अचानक

‘कलाक्षेत्रकै महँगो पुरस्कार’

मनबहादुर बस्नेत, फाल्गुन ५, २०७५

सुरुमा रेलवे बेलायतीहरुले नेपालका काठपात लैजान बनाए । बिस्तारै रेलमै जन्ती जाने–आउने भएसँगै भारतसँग सांस्कृतिक सम्बन्ध आदानप्रदान भयो । चित्रमा सीतालाई विवाह गरेर रेलबाट लैजाँदै गरेको देखाएको छु ।केही स्थानीय विषयवस्तु पनि छन् । खासगरी मधेसमा ५०–६० प्रतिशत अंगीकृत नागरिक महिलाबारे ।
पुरा पढ्नुहोस्

'किसानसँग किन्दा आधा सस्तो'

मनबहादुर बस्नेत, माघ २१, २०७५

दिनभरिको दैनिकीबाट थकित बनेर घर फिर्दा तरकारी किनेर लैजाने जोससमेत आउँदैन थियो, अनिल बस्नेतलाई । सोचे, यस्तो हालत त सहरका धेरै कामकाजीलाई होला । अनि ६ वर्षअघि जन्मियो, अनलाइन तरकारी हाट मेट्रोतरकारी डटकम । सोझै किसानबाट उपभोक्ताको भान्सामा कृषिजन्य सामग्री पुर्‍याउने अनलाइन कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बस्नेतसँगको कुराकानी : 

कृषिजन्य सामग्री कहाँबाट ल्याउनुहुन्छ?

पहिले कालीमाटीलगायतका तरकारी बजारका आपूर्तिकर्ताबाटै ल्याउँथ्यौँ । अहिलेचाहिँ यो मोडलमा परिवर्तन गरेर सोझै किसानबाट किन्छौँ । 

किन मोडल परिवर्तन गर्नुपरेको ?

मूल्यका कारण । किसानबाट र आपूर्तिकर्ताबाट किन्दा मूल्यमा ठूलो अन्तर देखियो । किसानहरु मारमा परिरहेको चाल पायौँ । 

यस्तो अन्तर किन हुँदोरहेछ ?

आपूर्तिकर्ताका धेरै तह हुँदोरहेछ । ती तह पार गरेर बजारसम्म तरकारीजन्य वस्तु आइपुग्दा स्वत: महँगो हुँदोरहेछ । 

आपूर्तिकर्ता सिन्डिकेटकै कारण काठमाडौँमा तरकारी महँगो भएको हो ?

त्यस्तै देखियो । हामीले किसानलाई राम्रो मूल्य दिएर आफ्नो नाफा जोडेर बेच्दा समेत बजारभन्दा ५० प्रतिशत सस्तो बेच्न सकिरहेका छौँ । 

आपूर्तिकर्ताको सञ्जाल छिचोलेर किसानसम्म पुग्न सजिलै रहेछ ?

सोचेजस्तो सजिलो छैन । आपूर्तिकर्ताले किसानको खेतबारीमै पुगेर पहिल्यै पैसा दिँदारहेछन् । बिचौलिया भूमिकामा देखिने उनीहरुले नै किसानको तरकारीको भाउ तोक्दारहेछन् । खेतबारी र बजारमा भाउ उनीहरुले निर्धारण गर्दारहेछन् । उत्पादन लागतका आधारमा वस्तुको मूल्य तोकिनुपर्ने हो । यो उल्टो हुँदैछ भनेर किसानलाई बुझाउन निकै गाह्रो भयो । 

किसानलाई उत्पादनमा सघाउने कुनै योजना पनि ?

विषादीरहित खाद्य उत्पादन गर्नुपर्छ भनेर हामीले केही वित्तीय संस्थासँग कुरा गरिरहेका छौँ । हाम्रो लक्ष्य भनेको उपभोक्ताको भान्सामा स्वच्छ कृषिजन्य उत्पादन पुर्‍याउनु हो । 

पैसाको व्यवस्था गरिदिएपछि त फेरि किसानहरु तपाईंहरुप्रति नै बढी जिम्मेवार हुन्छन् । कसरी उत्पादनको मूल्य पाउँछन् ?

हामीलाई नै उनीहरुले सामान बेच्नुपर्छ भन्ने बाध्यता हुँदैन । आर्थिक सहयोगको आदानप्रदान हामीसँग नभई बैंकहरुसँग हुने हो । खास सहयोगी हामी नभई बैंकहरु हुन् । अर्को कुरा, हामीले किसानबाट कतिमा किनेर बेच्यौँ भन्ने कारोबार पारदर्शी हुन्छ । हाम्रा सामानको मूल्यसूचीवेबसाईटमा हुन्छ । 

बिचौलियाको नियन्त्रणमा रहेको कृषिजन्य वस्तुको बजारमा तपाईंहरुको उपस्थिति कति ?

हामीले तरकारी प्रतिदिन १ हजार ५ सय किलोग्राम बेचिरहेका छौँ । तरकारीको कुल बजारमा यो एकदमै सानो हिस्सा हो । किसानसम्म सोझै पहुँच पुर्‍याउने विकल्प थुप्रै भएमा मात्रै किसानले लाभ पाउनेछन् । 

बजारमा हस्तक्षेपकारी हैसियत कहिलेसम्म बनाउने अपेक्षा ?

सुरु गर्दा हामीले उपभोक्ताबाट यो स्तरको विश्वास पाइन्छ भन्ने सोचेकै थिएनौँ । जुन हिसाबको सकारात्मक प्रतिक्रिया र साथ पाइरहेका छौँ,यसबाट हामीलाई ठूलो हौसला मिलेको छ । 

अहिले कुनकुन ठाउँका किसान तपाईंहरुसँग जोडिएका छन् ?

धादिङ, चितवन र झापाका किसानहरुले हामीलाई सोझै आफ्ना उत्पादन पठाइरहेका छन् । हामी आफैँ त्यहाँ गएर सामान ल्याउँछौँ ।

पुरा पढ्नुहोस्

सस्तो गाइड : आरोहणमा जोखिम

मनबहादुर बस्नेत, माघ ११, २०७५

सन् २०१३ मा धौलागिरिको ७ हजार ९ सय मिटरमा दुईजना व्यक्ति अल्झिएको खबर आयो । त्यो उचाइमा हेलिकप्टरबाट उद्धार गरियो । यो सबैभन्दा लङ लाइङ (डोरीमा झुन्डिएर) बाट गरिने उद्धारमा विश्व कीर्तिमान हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘आलोचना आलोक हो’ – युग पाठक

मनबहादुर बस्नेत, माघ ६, २०७५

आलोचना खतरनाक होइन, सत्मार्ग पहिल्याउने कडी हो भन्ने नबुझ्ने सत्ताधारीको सोचले यस्तो भएको हो । आलोचना त आलोक हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘रैथाने संगीत नै मूलधार’– गायिका झुमा लिम्बू

मनबहादुर बस्नेत, माघ १, २०७५

जसलाई मूलधार भनिरहेछौँ, त्यो मूलधारै होइन । हामी रैथानेलाई नै मूलधार बनाउँछौँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘त्यो पाँच सयको नोट सात दिन साटिनँ’– कुलेन्द्र विश्वकर्मा

मनबहादुर बस्नेत, पुस २७, २०७५

जतिबेला मसँग ५ रुपैयाँ पनि थिएन । त्यो नोट हप्दादिनसम्म साटिनँ, माया लागेर ।
पुरा पढ्नुहोस्

विश्व बडी बिल्डिङ च्याम्पियन महेश्वर भन्छन्– 'इच्छाशक्ति छ, पैसा छैन’

मनबहादुर बस्नेत, पुस १५, २०७५

राज्यका तर्फबाट कुनै सहयोग अहिलेसम्म भएको छैन । म अझै यसभन्दा अगाडि बढ्न चाहन्छु । तर त्यो व्यक्तिगत खर्चबाट सम्भव छैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

अनि, मुखुन्डोमा कला देखेँ

मनबहादुर बस्नेत, पुस १२, २०७५

मैले पहिले यसलाई कलाको रुपमा बुझेकै थिइनँ । मास्कमा कला देखेँ । स्कोप पनि देखेँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘ब्रान्ड– हाम्रा हस्तकला’– मेयर चिरिबाबु महर्जन

मनबहादुर बस्नेत, मंसिर ३, २०७५

कुनै बेला नेपालको कार्पेट एकदमै उच्चस्तरीय थियो । तर, ब्रान्ड थिएन । अब हाम्रा हस्तकलाको ब्रान्ड भएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘मीटू मेरा लागि पुरानो भइसक्यो’– अस्मिना रञ्जित

मनबहादुर बस्नेत, कार्तिक २८, २०७५

अहिले मीटू अभियान निस्कियो । लामो समयदेखि मैले आर्टमा उठान गरेको विषय नै मीटूको हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

मुलुकको पहिलो महिला सीडीओ भन्छिन्– ‘पार्टीवालामा परिवर्तनको उन्माद थियो’

मनबहादुर बस्नेत, कार्तिक १९, २०७५

भर्खरभर्खर प्रजातन्त्र आएको थियो । ०४७ मा म सीडीओ बनेँ । पार्टीवालामा परिवर्तनको उन्माद थियो । हामी त पञ्चायतकालका जागिरे भयौँ । उनीहरु प्रशासनलाई थर्काउने गर्थे ।
पुरा पढ्नुहोस्