मेलनमा दुई पदाधिकारीमध्ये एउटा पक्ष नेपाली कांग्रेस समर्थित र अर्को पक्ष कांग्रेसविरोधी बनेर चुनावमा खडा भयौँ । त्यो चुनावमा कांग्रेसविरोधी प्यानलले जित्यो । यही चुनावबाटै अन्तत: कम्युनिस्ट पक्षधर विद्यार्थी संगठन अखिल (अनेरास्ववियु) गठनको आधार बनेको हो ।

चुनावमा कोषाध्यक्ष पदमा म र अध्यक्षमा धनकुटाका ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की चुनियौँ । उनै कार्की पञ्चायतकालमा दर्जनौँ पटकभन्दा बढी मन्त्रीसमेत भए । त्यतिबेला नेपालबाहिर कुनै पनि नेपाली विद्यार्थी संगठनको स्थापना र अस्तित्व थिएन, त्यसमा पनि नेपालका राजनीतिक दलसँग आबद्ध विद्यार्थी वा युवा संगठन त झन् छँदै थिएनन् । यसकारण विदेशमा बसेर पनि नेपालीको गौरव उठाएको भन्दै प्रोत्साहनस्वरुप राजा महेन्द्रको भरथेग रह्यो ।

अखिल भारत नेपाली विद्यार्थी संगठनको स्थापना भएको थाहा पाएर कोलकाता भ्रमणका क्रममा राजा महेन्द्रले कार्कीका नाममा सफलताको शुभकामनासहित ठूलै आर्थिक सहयोग गरे । सम्मेलनमा कांग्रेसविरोधी समूह पराजित भई हाम्रो समूहले जितेको थियो ।

सम्मेलनबाट छानिएको नेतृत्वले पहिलो बैठकमै नेपालमा एक राष्ट्रिय विश्वविद्यालय स्थापनाका लागि प्रस्ताव पास गर्‍यो । राजालाई त्यो प्रस्तावले उत्साहित बनाएछ । त्यसपछि उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालय स्थापनाको पहल लिए । हाम्रो प्रस्तावलाई प्रशंसा गरेर महेन्द्रले शुभकामना पत्रसमेत पठाए ।

म बनारसको काशी हिन्दु विश्वविद्यालय अध्ययन गर्न जानुभन्दा अगाडि नेपाली विद्यार्थीले नेपाली छात्र संघ, काशी विश्वविद्यालय स्थापना गरेका थिए । सोही संगठनको चुनाव विसं २०११ को मंसिर अन्त्यमा  तोकियो । त्यो निर्वाचनमा नेपाली छात्र संघको सभापतिमा सुरेन्द्रबहादुर बस्नेत, नेपाली कांग्रेस पक्ष र म कांग्रेसविरोधी पक्षबाट उम्मेदवार बन्यौँ ।

त्यसबेलासम्म छात्र संघमा बनारसमा पढ्ने सम्पूर्ण नेपाली विद्यार्थीले मतदान गर्न पाउँथे । निर्वाचनको मिति आउनै लाग्दा बस्नेत समूहलाई जिताउन निर्वाचन समितिले काशी हिन्दु विश्वविद्यालयबाहिर अध्ययन गर्ने नेपाली विद्यार्थीले मतदान गर्न नपाउने निर्णय गर्‍यो । हाम्रो मागचाहिँ नेपालबाट आएर बनारसका विभिन्न कलेज र विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीले पनि मतदान गर्न पाउनुपर्छ भन्ने थियो । त्यसो भएको खण्डमा मेरो जित सुनिश्चितै थियो । हाम्रो समूहले निर्वाचन वहिष्कार गर्‍यो ।

हामीले पढ्ने बनारसमा रहेका अन्य कलेजमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीको हकअधिकारका लागि नयाँ संगठनको आवश्यकता महसुस गर्‍यौँ । किनभने, काशी विश्वविद्यालयबाहिरका कलेज र विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्ने नेपाली विद्यार्थीको संख्या अधिक थियो । त्यसपछि बनारसको नेपाली संस्कृत महाविद्यालयमा अध्ययन गर्ने नेपाली विद्यार्थीको मंगलागौरीस्थित छात्रवासमा विद्यार्थीहरुको बृहत् भेला गराई पहिलो पटक अखिल बनारस नेपाली विद्यार्थी फेडेरेसन गठन भएको हो, विसं २०१० मा ।

त्यो विद्यार्थी भेलाले सभापतिमा दिवाकरविक्रम राणा (काठमाडौँ) र महासचिवमा म (धरान) समेत गरी २१ सदस्यीय कार्यसमिति गठन गर्‍यो । त्यही भेलाले अखिल भारत नेपाली विद्यार्थी महासम्मेलन गर्न उत्प्रेरणा दिएको थियो । अखिल भन्ने शब्द त्यसअघि नेपालमा अस्तित्वमा आएकै थिएन । हामीले बनारसमै हुँदा अखिल नाम राखेपछि नै नेपालमा खुलेका अन्य कम्युनिस्ट पार्टीका विद्यार्थी, मजदुर आदि भातृ संगठनका हकमा अखिल शब्द कम्युनिस्ट जनाउने ‘ब्रान्ड नेम’ नै हुन पुगेको हो ।

सम्मेलनको उद्घाटनचाहिँ राष्ट्रिय कांग्रेसबाट निर्वाचित बनारसका भारतीय लोकसभा संसद् सदस्य भगवान सहायले गरेका थिए । सहायले बनारसका कम्युनिस्ट नेता रुस्तम स्याटिनलाई हराएर संघीय संसद्मा जितेका थिए ।

नेपाली छात्र संघको विसं ०१३ को चुनावमा बनारसमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीबीच पार्टीगत रुपमा नलड्ने सहमति भए पनि केहीले बखेडा झिके । बखेडा उत्कर्षमा पुगेपछि सुशील कोइराला, उनका दाजु प्रमोद, रमेशजंग थापा, ईश्वर सरदार, माधवलाल तावेदार आदिले मध्यस्थता गरे । सुशीलको भूमिका महत्त्वपूर्ण थियो । विद्यार्थीबीच दलगत आबद्धता देखाएर र प्यानल बनाएर चुनाव नलड्ने सहमति बन्यो । म महासचिवमा निर्विरोध भएँ ।

त्यसपछिका चुनावमा विद्यार्थीबीच राजनीतिक पक्ष/विपक्ष अनि एक पक्षले चुनाव वहिष्कार गर्ने र अर्को पक्षले भाग लिने भन्ने कुरा रहेन । म पढाइ सकेर धरान फर्कें । कामविशेषले विसं ०१३ अन्त्यतिर काठमाडौँ आउँदा तत्कालीन कम्युनिस्ट पार्टीमा आबद्ध युवा सम्मिलित भेला भयो । त्यस भेलाले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव पुष्पलाल श्रेष्ठको निर्देशनमा युवा संघ गठन गरी मलाई पहिलो अध्यक्ष चुनेको थियो ।

प्रस्तुति : गोकुल अर्याल

पुरा पढ्नुहोस्

बीपीले बनाए कम्युनिस्ट

यज्ञप्रसाद आचार्य, पुस १२, २०७५

कम्युनिस्ट पार्टीबारे बीपीका धारणासँग म सहमत हुन सकिनँ । त्यतिबेलासम्म म कम्युनिस्ट विचारसँग खासै जानकार भने थिइनँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

शवमा संगीन रोपेर अन्त्येष्टि

कमल कोइराला, पुस ५, २०७५

कृष्णप्रसादको शव घाटमा राखिएको थियो । शव उठाउन बाहुन (मलामी) खोज्दा राणा शासकको डरले कोही आउन मानेनन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

कृष्णप्रसादका अन्तिम दिनहरू

कमल कोइराला, मंसिर २८, २०७५

राणातन्त्रीय शासन हटाउन काठमाडौँमा बन्दी जीवन व्यतीत गरिरहेका कृष्णप्रसादको आर्यघाटमा नभई ललितपुर शंखमूलमा दाहसंस्कार भयो ।
पुरा पढ्नुहोस्

सेतो ढुंगाको किस्सा

कमल कोइराला, मंसिर २१, २०७५

बाबा मातृकासित घट्टेकुलोको डेरामा बस्दा म सानै थिएँ । एक प्रकारले स्मरणशक्ति बल्ल सुरु भएको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

१५ वर्षमै ‘आतंकवादी’

कमल कोइराला, मंसिर २०, २०७५

कोतवाली पुगेपछि मात्र थाहा भएछ, आतंकवादी काम गरेको, डकैती र हत्यामा सामेल भएको, ब्रिटिस सम्राट जर्ज पाँचौँविरुद्ध विद्रोह गरेको जस्ता गम्भीर र मृत्युदण्डसम्म हुन सक्ने कानुनको अधीन रही पक्राउ गरिएको रहेछ ।
पुरा पढ्नुहोस्

ठूल्दाजु–सान्दाजु सम्बन्ध

कमल कोइराला, मंसिर १४, २०७५

विसं २००३ मा एकाघरबाट छुट्टिए पनि कोइराला परिवारलाई राणा शासन हटाउन राजनीतिक रुपमा एक ठाउँ उभिनैपर्ने वातावरण बन्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

मातृकालाई नेहरुको पत्र

कमल कोइराला, मंसिर ७, २०७५

मातृकाले नेहरुको पत्रबारे मन्त्रिमण्डलमा छलफल चलाएलगत्तै तीनमध्ये एक मन्त्री त्यतिबेला कोलकाता गएका थिए ।
पुरा पढ्नुहोस्

[स्मरण] प्रवासमा कृष्णप्रसादका दु:ख

कमल कोइराला, कार्तिक ३०, २०७५

कुनै बेलाका जमिनदार कोइराला परिवारलाई निर्वासनमा जान बाध्य पारिएपछि लालाबाला र वयस्क सबै सदस्यको पेट भर्न गरेको संघर्ष वर्णन गरिसाध्य छैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

कोइरालालाई सुब्बेनीको बकस

कमल कोइराला, कार्तिक १६, २०७५

सुब्बेनीले देवर कृष्णप्रसादका श्रीमतीलाई बकसस्वरुप करिब ४/५ सय बिघा जग्गा दिएकी थिइन् ।
पुरा पढ्नुहोस्