Advertisement

छिमेकीको जालसाजी

राजकुमार राउत/लहान

असार अन्तिममा लगातार परेको वर्षाका कारण प्रदेश मा ३२ जनाले ज्यान गुमाए १३ हजार मानिस बाढीका कारण विस्थापित भए त्यसमा ३५ सय घरमा पूर्ण रूपले क्षति भए  रौतहट, महोत्तरी, सप्तरी, सिरहा बाढीमा सबैभन्दा प्रभावित भए प्रदेश प्रहरी कार्यालय जनकपुरका अनुसार रौतहटमा १०, सिरहामा , महोत्तरीमा , पर्सामा , बारामा सर्लाही जनाको मृत्यु भयो भने दुई बेपत्ता छन्

वर्षातका बेला तराईमधेसका सीमावर्ती गाउँ डुबानमा परेको पहिलो पटक होइन तीन वर्षअघि खाडो नदीको बाढी गाउँ पसेपछि पानीको बहाव निकास नहुँदा सप्तरीको सीमावर्ती गाउँ तिलाठी पूरै डुबानमा पर्यो गाउँ डुब्नुको मुख्य कारण खाडो नदीको बाढीभन्दा पनि सीमा क्षेत्रमा भारतीय पक्षले सडक निर्माणको नाममा बाँधेको बाध थियो पानीको निकास नहुँदा भेलले भारतीय बाँध भत्कायो पानीको निकास भएपछि डुबान हट्यो

त्यही पानीको भेलले भत्काएको बाँधलाई पुनः भारतीय पक्षले बाँध्न खोज्दा आफ्नो गाउँ डुबेको भन्दै तिलाठीबासी प्रतिकारमा उत्रिए दुवै पक्षबीच झडप भयो झडपमा नेपालतर्फ तिलाठीका देवनारायण यादवसहित चार घाइते भए तर तिलाठीबासीले बाँध बाँध्न दिएनन्

सिरहा, लहान एलएमसी कलेजका प्राध्यापक मनोज कर्ण प्रदेश डुबान हुनुको मुख्य कारण छिमेकीको कपट रहेको बताउँछन् नेपालको उत्तरी क्षेत्रबाट बग्ने पानीको प्राकृतिक बहावलाई रोक्न भारतले सीमा क्षेत्रमा एकतर्फी बाँध बनाएका कारण वर्षाको भेलले सहज निकास पाउँदैन,” उनी भन्छन्, “पानी भेल बाँधमा ठोक्किएर मास्तिर फर्कन्छ सप्तरीदेखिको पर्सासम्मको सीमावर्ती क्षेत्र बर्सेनि डुबानको चपेटामा पर्छ

गत वर्ष भारतीय पक्षले नेपालसँग समन्वय नै नगरी एकतर्फी रूपमा पश्चिमी भाग तर्फबाट कोसीमा पाइलट च्यानल निर्माण गरेकाले सप्तरीको हनुमाननगर नगरपालिकाका १२ १३ वडा अनि कोइलाढी तिलाठीका वडा डुबानमा परेको इन्सेक प्रतिनिधि मनोहर पोख्रेल बताउँछन् सिरहाको चुहर्वास्थित रेडक्रस कार्यालयमा बसेको दैवी विपद् व्यवस्थापन समितिको बैठक बस्यो बैठकमा सहभागी अधिकांश स्थानीय  जनप्रतिनिधिले भारतीय पक्षले सीमा क्षेत्रमा बाँधेको बाँधका कारण तलतिर प्राकृतिक भेलको निकास हुन नसक्दा सिरहाको सीमावर्ती गाउँ डुबानमा परेको सुनाएका थिए

सप्तरीका प्रदेश सभासद् गोविन्द न्यौपाने चुरे फँडानी दोहनका कारण नदीनालाको भाग उच्च भएकाले बर्सेनि समस्या थपिएको बताउँछन् चुरेले बगाएर ल्याएको बालुवाले नदी उच्च भएको भने होचो भागमा बाढी पसेर मधेस डुबाएको कमला सिँचाइ आयोजनाका नहर खाडो नदीमा लगाइएको तटबन्ध पनि सिरहा, सप्तरी, धनुषा डुबानको कारण भएको सिरहाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोपाल अधिकारी बताउँछन् भन्छन्, “नहर बाँध मर्मत गरेपछि ठेकेदारले अधूरो छाडिदिने गरेकाले बाढी त्यही अधूरो भागबाट पसेर गाउँ डुबाउँछ

पुरा पढ्नुहोस्

बूढो भइएछ

नेपाल संवाददाता
जहाँ युवा बूढो एपमा रमाइरहेका छन्, त्यहीँ वरिष्ठ कलाकार हरिवंश आचार्यले बूढो हुन मन छैन भन्दै गीत गाएका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

३९ मिनेट, ११० रुपैयाँ

मनोज पौडेल
व्यवस्थापनको कमी हुँदा बुद्धस्थल तिलौराकोट आउने पर्यटक एकैछिन बसेर फर्किहाल्ने गरेका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

कलामान्डुमा टोइग्राफी

नेपाल संवाददाता
कलाकार सन्नी शाक्य, ३०, ले हलिउडको सुपर तथा काल्पनिक दुनियाँमा रमाउने सुपरहिरो तथा कलाकारलाई नेपाली शैलीमा प्रस्तुत गरेका छन्, टोइग्राफीमा ।
पुरा पढ्नुहोस्

कमजोर जगको घर (फिल्म समीक्षा : घर)​​​​​​​

गोकर्ण गौतम
फरक विधाका सिनेमा बनाउने साहस नगन्य सिनेकर्मीमा मात्र हुन्छ । यही कारण हुनुपर्छ, संसारभर निकै रुचाइने हरर जनराका फिल्म हामीकहाँ वर्षमा एक–दुई मात्र बन्छन् । अघिल्लो वर्ष सुनकेशरीरिलिज भयो, अहिले घर । लेखक निर्देशक एकै हुन्, अर्पण थापा ।
पुरा पढ्नुहोस्

संवादको मूर्ति

नेपाल संवाददाता
भुइँतलाको कोठामा फलामको वेल्डिङ भइरहेको छ, सँगैको दोस्रो कोठामा कार्पेटमा कागजबाट बनेका स–साना आकृति छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

मन्त्रीज्यूको होमवर्क

सुरेश किरण
केही दिन भयो, मन्त्रीजी रातरातभरि काम गरिरहेको । उनलाई पहिले यसरी काम गरेको कसैले देखेको थिएन । अरु मात्र होइन, उनकी आफ्नै श्रीमतीले पनि यसरी राती खटिएर काम गरेको देखेकी थिइनन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

बाढीको वार्षिक योजना

सुरेश किरण
यो वर्षको बाढी पनि राम्ररी नै आएछ । नेपालमा हरेक वर्ष कुनै विलम्ब नगरी ठीक समय आउने कुनै कुरा छ भने त्यो बाढी मात्रै हो । बाढी हरेक वर्ष आउँछ । १०–१२ हजार घर डुबाउँछ ।
पुरा पढ्नुहोस्

समसामयिक

छिमेकीको जालसाजी

राजकुमार राउत/लहान

असार अन्तिममा लगातार परेको वर्षाका कारण प्रदेश मा ३२ जनाले ज्यान गुमाए १३ हजार मानिस बाढीका कारण विस्थापित भए त्यसमा ३५ सय घरमा पूर्ण रूपले क्षति भए  रौतहट, महोत्तरी, सप्तरी, सिरहा बाढीमा सबैभन्दा प्रभावित भए प्रदेश प्रहरी कार्यालय जनकपुरका अनुसार रौतहटमा १०, सिरहामा , महोत्तरीमा , पर्सामा , बारामा सर्लाही जनाको मृत्यु भयो भने दुई बेपत्ता छन्

वर्षातका बेला तराईमधेसका सीमावर्ती गाउँ डुबानमा परेको पहिलो पटक होइन तीन वर्षअघि खाडो नदीको बाढी गाउँ पसेपछि पानीको बहाव निकास नहुँदा सप्तरीको सीमावर्ती गाउँ तिलाठी पूरै डुबानमा पर्यो गाउँ डुब्नुको मुख्य कारण खाडो नदीको बाढीभन्दा पनि सीमा क्षेत्रमा भारतीय पक्षले सडक निर्माणको नाममा बाँधेको बाध थियो पानीको निकास नहुँदा भेलले भारतीय बाँध भत्कायो पानीको निकास भएपछि डुबान हट्यो

त्यही पानीको भेलले भत्काएको बाँधलाई पुनः भारतीय पक्षले बाँध्न खोज्दा आफ्नो गाउँ डुबेको भन्दै तिलाठीबासी प्रतिकारमा उत्रिए दुवै पक्षबीच झडप भयो झडपमा नेपालतर्फ तिलाठीका देवनारायण यादवसहित चार घाइते भए तर तिलाठीबासीले बाँध बाँध्न दिएनन्

सिरहा, लहान एलएमसी कलेजका प्राध्यापक मनोज कर्ण प्रदेश डुबान हुनुको मुख्य कारण छिमेकीको कपट रहेको बताउँछन् नेपालको उत्तरी क्षेत्रबाट बग्ने पानीको प्राकृतिक बहावलाई रोक्न भारतले सीमा क्षेत्रमा एकतर्फी बाँध बनाएका कारण वर्षाको भेलले सहज निकास पाउँदैन,” उनी भन्छन्, “पानी भेल बाँधमा ठोक्किएर मास्तिर फर्कन्छ सप्तरीदेखिको पर्सासम्मको सीमावर्ती क्षेत्र बर्सेनि डुबानको चपेटामा पर्छ

गत वर्ष भारतीय पक्षले नेपालसँग समन्वय नै नगरी एकतर्फी रूपमा पश्चिमी भाग तर्फबाट कोसीमा पाइलट च्यानल निर्माण गरेकाले सप्तरीको हनुमाननगर नगरपालिकाका १२ १३ वडा अनि कोइलाढी तिलाठीका वडा डुबानमा परेको इन्सेक प्रतिनिधि मनोहर पोख्रेल बताउँछन् सिरहाको चुहर्वास्थित रेडक्रस कार्यालयमा बसेको दैवी विपद् व्यवस्थापन समितिको बैठक बस्यो बैठकमा सहभागी अधिकांश स्थानीय  जनप्रतिनिधिले भारतीय पक्षले सीमा क्षेत्रमा बाँधेको बाँधका कारण तलतिर प्राकृतिक भेलको निकास हुन नसक्दा सिरहाको सीमावर्ती गाउँ डुबानमा परेको सुनाएका थिए

सप्तरीका प्रदेश सभासद् गोविन्द न्यौपाने चुरे फँडानी दोहनका कारण नदीनालाको भाग उच्च भएकाले बर्सेनि समस्या थपिएको बताउँछन् चुरेले बगाएर ल्याएको बालुवाले नदी उच्च भएको भने होचो भागमा बाढी पसेर मधेस डुबाएको कमला सिँचाइ आयोजनाका नहर खाडो नदीमा लगाइएको तटबन्ध पनि सिरहा, सप्तरी, धनुषा डुबानको कारण भएको सिरहाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोपाल अधिकारी बताउँछन् भन्छन्, “नहर बाँध मर्मत गरेपछि ठेकेदारले अधूरो छाडिदिने गरेकाले बाढी त्यही अधूरो भागबाट पसेर गाउँ डुबाउँछ

पुरा पढ्नुहोस्

आवरण« हाइप्रोफाइललाई अदालत र अख्तियारको ओत

मनबहादुर बस्नेत
अकुत सम्पत्ति थुपारेको आरोप लागेका पूर्वमन्त्री गोविन्दराज जोशीलाई दुई दशकदेखि अख्तियार र अदालतकै संरक्षण
पुरा पढ्नुहोस्

परिषद् कि प्राधिकरण ?

यम बम
वातावरण संरक्षण र जलवायु परिवर्तन विश्वव्यापी मुद्दा बनिरहेका बेला नेपालमा भने स्थायी संरचना अभाव
पुरा पढ्नुहोस्

न्यायमा चालबाजी

जनक नेपाल
नेकपा र कांग्रेसको तानातानमा दुई आयोग गठन अनिश्चित
पुरा पढ्नुहोस्

विचार

सोकेसको फूल र दलित समावेशिता

घम्बर नेपाली
आफ्नो जातीय विशेषाधिकार गुम्ने हो कि भन्ने त्रासले वर्णवादीहरुमा घर गरेको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

घनचक्कर बाबा

कुमार नगरकोटी
घनचक्कर बाबाले बेयरालाई आफ्नो अर्डर टिपाए : फ्रोजन मिन्ट लेमोनेड । बेयराका जिज्ञासु आँखाले मलाई सोध्यो– तपाईं चैँ के लिन चाहनुहुन्छ ? मेरो आँखाले भन्यो– हुक्का ।
पुरा पढ्नुहोस्

मुठभेडको मुकुन्डो

भास्कर गौतम
नेपालमा मृत्युदण्ड छैन । जुन देशमा मृत्युदण्डले कानुनी मान्यता पाएको छैन, त्यहाँ राज्यबाट गरिने कुनै पनि क्रूर हत्या ‘गैरन्यायिक’ हुन्न । राज्य–आतंक हुन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

खण्डित हुँदैछ संघीय प्रणाली

अच्युत वाग्ले
विकास, समृद्धि र जनताको जीवनस्तरमा पछाडि परेका संसारका सबै मुलुकका लगभग समान पीडादायी कथा छन् । उत्साहप्रद महक्त्वाकांक्षा र ठूला त्रान्तिकारी ठानिएका परिवर्तनपछि स्थापित शासन प्रणाली क्रमशः विधि र जनअपेक्षाअनुरूप सञ्चालन हुन छाड्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

लाइटर

कुमार नगरकोटी
स्वामी कृष्णानन्द क्याफेको गार्डेनमा ब्लु अम्ब्रेलामुनि सिगार पिउँदै थिए । लेकाली झरनाजस्तो सेताम्मे केशराशिलाई रबर ब्यान्डले बाँधेका उनको मुहार सिगारको बाक्लो धूवाँमा छेलिएको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

०१४ सालको अवज्ञा

शिशिर वैद्य
नेपाली राजनीतिमा अनेक उथलपुथल भए ०१४ सालमा । तिनै उथलपुथलमध्ये इतिहासमा बिर्सिनै नहुने दिन हो, २२ मंसिर ०१४ । राजनीतिक दलहरूले भद्र अवज्ञा आन्दोलनको आयोजना गरेका थिए, यस दिन ।
पुरा पढ्नुहोस्

ज्ञानमा बन्देज

भास्कर गौतम
सरकार भन्छ, प्रकाशन उद्योगलाई संरक्षण गर्ने हेतुले यस्तो नीति अँगालिएको हो । तर यस्तो ऐतिहासिक भूमिका निर्वाह गर्न हिजो सरकार असमर्थ थियो । आज पनि समर्थ छैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

जीवनशैली

‘भगवान्’ को इच्छा

नेपाल संवाददाता
फेसन क्षणिक हुन सक्छ तर शैली अनन्तसम्म रहिरहन्छ । प्याजी रङको अनारकली पहिरनमा इच्छा कार्की स्टाइलिस देखिन्छिन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

डल्लेको लाम्चो पनिर मःम

नेपाल संवाददाता
प्राकृतिक उज्यालो र रंगीन सेटिङ मन पर्छ भने तपाईंका लागि हुन सक्छ, डल्ले रेस्टुराँ । पिरो डल्ले खुर्सानीको नाममा रेस्टुराँ खोले पनि यहाँ परिकार भने स्वादिष्ट छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

तीनपुस्ते होनचा

नेपाल संवाददाता
तीनपुस्ते होनचाको शानै बेग्लै । छोयला, स्यः, यमरी, बारा, छ्याङ के खाने ? सबै पाइन्छ, तीनपुस्ते होनचामा ।
पुरा पढ्नुहोस्

गर्मीको साथी क्रिमबेल

नेपाल संवाददाता
बच्चा होस् कि वृद्ध, महिला होस् कि पुरुष । सबैको रोजाइमा पर्छ, आइसक्रिम । स्ट्रबेरी, भेनिला, चकलेट । पहेँलो, सेतो, नीलो, हरियो, गुलाबी कुन रङको खाने ?
पुरा पढ्नुहोस्

भुटानी स्वादमा रम्दै

नेपाल संवाददाता
रातो चामलको भात, गहुँबाट बनेको चताम्पा सुप, पोर्क या बफको करी, भुटानी सेटमा । इच्छाअनुरुप खान सकिन्छ, लिटल टिबेट रेस्टुरेन्ट एन्ड बार, ठमेलमा ।
पुरा पढ्नुहोस्

उत्तरी स्वाद

नेपाल संवाददाता
चिनियाँ परिकार कत्तिको मन पर्छ ? गुलियो र अमिलो स्वादको मिश्रणमा बनेको बंगुरको मासु र सिचुवान सहरमा पाइने चिकेन ।
पुरा पढ्नुहोस्

अर्थ

सहकारीमा विचलन

विजयराज खनाल

स्ट्यान्डर्ड बचत तथा ऋण सहकारी संस्थामा वर्षअघि जम्मा गरेको लाख रुपैयाँ फिर्ता पाइने आशमा समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिमा धाइरहेकी छन्, चावहिलकी अम्बिका ढकाल यसपालि एसईई गरेका कान्छा छोरा राजेन्द्रको थप पढाइ अघि बढाउन समस्या भएपछि उनको झिनो आशा त्यसमै अम्बिकाका जेठा छोरा राजन १२ पढ्दै छन् भने तरकारी बेच्दै आएका पति विष्णु बर्खा लागेसँगै फुर्सदिला छन् काभ्रेपलाञ्चोकबाट ल्याउने अन्नपातले दैनिकी मलेसियाबाट भाइले पठाउने पैसाले अम्बिकाको कोठा भाडालगायत खर्च भरथेग गर्दै आएको

अम्बिकाजस्तै उच्च ब्याज पाइने आशमा सहकारी संस्थामा रकम राखेका हजारौँ अहिले बिलखबन्दमा छन् करिब वर्षदेखि सहकारीपीडितलाई रकम फिर्ता गर्ने भन्दै सरकार लागे पनि निकास निस्केको छैन सहकारीबारे केही पनि बुझ्दिनथेँ, सहकारीमै काम गर्ने साथीले  १७ प्रतिशतसम्म ब्याज पाइन्छ भनेपछि लाख रुपैयाँ राखेँ,” अम्बिका सुनाउँछिन्, “रकम फिर्ता पाइन्छ/पाइन्न केही थाहा छैन

सैद्धान्तिक अवसान

६६ वर्षअघि सरकारले सहकारी संस्थालाई मान्यता दिए पनि नियमन पाटो अहिलेसम्म व्यवस्थित हुन सकेन परिणाम, अहिले समस्याग्रस्त सहकारीबाट बचतकर्ताको अर्बौं रुपैयाँ गुम्ने अवस्था ओरेन्टल कोअपरेटिभ लिमिटेड त्यसका भगिनी संस्था सहकारी इतिहासमै सबैभन्दा धेरै रकम हिनामिना गर्नेमा दरिएका छन् ओरेन्टल कोअपरेटिभका अध्यक्ष सुधीर बस्नेतबाट सहकारीको रकम हाउजिङमा समेत लगानी भएपछि संस्था बचत फिर्ता गर्न नसक्ने अवस्थामा पुग्यो सरकारले ०७४ देखि हालसम्म ओरेन्टल यसका वटा भगिनी संस्थालाई समस्याग्रस्त घोषणा गरेको

बस्नेतको नाममा सहकारीका बचतकर्ताको अर्ब ६८ करोड, बैंकबाट ऋण लिएको अर्ब ९८ करोड अपार्टमेन्ट बुकिङकर्ताबाट लिएको अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ दायित्व करलगायत सबै गरेर हाल बस्नेतको नाममा कुल १६ अर्ब करोड रुपैयाँ दायित्व देखिएको

हामीले बस्नेत उनको समूह तथा सहकारीको नाममा रहेको सम्पत्ति बेचेर दामासाहीमा दायित्व भुक्तानी गरिदिने विकल्प देखेका छौँ,” समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष युवराज सुवेदी भन्छन्, “प्रक्रिया सम्बन्धमा अदालती कारबाही चलिरहेकाले थप काम भएको छैन

बस्नेतले बालकुमारीको ४९ रोपनी जग्गामा बनाउन लागेको भेगास सिटी अझै पूरा हुन सकेको छैन समिति भेगास सिटी पूरा गर्न नसक्ने अवस्थामा रहेकाले बस्नेतलाई थप रकम उठाउन नदिने पक्षमा बस्नेत पक्ष भने उक्त संरचना पूरा नगरी पैसा फिर्ता दिने अवस्था नरहेको बताउँछ सहकारीबाट ठगी अनियमितताका खबर बेलाबेला आइरहेका छन् हालै मात्र सिभिल सेभिङ एन्ड कोअपरेटिभ लिमिटेडबाट जारी कर्जामा अनियमितता भेटिएपछि सहकारी विभागले अध्ययन प्रतिवेदन तयार पारे पनि हालसम्म सार्वजनिक भएको छैन यद्यपि सहकारीले आफ्नै समूहका संस्थापकको परियोजनामा ८८ प्रतिशतभन्दा बढी कर्जा लगानी गरेको भेटिएको कर्जा लगानीको नियमित ब्याजसमेत उठ्न सकेको छैन समस्याग्रस्त सहकारीको छानबिन गर्न बनेको जाँचबुझ आयोगले ०७० मा पेस गरेको प्रतिवेदनमा २५ वटा बचत तथा ऋण सहकारी समस्याग्रस्त रहेको उल्लेख थियो यो सूचीमा ओरेन्टल त्यस सम्बद्ध केही सहकारीसमेत छन् त्यसबाहेकका सहकारीबाट बचतकर्तालाई रकम फिर्ता गर्नेलगायतका काम हुन सकेको देखिँदैन समितिले ओरेन्टल सम्बद्ध गत चैतमा समस्याग्रस्त घोषणा गरिएको काठमाडौँ बानेश्वरस्थित सोसाइटल बचत तथा ऋण सहकारीको मात्र रकम फिर्ता प्रक्रिया थालेको

मुलुकमा सहकारीलाई अर्थतन्त्रका तीनमध्ये एउटा खम्बाको रूपमा व्याख्या गरिएको सबैजसो राजनीतिक दलले सहकारीलाई महत्त्व दिएका पनि छन् नेकपा सरकारको चालू आवको बजेटले आवास, ऊर्जा, शिक्षा, स्वास्थ्य, उद्योग, पर्यटनजस्ता क्षेत्रको विकासमा सहकारीलाई पनि सँगै लैजाने परिकल्पना गरेको अनुमानको आधारमा अर्थतन्त्रमा सहकारी क्षेत्रको / प्रतिशत योगदान रहेको मान्ने गरिएको आर्थिक सर्वेक्षणअनुसार फागुन ०७५ सम्म मुलुकभर ३४ हजार सय ३७ सहकारी छन् यिनमा ६५ लाख १२ हजार सहकारी सदस्य छन् यी सहकारीले लगभग खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँ रकम परिचालन गरिरहेका छन् सदस्यलगायत गरी ६३ हजारले सहकारीबाट प्रत्यक्ष रोजगारी पाइरहेको अनुमान

मुलुकमा करिब करोड ४० लाख मतदाता छन् यस आधारमा हेर्ने हो भने मतदातामा सहकारीका सदस्य नै लगभग ५० प्रतिशत हाराहारी छन् यद्यपि एकै व्यक्ति विभिन्न सहकारीमा सदस्य बन्ने प्रवृत्ति पनि ठूला दलका नेता नै सहकारी अभियन्ता बन्न पुग्नुले यसप्रति कार्यकर्तापंक्तिको बढ्ता रुचि देखिन्छ

गत वर्ष संघीय संसद्बाट पारित सहकारी ऐन, २०७४ को विधेयकमा मात्रै ६४ सांसदले सय ९४ बुँदामा संशोधन प्रस्ताव पेस गरेका थिए महिनाभन्दा बढी समय लगाएर पारित भएको ऐनमा सहकारी नियमनका लागि प्रस्तावित केही प्रावधानसमेत हटाइएको थियो व्यक्तिगत बचत राख्ने सीमालाई खुकुलो पारेर संस्थाहरूकै विधानअनुसार गर्न सकिने बनाइयो कर्जा लिएर कारोबार गरेका सदस्यलाई समेत लाभमा समावेश गर्ने गरी नाफाको रकमबाट जगेडा कोषमा राखेपछि बचतमध्ये ४० प्रतिशत रकम संरक्षित कोषमा राख्नुपर्ने प्रस्तावमा संशोधन भएर २५ मा प्रतिशतमा सीमित पारियो सम्भवतः सबैभन्दा धेरै संशोधन परेको विधेयक नै यही होला,” आयोग अध्यक्ष गौरीबहादुर कार्की भन्छन्, “तर सहकारीबाटै राजनीतिक जीवन पाएकासमेत आफ्नो संघमा दर्ताबाहेकका सहकारीमा रकम हिनामिना भए पनि  चासो नभएको धारणा सुनाउँदै हिँड्छन् जिम्मा नलिए पनि समस्या समाधानमा उनीहरूको पनि ध्यान जानुपर्ने कार्कीको तर्क

तत्कालीन माओवादीको कोटेश्वर पेरिसडाँडामा रहेको पार्टी कार्यालय त्यहाँको जग्गाका आधारमा अहिलेको ठूलोमध्येको एक लालीगुराँस बचत तथा ऋण सहकारीले कर्जा दिएको थियो पार्टी कार्यालय निर्माणका लागि व्यक्ति खडा गरेर कर्जा जारी भएको यो घटनालाई सहकारी सञ्चालक राजनीतिकर्मीबीच निकटताको रूपमा हेरिन्छ

कुनै समय ओरेन्टलका बस्नेत राजनीतिक दललाई चन्दा दिने हैसियतमा समेत रहेको स्रोत बताउँछन् सुधीरको हैसियत बलियो हुँदा राजनीतिक दलहरूले समेत ठूलै रकम चन्दा लिने गरेको देखिन्थ्यो,” स्रोतले भन्यो, “बैंकहरू पनि तरलता अभाव हुँदा उनैको सहकारीलाई गुहार्थे

संक्रमणकालीन व्यवस्थापन

न्यूनतम ३० जना सदस्य मिलेर पनि सहकारी खोल्न सकिने प्रावधान सहकारीको उद्देश्य आफ्नै सदस्यबाट आयआर्जन, व्यवसायका गतिविधि गर्ने आफ्नै सदस्यमै मुनाफा बाँड्ने हुन्छ अन्य सबै वित्तीय संस्थाको तुलनामा यही आधारमा सहकारी फरक छन् तर तिनीहरू नै यही मान्यताबाट विचलित भइरहेका छन्

सञ्चालन भइरहेका अधिकांश सहकारी आफ्नो मुख्य उद्देश्य छाडेर बचत तथा ऋण लगानीमै केन्द्रित हुने गरेका छन्,” सहकारी विभागका सूचना अधिकारी शशिकुमार लम्साल भन्छन्, “सदस्यबाहेकलाई ऋण जारी गर्ने, बचत उठाउनेजस्ता अभ्यास भएको पाइने गरेको

करिब ३० हजार सहकारी रहेको अनुमान रहे पनि विभागसँग सबैको तथ्यांक उपलब्ध छैन हाल सरकारले सहकारीलाई प्रकारमा वर्गीकरण प्रयास गरिरहेको यसअघि अन्यसहित १६ प्रकारमा वर्गीकरण गरिएको थियो केन्द्र सरकार हाल सञ्चालनमा रहेका सहकारीको संख्या आधाले घटाउने उद्देश्यमा तर सबैको साझा अधिकारमा राखिएकाले यो उद्देश्य पूरा हुनेमै संशय

हाल केन्द्रअन्तर्गत सहकारी विभागले सय २२ सहकारी, प्रदेशले हजार बाँकी स्थानीय तहको दायरामा सहकारी डिभिजनल कार्यालय विघटनसँगै करोड रुपैयाँभन्दा माथि रकम बचत दायित्व भएकाको स्थानीय तह प्रदेशले, २५ करोडभन्दा बढी बचत दायित्व हुनेको स्थानीय तह, प्रदेशसहित विभागबाट ५० करोडभन्दा माथि बचत हुने सहकारीको राष्ट्र बैंकबाट अनुगमन हुने व्यवस्था

ससाना आवश्यक समुदायलाई सहकारीको अभ्यासले आर्थिक राहत उद्यमशील बनाए पनि बचत तथा ऋण कारोबारमै उद्यत हुने परिपाटीले यसमा समस्या ल्याएको ससाना व्यवसायमै सीमित हुनुपर्छ भन्ने एउटा वर्ग ठूला पूर्वाधार, उद्योगमा समेत यसको भूमिका हुनुपर्छ भन्ने धारणाबीचको टकरावले पनि सहकारी क्षेत्रलाई दिशाहीन बनाएको

पुरा पढ्नुहोस्

अभावमा खेलोफड्को

विजयराज खनाल
वितरण र अनुगमन प्रणाली भत्कँदा किसान महँगोमा मल किन्न बाध्य
पुरा पढ्नुहोस्

कार्यान्वयनमा कन्जुस्याइँ

विजयराज खनाल
केन्द्र सरकारको बजेट वित्तीय संघीयता लागू गर्न उदासीन
पुरा पढ्नुहोस्

[नेपाल बजेट विश्लेषण] कमरेडहरूका नाउँमा

विजयराज खनाल
गत वर्ष थिति बसाउने बजेट ल्याएका अर्थमन्त्रीले यसपल्ट भने पार्टीपंक्तिको दबाब खेप्न सकेनन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

संवाद

’अब कस्तूरी पाल्ने, बिना बेच्ने’

मनबहादुर बस्नेत

कस्तूरीमा विद्यावारिधि गर्ने तेस्रा नेपाली हुन्, पारसविक्रम सिंह चाइनिज एकेडेमी अफ साइन्सबाटकस्तूरीको आनीबानी पर्यावरणशीर्षकमा पीएचडी सकाएर भर्खरै नेपाल फर्किएका उनले हिमालयको दक्षिणी मोहडा केन्द्रित स्थलगत अध्ययन गरेका थिए

नेपालमा कस्तूरीको संख्या कति ?

सूर्य अस्ताएपछि उदाउनुअघि मात्रै क्रियाशिल हुने जन्तु भएकाले ठ्याक्कै संख्या निकाल्न गाह्रो बास बस्ने ठाउँमा भेटिएको दिसाको घनत्व हेर्दा हजारदेखि २५ सयको संख्यामा हुन सक्छ

संरक्षण नभएर कम संख्या देखिएको हो ?

दुर्लभ वन्यजन्तु भएकाले संरक्षण स्वाभाविक हो संरक्षित वन्यजन्तु हेर्न पर्यटक आउँछन् तर यस्ता वन्यजन्तुको संख्या घटिरहेकाले संरक्षणको परम्परागत धारणा बदल्नुपर्छ

संख्या कसरी बढाउने ?

विभिन्न कारणले लोपोन्मुख दुर्लभ वन्यजन्तुको संख्या घटिरहेको संख्या घट्नुको मुख्य कारण चोरी सिकारी हो अब प्रकृति पालन दुवै माध्यमबाट यसको संरक्षण गर्नुपर्छ

पालनबाट कस्तूरी संरक्षण कसरी हुन्छ ?

पालेपछि एकातिर संरक्षण हुन्छ भने अर्कोतिर चोरी सिकारी रोकिन्छ फेरि वन्यजन्तुको संरक्षण मात्र होइन, उपयोग पनि जरुरी कस्तूरीको बिना महँगो मूल्यमा बेच्न सकिन्छ यसको नाभिमा हरेक वर्ष सुगन्धित गोलो थैली अर्थात् बिना निस्कन्छ एउटा निकालेपछि फेरि अर्को पलाउँछ कस्तूरी १५ देखि २० वर्ष बाँच्छ एक वर्षको उमेरदेखि भाले कस्तूरीको बिना निकाल्न मिल्छ एउटा कस्तूरीले औसतमा १५ वटा बिना दिन सक्छ

कस्तूरीको बिना कहाँ बेच्ने ?

चीनले सन् १९५० देखि नै कस्तूरी पाल्न थाल्यो थुप्रै कस्तूरी फार्म छन् कस्तूरीपालनका लागि मात्र थुप्रै अनुसन्धान संस्था छन् तैपनि त्यहाँ मागअनुसार बिना उत्पादन हुन सकिरहेको छैन प्रतिवर्ष हजारदेखि हजार सय किलो माग भएको चीनमा ७० किलो मात्रै उत्पादन हुन्छ सन् २०२५ सम्म प्रतिवर्ष सय किलो पुर्याउने उसको लक्ष्य हामीलाई बजारको चिन्तै छैन

चीनमा बिनाको मूल्य कति पर्छ ?

सुनभन्दा तीनदेखि पाँच गुणा बढी मूल्यमा बिक्री हुन्छ नेपालमा पाइने हिमाली कस्तूरी सबैभन्दा ठूलो जातको हो हिमाली कस्मिरी कस्तूरीपालन अहिलेसम्म भएको छैन यसैले हाम्रो कस्तूरीका बिना अझ बढी मूल्यमा बेच्न सकिन्छ ठूलो जातको कस्तूरीको बिनामा मस्कोन नामक तरल रसायन बढी हुन्छ

बिनाको उपयोग केमा हुन्छ ?

चिनियाँ परम्परागत पद्धतिमा बन्ने औषधीमा यो खपत हुन्छ जडीबुटीबाट बन्ने औषधीमा त्यो मिसाइन्छ चार सय किसिमका औषधीमा यो प्रयोग हुने चिनियाँले पत्तो लगाइसकेका छन् यसबाहेक युरोपमा बिना मिसाएर महँगा अत्तर बन्छन्

नेपालमा यसको उपयोग हुँदैन ?

मैले पुराना व्यक्तिसँग कुरा गर्दा नेपालमा बिना टनिकका रुपमा प्रयोग हुन्थ्यो भन्ने थाहा पाएँ खासगरी बच्चालाई खुवाउँदा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्छ

कानुनी रुपमा कस्तूरी पाल्न मिल्छ ?

यसबारे वन मन्त्रालयमा पटकपटक छलफल गर्यौँ पाल्न सकिने जनावरको सूचीमा कस्तूरी पनि राख्ने हिसाबले कानुन संशोधनको तयारी भइरहेको

यसको पालन कुन क्षेत्रमा गर्नु उपयुक्त हुन्छ ?

चिसो ठाउँमा बस्ने भएकाले २५ डिग्रीभन्दा बढी तापक्रम हुनुहुँदैन हाम्रो हिमाली क्षेत्रमा यो एकदमै फस्टाउन सक्छ

कस्तूरी पालेपछि नियमन जटिल नहोला ?

यो नियन्त्रित व्यापार हो खुला बजारमा यसलाई प्रवेश गराऊनु हुँदैन क्रेता बिक्रेता दुवैले कारोबारको लाइसेन्स लिएका हुन्छन्, चीनमा लाइसेन्सवालाले मात्रै कारोबार गर्न सक्छन् नियमनबारे चाहिँ सरकारले राम्ररी सोच्नुपर्छ

पुरा पढ्नुहोस्

‘पदमार्ग जोगाउन पर्खाल’

मनबहादुर बस्नेत
६० किलोमिटरमा निर्माणाधीन परियोजना हेलम्बु गाउँपालिकाले ८० मिटर पर्खाल बनाइसकेको छ । यसै विषयमा गाउँपालिका अध्यक्ष दोङ्बा निमा ग्याल्जेनसँग कुराकानी :
पुरा पढ्नुहोस्

‘व्यवस्थापन कहाँ सजिलो छ र !

मनबहादुर बस्नेत
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै हातको इशाराले सवारी साधनलाई निर्देशन दिइरहेकी देखिन्छन्, मनीषा बुढाथोकी ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘आदिवासी नै मूलधारे फिल्म’

मनबहादुर बस्नेत
आदिवासी फिल्म निर्देशनमा सक्रिय छिन्, पोखराकी जसु गुरुङ । २४ देखि २६ जेठसम्म काठमाडौँमा आयोजित नेपाल ‘आदिवासी जनजाति चलचित्र महोत्सव’मा जसु म्ले क्यु फिल्मबाट उत्कृष्ट निर्देशक भइन् । उनीसँग कुराकानी :
पुरा पढ्नुहोस्

‘अब फिल्ममा आउँछु’ – प्रकाश सपुत

मनबहादुर बस्नेत
युट्युबमा तहल्का मच्चाइरहेका छन्, प्रकाश सपुतले । दुई सातामै उनको लोकदोहोरी गीत ‘गलबन्दी’ ले ८० लाखभन्दा बढी दर्शक कमायो ।
पुरा पढ्नुहोस्

मनोरञ्जन

खेलकुद

युरोपेली छायामा कोपा अमेरिका

पवन आचार्य

विश्वको सबैभन्दा पुरानो फुटबल प्रतियोगिता हो, कोपा अमेरिका सय वर्षअघि अर्थात् सन् १९१६ बाट सुरु भएको प्रतियोगिताले १२ औँ संस्करण पूरा गरेपछि मात्रै फुटबलको महाकुम्भ विश्वकप सुरु भएको थियो सन् १९७५ अघि दक्षिण अमेरिकी फुटबल च्याम्पियनसिपको नाममा आयोजना भएको प्रतियोगितामा १९९० पछि मात्रै उत्तर अमेरिका एसियाबाट टिमहरूलाई आमन्त्रण गर्न थालिएको हो सन् १९९३ पछि १० दक्षिण अमेरिकी टिम दुई आमन्त्रित गरी १२ टोलीका सहभागिता हुन थाल्यो कोपा अमेरिकामा आमन्त्रितको रूपमा सर्वाधिक कोपा अमेरिका खेल्ने टोली मेक्सिको हो उसले १० संस्करणमा सहभागिता जनाइसकेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले पटक, कोस्टारिकाले पटक, जमैकाले पटक, जापान, हाइटी, पानामाले एकएक पटक प्रतियोगितामा आमन्त्रित टोलीको रूपमा सहभागिता जनाइसकेका छन्

नेपालमा भने कोपाको लोकप्रियता दक्षिण अमेरिकी टोलीले लामो समय विश्व फुटबलमा देखाएको दबदबाको कारण हो फुटबल हेर्ने प्रशंसकलाई कुन टोलीको खेल मनपर्छ भनेर सोध्यो भने ब्राजिल अर्जेन्टिनाको नाम आइहाल्छ तर, उत्कृष्ट फुटबल कहाँ खेलिन्छ भनेर सोधियो भने युरोपको नाम आउनेमा कुनै द्विविधा छैन युरोपको व्यावसायिक फुटबलको विस्तार नेपालसम्म भइसकेको

हुन पनि पछिल्लो समय युरोपेली टोलीले विश्व फुटबलमा गरेको उम्दा प्रदर्शन प्रशंसायोग्य युरोपेली टोलीले पछिल्ला वटा विश्वकपको उपाधि उचालिसकेको सन् २००२ अघि दक्षिण अमेरिकी टोलीले लगातार दुईपटक विश्वकप उचाल्न मात्रै सकेका थिएनन् तर बढी जित्नेमा उनीहरू नै थिए तर, यसपटकको रुस विश्वकपमा स्थिति कस्तोसम्म भयो भने सेमिफाइनल पुग्नै सबै चार टोली युरोपका थिए क्वार्टरफाइनलमा स्थान बनाएका मध्ये टोली युरोपका थिए अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा युरोपको बढ्दो प्रभाव यसले पनि देखाउँछ

सन् २०१० अघिसम्म युरोपबाहिर आयोजना भएको विश्वकप उचाल्ने युरोपेली टोली नै थिएनन् पछि सन् २०१० मा दक्षिण अफ्रिकामा आयोजना भएको विश्वकप फुटबलको उपाधि स्पेनले सन् २०१४ मा ब्राजिलमा भएको विश्वकप जर्मनीले जित्यो

समय सधैँ यस्तो थिएन क्लब फुटबलमा युरोपको दबदबा रहे पनि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा दक्षिण अमेरिकी टोलीको एकछत्र राज हुने गर्थ्यो त्यसको एउटै उदाहरण ब्राजिल हो सन् १९५८ देखि ७० सम्म आयोजना भएका वटा विश्वकपमध्ये उसले वटा आफ्नो पोल्टामा पार्यो त्यस्तै सन् १९९४ देखि २००२ मा भएका मध्ये विश्व फुटबलको वटा महाकुम्भको उपाधि ब्राजिलले जित्यो त्यसबीचमा अर्को दक्षिण अमेरिकी टोली अर्जेन्टिनाले सन् १९७८ १९८६ मा विश्वकप उचाल्यो

तर, अहिले समय बदलिएको फुटबल खेल्ने तौरतरिका पनि बदलियो त्यसको प्रभाव दक्षिण अमेरिकी टोलीको नतिजामा देखिन थालेको सन् २०१४ को फाइनल अर्जेन्टिनाले खेले पनि पछिल्ला संस्करणको विश्वकप फाइनलमध्ये वटा युरोपेली डर्बी बन्न पुग्यो हरेक चार वर्षमा ब्राजिली अर्जेन्टिनी फुटबलको व्यापक चर्चा हुने गर्छ यसपटक उनीहरूले केही जादु गर्लान् कि भन्ने आश पनि हुन्छ तर, मैदानमा त्यस्तो केही हुँदैन किन ? दक्षिण अमेरिकी फुटबललाई के भयो ?

यसको अर्थ के होइन भने दक्षिण अमेरिकी फुटबल तहसनहस भइसक्यो ब्राजिलले विश्वस्तरीय खेलाडी उत्पादन गर्न नसकेको पनि होइन अर्जेन्टिनामा पनि युवा खेलाडीको उत्पादन भइरहेकै तर, मुख्य कारक होभूमण्डलीकरण फुटबल अहिले विश्वमै चर्चाको शिखरमा यही चर्चाले व्यावसायिकतालाई जग हालेको यहाँ पैसाको खोलो बग्न थालेको त्यसको मुहान युरोप युरोपेली क्लब हाँक्ने धनाढ्यहरू हुन्

त्यसो स्वयं दक्षिण अमेरिकीहरू पनि सानै उमेरका फुटबल खेलाडीको युरोपेली क्लबप्रतिको मोहका कारण राष्ट्रिय टोलीको प्रदर्शन खस्केको विश्वास गर्छन् राष्ट्रिय टोली लिगमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्नेहरू पनि लामो समय त्यहीँ टिकिरहन सक्दैनन् फलतः विभिन्न संरचनाका फुटबल खेलेर हुर्किएकाहरूबीच तालमेल मिलाउन कठिन हुन्छ किनकि युरोपेली दक्षिण अमेरिकी फुटबल शैलीमा आकाशजमिनको अन्तर

राष्ट्रिय टोलीमा अटाउने खेलाडीले एकै खाले लिग खेल्दाको परिणाम बुझ्न धेरै टाढा जानु पर्दैन सन् २०१४ मा जर्मनीले विश्वकप उचाल्दा टोलीका अधिकांश सदस्य बुन्डेस लिगाका थिए स्पेनले २०१० मा विश्वकप जित्दा टोलीमा अटाएका खेलाडी ला लिगा खेल्ने अधिक थिए इटालीले २००६ मा विश्वकप जित्दा सिरी का खेलाडीको भर पर्नु परेको थियो यो मामिलामा फ्रान्स अपवाद बन्यो

राष्ट्रिय टोलीका सदस्यको खेल्ने शैलीको एकरूपताले पार्ने प्रभाव दक्षिण अमेरिकी टोलीमा मात्रै सीमित छैन, नेदरल्यान्ड्सको टोली आयाक्स डच फुटबलमा उत्कृष्ट खेलाडी जन्माउने पावरहाउसको रूपमा पनि परिचित थियो अहिले १९ वर्षमुनिका खेलाडीहरूले चाँडै क्लब परित्याग गर्न थालेका छन् परिणाम नेदरल्यान्ड्स फुटबलका महत्त्वपूर्ण प्रतियोगितामा छनोट हुनै सकेन खेलाडीले सानै उमेरमा राष्ट्रिय क्लब छाड्नु ठूलै समस्या हो तर, त्यसको एउटै कारण होपैसा फुटबलमा पैसा युरोपमा त्यसैले दक्षिण अमेरिकी भूमिमा उत्पादन हुने उम्दा खेलाडीहरू आफ्नै माटोमा लामो समय टिक्दैनन् किनकि त्यहाँ पैसा छैन , फिफामा आबद्ध महादेशमध्ये दक्षिण अमेरिकी महादेश भ्रष्टाचारमा लिप्त त्यसैले युवामा उसले लगानी बढाउन सकेको छैन

पछिल्लो विश्वकपमा ब्राजिल, उरुग्वे अर्जेन्टिनाले मैदान उतारेका खेलाडीको उमेर अन्य टोलीभन्दा धेरै बढी थियो दक्षिण अमेरिकी युवा टोलीले ठूला प्रतियोगिता नजितेको धेरै भइसक्यो अर्जेन्टिनाले ११ वर्ष २० वर्षमुनिको विश्वकप जितेको थियो त्यतिबेला टोलीमा सर्गियो एग्युरो एन्जेल डी मारिया सदस्य थिए भन्नुको तात्पर्यपछिल्लो पटक युवा विश्वकप जित्ने दक्षिण अमेरिकी टोलीका सदस्यहरू आफैँ सिनियर टोलीका लागि बूढा थकित भइसकेका छन्

अर्कोतर्फ युरोपेली टोलीहरू युवालाई प्रोत्साहित गर्दै छन् जर्मनीको युवा टोलीले पछिल्लो समय कन्फेडेरेसन कप जित्यो, युवा टोलीमा विश्वास गरेको इंग्ल्यान्ड पछिल्लो विश्वकपको सेमिफाइनलसम्म पुग्यो, बेल्जियमको टोलीमा पनि युवाको बाहुल्य भने विश्वकप विजेता फ्रान्सको टोलीका सदस्यहरू आफ्नो उत्कृष्ट समयमा पुग्न अझै बाँकी कुनै समय थियो, जतिबेला विश्व फुटबललाई दक्षिण अमेरिकी युरोपेलीबीचको घोडादौडको रूपमा परिभाषित गरिन्थ्यो तर, अहिले यो दौडबाट एउटा घोडा गायब भए बराबर

खेल दक्षिण अमेरिकामा नजर युरोपमा

कोपा अमेरिका लियोनेल मेसी, हामेस रोड्रिग्वेज, एलेक्सिस सान्चेज, फिलिप काउटिन्होजस्ता खेलाडीको प्रदर्शनमा मस्त रहने मात्र होइन, केही नयाँ खेलाडीको उदयको पनि प्रतीक्षामा त्यो भनेको उनीहरूलाई क्लबमा भित्र्याउन अब युरोपेली स्काउटहरू गर्ने तँछाडमछाड नै हो क्वार्टर फाइनलसम्मका प्रदर्शनबाट नयाँ सिजन युरोप जान सक्ने पाँच खेलाडीमा छन्

एभर्टन

(ग्रेमियो, ब्राजिल)

२३ सदस्यीय ब्राजिली टोलीमा युरोपेली फुटबल नखेल्ने मध्येका एक खेलाडी हुन्, एभर्टन विश्वकपमा राम्रो प्रदर्शन गर्न नसके पनि २९ वर्षीय विंगरले ग्रेमियोबाट १२ खेलमा गोल गरिसकेका छन् त्यसैको आधारमा उनी कोपाका लागि राष्ट्रिय टोलीमा छनोट भए


जोसेफ मार्टिनेज

(एट्लान्टा युनाइटेड, भेनेजुएला)

फुटबल प्रशंसकबीच २६ वर्षीय मार्टिनेज पेनाल्टी प्रहार गर्ने अद्भुत कलाका कारण परिचित छन् सन् २०१८ मा एट्लान्टालाई अमेरिकाको मेजर लिग सकरको विजेता बनाएका यिनले ३९ खेलमा ३५ गोल गरेका थिए उनले गोल्डन बुट मात्र होइन, मोस्ट भ्यालुएवल प्लेयरको अवार्ड पनि जिते


एक्सिक्वेल पालासियो

(रिभर प्लेट, अर्जेन्टिना )

सन् २०१८ मै स्पेनी क्लब रियाल मड्रिडको नजरमा परेका पालासियो आर्सनल जाने हल्ला पनि चलेको थियो जारी प्रतियोगितामा अर्जेन्टिनाबाट राम्रो प्रदर्शन गरे उनी लामो समय

गृहमैदानको लिगमा रहने छैनन्


नाहितान नान्डेज

(बोका जुनियर्स, उरुग्वे)

अर्जेन्टिनाको बोका जुनियर्सबाट खेल्ने उरुग्वेका मिडफिल्डर नान्डेजले सन् २०१५ मा राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गरेयता २२ क्याप जितिसकेका छन् बोका जुनियर्सलाई सन् २०१७/०१८ मा टाइटल जिताएका यिनले सन् २०१८ को विश्वकपमा उरुग्वेबाट सबै खेलमा सहभागिता जनाएका थिए


सेन्टियागो अर्जामेन्डिया

(सेरो पोर्तेनो, पाराग्वे)

२१ वर्षीय फूलप्याक अर्जामेन्डिया ओभरल्यापमा गएर खेल्न पनि माहिर छन् सेट पिस गर्ने अद्वितीय कलाका कारण सेरो पोर्तेनोका भरपर्दा खेलाडीका रूपमा उनको दर्ज हुन्छ गत मार्चमा राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गरेका यिनी यसै सिजन युरोपको ढोका उघार्ने प्रयासमा छन्


नेपाली दर्शकले हेर्न पाएनन् कोपा अमेरिका

कोपाको ज्वरोले यसपटक नेपाली दर्शकलाई छोएन नेपाली केबल टिभीले प्रसारण गर्न नसक्दा यसपालि कोपा अमेरिका फुटबलका नेपाली प्रशंसकले सहजै प्रतियोगिता हेर्न पाएनन् विश्वकप च्याम्पियन्स लिगपछि नेपालमा सर्वाधिक रुचाइने खेल कोपा अमेरिका हो

गत मे ३० देखि आगामी जुलाइ १४ सम्मको किक्रेट प्रतियोगिता आईसीसी विश्वकपको मारमा पर्यो, कोपा अमेरिका फुटबल कुनै पनि भारतीय टिभी च्यानलले कोपा अमेरिका प्रसारण गरेनन् विगतका संस्करणमा नेपाली दर्शकले भारतीय च्यानलबाट यो प्रतियोगिता हेर्थे सहज कम खर्चमा भारतीय मिडियाबाट प्रसारण अधिकार ल्याउँदै आएका नेपाली केबल टिभीले सीधै ल्याउन ठूलो लगानी गर्नुपर्ने भएपछि कोपा अमेरिका प्रसारण गरेनन् जुन १४ बाट सुरु भएको विश्वकै पुरानो कोपा अमेरिका फुटबलमा यसपटक दुई एसियाली मुलुक सहभागी छन्, जापान कतार

जापानले दोस्रोपटक प्रतियोगितामा सहभागिता जनाएको हो भने कतार पहिलोपटक सहभागी हुँदै नेपाली फुटबलप्रेमी इन्टरनेटको माध्यमबाट कोपा अमेरिका फुटबल हेर्न बाध्य छन् आगामी वर्ष अर्जेन्टिना कोलम्बियामा संयुक्त रूपमा हुने कोपा अमेरिकाको ४७ औँ संस्करणलाई नेपाली केबल टिभीले सीधै नेपाली च्यानलबाट प्रसारणको प्रयास गर्ने बताएका छन् तर लगानी पहुँचका हिसाबले नेपाली केवलबाट सीधै प्रसारण गर्न त्यति सहज भने छैन

पुरा पढ्नुहोस्

भारोत्तोलनकी तारा

पवन आचार्य
राष्ट्रिय खेलकुदमा लगातार पाँचौँ स्वर्ण जित्ने– त्यो पनि दुई फरक खेलबाट । यस्तो कीर्तिमानको भार उचाल्न मजबुत बाहु चाहिन्छ । यस्तै पाखुरा बोकेर १७ वर्षदेखि ‘स्ट्रङ्गेस्ट वुमन’ को ताज पहिरेकी छिन्, तारादेवी पुन, ३८ ले ।
पुरा पढ्नुहोस्

खेल होइन, धड्कन

नेपाल संवाददाता
१६ जेठदेखि जारी क्रिकेट कुम्भमेलामा नेपाल प्रतियोगितामा छनोट नभए पनि खेलप्रेमीको आसक्ति भने दिनप्रतिदिन बढ्दो छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

दौडिन तयार हुनुस् 

नेपाल संवाददाता
कान्तिपुर पब्लिकेसन्सले,‘कान्तिपुर हाफ म्याराथन’ को आठौँ संस्करण लिएर आएको छ । 
पुरा पढ्नुहोस्

थिति बसाउनै मुस्किल

पवन आचार्य
सम्झौताको बोझमा कर्माछिरिङ शेर्पाको एक वर्षे कार्यकाल
पुरा पढ्नुहोस्

साहित्य

[पुस्तक समीक्षा] दमित चेतनाको बन्दी वृत्तान्त

यादव देवकोटा

नेपाली कांग्रेसभित्र प्रखर गणतन्त्रवादीको छवि बनाएका पार्टीभित्र गणतन्त्रको वकालत गरेबापत त्यसबखत कारबाही किनारामा पारिएका नरहरि आचार्य केही वर्षयता स्वास्थ्यमा अकस्मात् आएको असुविधापछि राजनीतिबाट केही छायामा परेजस्तो समय व्यतीत गरिरहेका थिए त्यही असुविधा सामना गरिरहेको दिनमा उनले सरल, पठनीय आकर्षक शैलीमा बन्दी वृत्तान्त लिएर आफ्नो सक्रियताको भिन्न स्वरुप जारी राखेका छन् यो राजा ज्ञानेन्द्रद्वारा मञ्चित शाही कदमका दिनमा सञ्चालित धरपकड, नियन्त्रण दमनका सिलसिलामा दुई पटक बन्दी रहेका बेला लिखित डायरी हो नेपाली भाषामाथिको आचार्यको गहिरो पकड, लेखनशैलीको उच्चता सरलता यो पुस्तकमा खुलेर आएको

गणतन्त्रलाई बयलगाडा चढेर अमेरिका जाने तमासा भनेर सस्तो टिप्पणी गर्नेहरु सत्तामा आसीन भएको यो समय डेढ दशकअघिको नेपाली समाजले कोल्टे फेर्न गरेको तपस्या विस्मृतितिर गएको यही बेला आचार्यको गणतन्त्रको यात्रा बन्दी वृत्तान्तले एक पटक सतही रुपमा भए पनि स्मरण गराउँछ भलै यसले गणतन्त्रकाखास यात्रीहरुलाई सर्वथा बेवास्ता गरेको गणतन्त्र आउनुको वस्तु यथार्थलाई नजरअन्दाज गरेको तर कसरी बयलगाडा सिद्धान्तका विश्वासीहरु राजाकै तानाशाहीमा पनि केही दिन पक्राउ गरिएजस्तो गरेर छाडिए उनीहरुभन्दा तल्लो हैसियत भएका उही पार्टीका कार्यकर्ता महिनौँ सरकारी बन्दी जीवन बिताउन विवश भए भन्ने तथ्यले हामीलाई गणतन्त्रको ताज कसरी यसकोस्वत्वलाई नै नामञ्जुर गर्नेहरुकोमा बन्दी भन्ने प्रस्ट्याउँछ

पुस्तकमा आचार्यले उल्लेख गरेको विवरणले कांग्रेसभित्र कसरी चक्र बाँस्तोलाहरु पछाडि धकेलिए कृष्ण सिटौलाहरु राजनीतिमा गड्गडाएर अघि आए, दिल्लीलाई पानीपँधेरो बनाउने सिटौला, सुजाताहरुको क्रियाशीलताले नेपाली राजनीतिमा बाह्य योजनामा कसरी नेताहरु अघि सारिन्छ भन्ने संकेत गर्छ

♦♦♦

आचार्य आफैँ पनि आफ्नो वृत्तान्तभरि नेपाली राजनीतिको निर्णायक स्तम्भ जनता तिनको बलियो संघर्ष हो भन्ने विश्वासमा रहन सकेको देखिँदैन कहीँकतै आन्तरिक रुपमा नेपाली दलहरुले गर्ने निर्णय प्रमुख हो भनेर उल्लेख गरे पनि निरंकुशताविरुद्धको संघर्ष या राजनीतिका निर्णायक जनताको भूमिका, उनीहरुको धारणालाई आचार्यले दोयम रुपमा समेत महत्व दिएको देखिँदैन

भारत, अमेरिका या विदेशीले के गर्लान्, माओवादीले के गर्ला भन्ने परमुखी अपेक्षामा आचार्य केन्द्रित देखिन्छन् किताबमा, मुखर रुपमै यो परमुखी चिन्तन उदेकलाग्दो जनतामा, जनताको प्रतिक्रिया के होला भन्नेमा रत्तिभर उत्सुकता, भरोसा नदेखिनु उनको राजनीतिक प्राथमिकताको उद्घाटन हो नै, नेपाली राजनीतिको परमुखी प्रवृत्तिको नजानिँदो सत्यको उद्घाटन पनि हो

आचार्यको बन्दी वृत्तान्तमा उल्लिखित परमुखी प्रवृत्तिले निराश तुल्याएपछि मलाई बीपी कोइरालाको बन्दी वृत्तान्तको सम्झना हुन्छ बीपी जनतामाथि, आधारभूत तहका मानिसप्रति अदम्य विश्वास श्रद्धा गर्छन् लेख्छन्, ‘तानाशाही व्यवस्थाको विरुद्ध जुलुस झिकेछन् ...दाजुभाइ दिदीबहिनीहरु, गरिब देशबासीहरु मेरा माटाका देवता पनि त्यसमा लागेका रहेछन् (जेल जर्नल, पृ १६)

सत्ताविरुद्ध भएका एकाध जनविरोधलाई पनि बीपी भव्य सौन्दर्यकरण गर्छन् आशाउज्यालोको अद्भुत उद्घाटन देख्छन् उनलाई जनताको चलमलाहट, तानाशाही सत्ताविरुद्ध कार्यकर्ताको विरोध अँध्यारोमा चम्किएको बिजुली लाग्छ लेख्छन्, ‘त्यस अँध्यारो बादलको सबभन्दा कालो क्षेत्रमाएउटा बिजुली हठात् झल्केछ त्यहाँको नरनारी, सैनिकअसैनिक अनुहारलाई एकछिन उज्यालो पार्दैकेवल बादलको अन्धकारलाई झन् कालिमामय बनाउँदै ...यो एउटा बडो साहसको कार्य थियो, जुन साहसलाई महान लक्ष्यका निम्ति मानिसले कहिलेकाहीँ मात्र प्रदर्शित गर्छ ...इतिहासका यी तमाम सानासाना कुरामानिसले नै आफ्नो सानो मुटुमा साहस बटुलेर मृत्युको सामना गर्दै पाशविकतालाई चुनौती दिएको कुरा सम्झन्छु भन्छुमनुष्यलाई हरेस खाने आवश्यकता छैन (कोइराला, उही, पृ १५/१६)

आचार्यलाई भने संसारलाई चकित पार्ने लाखौँलाख मानिस सडकमा उत्रिएको प्रलयकारी जनआन्दोलनले पनि उत्साहपूर्ण बयान गर्नुपर्ने स्तरमा प्रभावित पारेको देखिन्न आन्दोलनको आकार, जनताको लोकतन्त्रप्रतिको भव्यतम अनुरागबारे आचार्यले थाहा पाएनन् भनौँ भने पनि उनकै भनाइमा बीपीजस्तो कालकोठरीमा होइन, मोबाइल फोन प्रयोग गर्न सकिनेथुनुवाजीवनमा थिए यो उदाहरण मात्रै हो नेताहरुबारे, उनीहरुको प्राथमिकता, जनताप्रतिको उनीहरुको आत्मीयता, समर्पण विश्वासको

आफ्नो बन्दी वृत्तान्तभरि आचार्य नेपाली राजनीतिको निर्णायक स्तम्भ नेपाली जनता र तिनको बलियो संघर्ष हो भन्ने विश्वासमा रहन सकेको देखिँदैन ।

आचार्य भने परमुखी भएर किताबभर उद्घाटित हुन्छन् उनी लेख्छन्, ‘राजा ज्ञानेन्द्रको घोषणा अबको सन्दर्भमा माओवादीले कसरी लेलान् ? उनीहरुको तुरुन्तै १५ दिनभित्र देखिने प्रतिक्रिया व्यवहार कार्यक्रमले पनि यस कुराको आकलन मूल्यांकन गर्न सकिन्छ त्यसैगरी अन्तर्राष्ट्रिय सन्दर्भमा कस्तो प्रतिक्रिया आउला (पृ १९) ?’ राजाका कदम लोकतन्त्रको अपहरणका सम्बन्धमा भारतको वास्तविक नीति बुझ्न सकिँदैन (पृ २४) नेपालमा भएको घटनालाई सामान्य मान्न नसकिने यस्तो परिस्थितिमा भारतले सम्मेलनमा भाग लिन कठिनाइ हुने भन्नु राजनीतिक महत्वको देखिन्छ (पृ ३१) माओवादीको हौवा देखाएर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको आँखामा छारो हाली देशभित्रका लोकतन्त्रवादीलाई दबाउन सकिन्छ कि भन्ने ज्ञानेन्द्रको मनसाय पूरा हुन त्यति सहज सजिलो देखिएन (पृ ४६) अमेरिकी विदेशमन्त्री कोन्डालिजा राइसको भारत भ्रमण भारतीय विदेशमन्त्री नटवर सिंहसमेतको संयुत्त प्रेस सम्मेलनमा अभिव्यक्त विचार नेपालका निम्ति पनि गम्भीर महत्वको देखियो (पृ १२३) यस्ता प्रसंग अनेकन पटक दोहोरिएका छन्

अझ आपत्तिजनक के भने कुनै दुई विदेशी राष्ट्रबीचको भेटघाट जारी वक्तव्यमा तेस्रो राष्ट्र नेपाललाई मुछ्ने विषय महत्वको हुन्छ कि आपत्तिको ? अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक अभ्यास, राष्ट्रसंघीय बडापत्रविपरीत नेपाल उपस्थित नै नरहेको तेस्रो पक्षको वक्तव्यमा नेपालको आन्तरिक राजनीतिबारे टिप्पणी गर्ने विषय आचार्यलाई महत्वको लाग्नु खेदजनक त्यसरी नै संविधान जारी भएपछि विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय फोरममा जारी भारत तेस्रो राष्ट्रबीच जारी वक्तव्यमा नेपाललाई मुछ्ने हौसला आचार्यजस्तै त्यस्ता कदमलाई महफ्वपूर्ण मान्ने राजनीतिककर्मीको भित्री उक्साहटमा प्रकट भएको रहेछ भन्न सकिन्छ

♦♦

उनै आचार्यका आदर्श बीपीमा भने राजनीतिप्रति कति गहिरो प्रतिबद्धता ! आफूले वितरण गरेको विश्वासमा बाँधिएर जेलनेल भोग्न विवश कार्यकर्ता पंक्तिप्रति कति उत्तरदायित्वको अनुभूति उनमा ! लेख्छन्, ‘जब उनीहरुलाई सम्झन्छु, मलाई उत्साह आउँछ जीवनका तुच्छता मबाट टाढा हुन्छन् यदि मैले नेपालका लागि केही गर्न सकेँ भने ... त्यस्ता अनेकानेक व्यक्तिहरुप्रति आफ्नो कर्तव्य पूरा गरेको ठान्नेछु (कोइराला, उही, पृ ३८) तर आजका दिनमा आचार्य बरु अरुभन्दा निकै संवेदनशील मानिन्छन्, आफैँलाई नेता बनाउन लड्दा कोखमा अड्किएको छर्रा निकाल्ने उपचार खर्च नपाएर कार्यकर्ता बिचल्ली हुँदा नेताहरु बिचौलियासँग क्रान्तिको साँवाब्याजको हिसाब असुलिरहेका भेटिन्छन्

पुस्तकभरि आचार्य आफ्नो परिवारको सुखदु:ख, छोरीहरुको पढाइ, उनीहरुको प्रगति, शैक्षिक आर्थिक उन्नतिले उनमा ल्याएको खुसीलाई एउटा गम्भीर पिताको हिसाबले उचित जिम्मेवारी देखाउँछन् यो स्वाभाविक पनि होहरेक अभिभावकलाई आफ्ना सन्तानको शिक्षादीक्षा, उनीहरुको प्रगति, उन्नयनले खुसी तुल्याउँछ तर आचार्य पुस्तकभरि आफ्नो परिवार, सन्तानबारे यति धेरै केन्द्रित छन् कि त्यसले नेपाली राजनीतिक पेसेवरहरुको आत्मचरित्रको उद्घाटन गर्न सहयोग पुर्याउँछ आफ्ना छोरीबारे जुन स्तरको चिन्ता, सरोकार प्रकट भएको देखिन्छ आचार्यमानेपाली समाज, जनताबारे रत्तिभर चिन्तन उनको डायरीमा देखिँदैन त्यो एउटा विम्ब पनि होला, नेताहरु किन परिवारमुखी हुन्छन् सत्तामा पुगेपछि जनता उनीहरुको प्राथमिकतामा पर्दैन भन्ने भन्नका लागि भनिएला, राजनीति गरिएको, जेलनेल बसेको नै देश जनताका लागि हो तर व्यवहारमा हेर्दा देश जनता झन्झन् किन हीनत्तर भएका छन् राजनीतिबाहेक अर्को कुनै आयमूलक पेसा नअपनाएका राजनीतिकर्मीको जीवन सुकुम्बासीबाट समृद्ध हैसियतमा कसरी पुगिरहेको भन्ने प्रश्नको उत्तर राजनीति गर्नेहरुको दिमागमा प्राथमिकतामा को भन्नेले पुष्टि गर्छ भलै, आर्थिक इमानदारीमा आचार्य फरक होलान्

निजी जीवनको अन्तर्यको सत्य भनिने डायरीमा मानिसले आफ्नो चेतना, चरित्रको सत्य उद्घाटित गर्छ भन्ने गरिन्छ आन्दोलनका दिनमा बन्दी बनेको राजनीतिककर्मी कुनै पनि दिनको डायरीमा भुइँमा टाँसिएका नेपाली जनता, तिनका सन्तानहरुको भविष्य, दुःखसुखबारे कहीँ पनि चिन्तनमा देखिँदैन केवल राजाको कदमले खोसिएको आफ्नो सत्ताभोग कुन स्वरुपमा फिर्ता ल्याउने भन्ने सवालमा अरुभन्दा अलि बढी अगाडि जान खोजेजस्तो देखिन्छ अरु राजासहितको लोकतन्त्र भनिरहेका बखत आचार्यले राजारहितको लोकतन्त्र भनेका हुन्छन् त्यो राजाबिनाको लोकतन्त्रमा जनता कहीँ पनि उनको बहसको केन्द्रमा छैन जनताको भविष्य कसरी उज्यालो बनाउने भन्ने चिन्ता चिन्तन देखिँदैन तर परिवारको चिन्ता चिन्तन यति प्रभावी भएर उद्घाटित हुन्छ कि त्यसले नेताहरु दिमागमा परिवार, तिनको उन्नति, सुखसयललाई मनमुटुमा राखेर राजनीति गरिरहेका हुन्छन् , पदमा पुगेपछि मनमा सुषुप्त तवरले गडेर बसेको त्यही परिवार, नातेदार, आफन्त सुख, खुसीको संसार जोड्न पदकोसदुपयोगगर्छन् भन्ने प्रस्ट्याउँछ त्यसैको प्रकटीकरण आजका दिनमा सासंदहरुले आफ्ना पीए सालासाली, भान्जाभान्जी, छोराछोरी रोजेको देखिन्छ नियुक्तिमा नातावाद पैसा प्राथमिकताका साथ अघि आएको उल्लिखित विवरणले आचार्यको पुस्तक हाम्रा नेताहरुमा निहित तर दमित रुपमा रहेको चिन्तन, चरित्रको उद्घाटन गर्ने वृत्तान्त हो भन्दा फरक पर्दैन

♦♦

राजाको सम्पत्ति पारदर्शी हुनुपर्छ भन्दा कारबाही भोगेको उल्लेख गरेका आचार्यले नेताको सम्पत्ति पारदर्शी हुनुपर्छ भनेको कहीँ पढ्न पाइँदैन आचार्यले पुस्तकमा कसरी एउटै पार्टीमा रहे पनि राजनीति गर्नेहरुको नाभि भिन्नभिन्न स्वार्थग्रन्थिद्वारा पालितपरिचालित भएको हुन्छ भन्ने प्रस्ट संकेत गरेका छन् उही पार्टीका सहमहामन्त्री गोविन्दराज जोशी, रामशरण महत खुलेआम पत्रकार सम्मेलन गर्दै हिँड्दा, सभागोष्ठीमा सरिक हुँदा पनि पक्राउ नपर्ने तर काठमाडौँ कांग्रेसका नेता भीमसेनदास प्रधानसमेत लुकीलुकी हिँड्नुपर्ने अवस्था आउनुले नेताहरुको नाभि कता जोडिएको भन्ने संकेत गरिदिन्छ त्यो उदाहरण मात्रै हो महाकाली सन्धि गर्दा देशलाई स्याटेलाइटमार्फत बिजुली बेचेर यति खर्ब, उति अर्ब नाफा हुन्छ भन्दै सार्वजनिक तवरले बोल्नेहरु सन्धि पारित गराउन पार्टीका सांसदलाई होटलमा थुनेर भेडाबाख्राको जस्तो मोल लगाउनेहरु जनता झुक्याउन राष्ट्रवादीको अभिनय गरेको भोटको स्वार्थ पूरा भएपछि  सक्कली अनुहारमा प्रकट हुन थालेको तथ्य हाम्रैसामु

पुस्तक : गणतन्त्रको यात्रा बन्दी वृत्तान्त | लेखक : नरहरि आचार्य | प्रकाशक : सांग्रिला बुक्स | पृष्ठ : ६३७ | मूल्य : ९९५ रुपैयाँ |

पुरा पढ्नुहोस्

विनाशविरुद्ध विमर्श

इन्द्र अधिकारी
लोकतन्त्रलाई परिपक्व, विकसित र समृद्ध पार्न कुनकुन पक्षलाई एकत्रित र समाहित गर्नु जरुरी छ ? लारी डायमन्डले १ सय ७७ देशको अध्ययन गरेका छन्, डेभलपिङ डेमोक्रेसीः टुवार्ड कन्सोलिडेसनमा ।
पुरा पढ्नुहोस्

[पुस्तक समीक्षा] चमत्कारी ओशो

राजकुमार बानियाँ
वर्षको आधाजसो समय ओशो दर्शन र ध्यान सन्देशको प्रचारका लागि विदेशमै बिताउँछन्, स्वामी आनन्द अरुण । पाएका जति निम्ता मान्ने हो भने बाह्रै महिना विदेशमै हुन्छन् । आनन्द अरुणको पछिल्लो किताब ओशो : अचम्म जो मैले देखेँमा यस्ता अनेक किस्साबाजी छन् । तिनले ओशोको विपुल व्यक्तित्व देखाउँछन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

विनोदिनी मुक्तिमार्ग

अरुण गुप्तो
प्लेटोको प्रोटागोरसमा सोक्रेटस आफ्ना चेला र अन्य जिज्ञासुसँग संवादरत छन् । कुनै शब्दलाई टिपेर त्यसका अर्थहरुको गहिरो संरचनासम्म पुग्नलाई प्लेटो बुझ्नु आवश्यक छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

पुस्तक समीक्षा : संग्रौलाको पुस्तकमा पश्चिमा विमर्श

योगेश ढकाल
पुस्तक उदाउँदो चीन र भारतविरुद्ध अमेरिकी सुरक्षा रणनीति, चीन–नेपाल सम्बन्ध, दक्षिण एसियाको आर्थिक विकास र शासन प्रणालीको सुधार, चीन र दक्षिण एसियाबीच कनेक्टिभिटी र बीआरआई गरी ५ विषयमा केन्द्रित छ । ती सबै खण्डमा राजनीतिक स्वार्थ, आर्थिक नीति र धार्मिक आस्थामाथि पश्चिमी मुलुक सहायतामार्फत नवउपनिवेशको रणनीतिबारे लेखिएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

ब्लग

वाह ! विकास

मनबहादुर बस्नेत

मुस्ताङको कोरला नाका ताकेर ०७५ चैत पहिलो साता काठमाडौँबाट हानियौँ। हिउँ जमेका कारण मुक्तिनाथभन्दा अगाडि बाटो नखुलेको पोखरा पुगेपछि थाहा पाउँदा भने मन खिसि्रक्क भयो जहाँसम्म पुगिन्छ, त्यहीँसम्म जाने भनेर अगाडि बढियो बेनीबजार कटेपछि आउने गलेश्वर मन्दिरमा केही बेर टहलिँदै थियौँ, चालकले छिटो आउन हातको इसारा दिए मुस्ताङ लेतेमुनिको भीरमा बाटो बनाउन साढे देखि साढे बजेसम्म गाडी ओहोरदोहोर ठप्प पारिने रहेछ त्यसअघि उक्त भीर पार नगरे चार घन्टा 'भीरबन्दी' मा परिने

१० बजिसके पनि हामीले चिया मात्रै पिएका थियौँ कालीगण्डकी तिरैतिर करिब किलोमिटर मात्र गुडेका थियौँ, टायर पन्चर भयो जगेडा टायर फेर्दा आधा घन्टा बित्यो थोरै अगाडि बढेपछि परिवर्तित टायरमा हावाको चाप कम भएको भन्दै चालकले फेरि पन्चरको खतरा तेर्साए अब पन्चर भए पोखराबाट टायर मगाउनुपथ्र्यो यता हाम्रो पेट उसैगरी पन्चर भइरहेको थियो झन्डै १० किलोमिटर गुडेपछि हावा हाल्ने सुविधा पाइयो बालबाल भीर काटियो, ठ्याक्कै :२५ बजे जोमसोममा बास बस्दा भोलिपल्ट मुक्तिनाथ पुगेर पोखरा झर्ने 'आशु योजना' बन्यो

र्फकंदा अघिल्लो दिनको 'भीरबन्दी' समयमै काटियो तर कहर काटिएन काभ्रेभीरमा उसैगरी बाटो बन्द हुने रहेछ चार घन्टा अगाडि बढेर गाडीको लाम हेर्दै सुस्ताउनुभन्दा चिया पिउँदै बस्ने निधो गर्यौँ डाङडुंगे खोलामा रोकियौँ त्यहीँ भेटिए, पोखराबाट र्फकंदै गरेका मुस्ताङका सीडीओ गंगाबहादुर क्षत्री, डीएसपी तुलबहादुर कार्की सशस्त्र प्रहरी प्रमुख निर्मल कार्की बाटो बन्द भएपछि उनीहरु पनि गाडी छाडेर अगाडि पर्खने गरी हिँडेछन् भेट जुर्यो सीडीओ जिल्ला सुरक्षा प्रमुखको गाडी जस्तोसुकै काम रोकेर पनि चालू हुनुपर्ने/गराउनुपर्ने होइन ? जिज्ञासा सीडीओले मेटाए, "ठेकेदारले कबुल गरेकै मितिमा बाटो बनाएन भने उसलाई कारबाही गर्नुपर्छ त्यतिबेला 'सीडीओ हिँड्दा काम रोक्नुपर्यो' भनेर काम नसक्नुको जिम्मा हामीलाई दिन्छ कारबाही गर्न सकिँदैन त्यसैले जो आए पनि निर्धारित समयको काम नरोक्ने नीति लिएका छौँ "

जिल्लामा सीडीओको शान, शक्ति अतिरिक्त हुन्छ त्यसमाथि यहाँ सीडीओसहित उनी मातहतका दुवै सुरक्षा प्रमुख चार/पाँच घन्टा थुनिएका छन् तर कत्ति अहं छैन सोचेँ, यो हिमाली जिल्लाका प्रशासकको सोचको सानो अंश सिंहदरबार शीतलनिवासका शासकसँग भइदिए समृद्धि एक सपना मात्रै हुने थिएन

खान्की बान्की

त्यही जम्काभेटमा अर्को रोचक कहानी सुनियो भक्तपुरका बासिन्दा सशस्त्र डीएसपी कार्कीले थकाली खानाको स्वादको बखान निकै सुनेका रहेछन् मुस्ताङको ३३ नं गुल्ममा आफ्नो सरुवा भएको चाल पाउनासाथ मनमनै कल्पेछन्, अब थकालीको रैथाने स्वाद लिइन्छ, उद्गमथलोमै

अन्यत्र जिल्लामा प्रमुख बनेर जाँदा मानिस गोरु बेचेको साइनो लगाएरसमेत सम्बन्ध गाँस्न हतारिन्थे तर मुस्ताङमा ठीक उल्टो कसैले भाउ नदिने बल्लतल्ल जोमसोमका एक होटलवालाले चिया पिउन निम्ताए गफिँदै चिया पिए छिनमै होटलवालाका अरु साथी थपिए होटलवालाले चिया अर्डर गरे 'एकछिन' भन्दै निस्किए छिनमै होटलवालीले डीएसपीलाई आठ/दस थान चियाको बिल थमाइछन् त्यस दिनदेखि असली थकाली भान्छा गर्ने चाहना डीएसपीले मारेछन् बरु जुक्ति निकाले, मेसमै काँसको कचौरामा खाना हाल्ने थालमा घोप्टाएर थकाली शैलीमा पस्किने भन्छन् नि, नेपाल सरकारको खान्कीभन्दा बान्की राम्रो मुस्ताङमा खान्की, बान्की

ज्यूँदोजाग्दो सिन्डिकेट

पोखरामा एक अधबैंसे ठूलो आवाजमा कड्किए, "तपाईंको समिति सरकारभन्दा पनि ठूलो ?" ज्येष्ठ नागरिकको परिचयपत्र देखाउँदा छूट नदिएपछि चूर भएका रहेछन् तर लेकसाइड पृथ्वीचोक चल्ने उक्त गाडीका सहचालक मरिगए छूट दिन तयार भएनन् उल्टै कड्किए, "हामी सरकारको कुरा मान्दैनौँ समितिको मान्छौँ ' बस रहेछ, पोखरा बस व्यवसायी संघको सबै यात्रु सरकारले तोकेको सुविधा पाउनुपर्ने भन्दै एकमुख हुँदा पनि उनी टसमस भएनन् ज्येष्ठ नागरिक ऐनले वृद्धवृद्धालाई सार्वजनिक यातायातमा ५० प्रतिशत छूट किटान गरेको तर व्यवसायी हाकाहाकी कानुन मान्दैनौँ भन्छन् सरकारले यातायातको सिन्डिकेट धुलिसात पारेको गफ दिएकै एक यात्रुले सहयात्रुसँग भनिन्, "लुट्न सके लुट....

 

 

पुरा पढ्नुहोस्

चार घन्टा नमस्कार

पवन आचार्य
चार घन्टासम्म नमस्कार गरेर बस्नुपरेको पीडा सुनाउँदै एक खेलाडीले भनिन्, “मनोबल बढाउनु त परै जाओस्, पदाधिकारीको भाषण सुन्दा हामीलाई ठूलै पापको सजाय खेपेजस्तो लाग्यो ।”
पुरा पढ्नुहोस्

छाप छाडेको छपिया

सन्तोष आचार्य
स्थानीय किसानको जीवनशैली बदलिएको छ । पोखरीमा माछा पानीसँग खेल्छन् । किसान पैसासँग । किसान जागे के हुन्छ ?
पुरा पढ्नुहोस्

बहकिएका सत्तापक्ष, प्रतिपक्ष र अगुवा

बसन्त बस्नेत
सरकार–सीके सहमतिबारे सत्ता घटककै नेता यत्रोविधि असन्तुष्ट हुनुको गुह्य भने बुझ्न सकिएन । शृंखलाबद्ध सिकायत सुनिसक्दा लाग्यो, यी नेताहरुका लागि सहमतिको प्रश्न होइन, नेकपाभित्रको आन्तरिक असन्तुष्टि मुख्य हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

भानुभक्तलाई हेलमेट

राजकुमार बानियाँ
भानुभक्तको सालिक चाइना एड्ले बनाइरहेको दरबार हाइस्कुलको पर्खालमा च्यापिएको छ । विस्मय के छ भने उनको बिर्खेटोपीमाथि कसैले साइकलको हेलमेट भिराइदिएछ, आँखामा चस्मा सिउरिदिएछ । यसलाई सनक भन्ने कि सम्मान !
पुरा पढ्नुहोस्

तस्विर/भिडियो

३९ मिनेट, ११० रुपैयाँ

मनोज पौडेल

बुद्धस्थल प्राचीन कपिलवस्तु तिलौराकोटको माटो छुन पाउँदा निकै खुसी हुन्छन्, धार्मिक पर्यटक बुद्धलाई शान्तिका लागि उत्प्रेरित गर्ने नेपाली भूमिमा विभिन्न देशबाट गरिब, विपन्नसमेत दैनिक छाक कटाएर अन्नपात पैसा जोहो गरी आइपुग्छन्

संसारका लागि महत्त्वपूर्ण यस्तो श्रद्धा आस्थालु ठाउँको संरक्षण भने छैन राजा शुद्धोधनको राजप्रासाद तथा गौतम बुद्धले युवावस्था बिताएको स्थल तिलौराकोटमा कतिपय पर्यटक उपासक/उपासिका प्रार्थनाका लागि आफैँ बोरा बोकेर जानुको विकल्प छैन

कपिलवस्तुमा रहेको निग्रोधारामको पनि उस्तै बिजोग दर्शनका लागि घन्टौँ लाइन लाग्नुपर्छ निग्रोधाराम, अर्थात् बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरेपछि मातापितालाई पहिलो पटक भेटेको स्थल

नवलपरासीस्थित पुरातात्त्विक स्थल रामग्राम उस्तै उपेक्षित रामग्राममा बुद्धको अस्तु धातु रहेको पुरातत्त्वविद् बताउँछन् यी ठाउँ पुग्ने बाटोघाटो पनि भत्केर बेहाल चारैतिर कोलाहल धूवाँधूलोले आक्रान्त ध्यान गर्ने, बस्ने वातावरण छैन

तिलौराकोटमा घुम्ने, रमाउने, ध्यान प्रार्थना गर्ने पूर्वाधार अभावमा पर्यटक आउन नपाउँदै फर्किन्छन् जापानीज ट्रस्ट इन फन्डको सहयोगमा बेलायतको दुह्राम विश्वविद्यालय, पुरातत्त्व विभाग लुम्बिनी विकास कोषले गरेको सर्वेक्षणले तिलौराकोटमा पर्यटक औसत ३९ मिनेट बस्ने गरेको देखाएको तिलौराकोट आउने पर्यटक पश्चिमी पूर्वी द्वार तथा मध्यमा रहेको राजप्रासाद अवलोकन भ्रमण गरेर फर्कने गरेका छन् एक पर्यटकले सय १० रुपैयाँ मात्र खर्चने गरेका छन्

पर्यटक आकर्षित गर्ने वातावरण नहुँदा लामो समय बस्ने अवस्था नभएको पुरातत्त्वविद् बताउँछन् प्रशस्त ऐतिहासिक पुरातात्त्विक सम्पदा भईकन पनि पर्यटकलाई लोभ्याएर टिकाउनै सकेका छैनौँ अवस्था निराशाजनक ,” लुम्बिनी विकास कोषका प्रमुख पुरातत्त्व अधिकृत कृष्णबहादुर केसी भन्छन्, “अब सरोकारवाला मिलेर यहाँको बसाइँ लम्ब्याउनेतिर लाग्नुपर्छ

अध्ययनअनुसार यहाँ आउने पर्यटकमध्ये ९० प्रतिशतले थोरै समय बिताउँछन् १० प्रतिशत आउनासाथ फर्किहाल्छन् यहाँ श्रीलंका, म्यानमार, थाइल्यान्ड भियतनामलगायत देशबाट सबैभन्दा बढी पर्यटक आउँछन्

लुम्बिनी विकास कोषका पुरातत्त्व अधिकृत हिमाल उप्रेतीका अनुसार पर्यटकीय स्थलको पूर्वाधार विकास गरेर होटल सञ्चालनमा ल्याउन सके दिनसम्म पर्यटक सजिलै रमाएर बिताउन सक्छन् कला, संस्कृति, रहनसहन चरा, वन्यजन्तु अवलोकन यहाँका आकर्षण हुन्

पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउन सके यस क्षेत्रका नागरिक रोजगारीका लागि अन्त जानै नपर्ने तौलिहवा उद्योग वाणिज्य संघ अध्यक्ष गयाद्दिन कुर्मी बताउँछन् पर्यटन व्यवसायी किरणचन्द्र पौडेल थप्छन्, “यहाँको पर्यटकीय सम्पदाबाट व्यवसायीले कुनै फाइदा लिन सकेका छैनन्

विश्व सम्पदाको प्रारम्भिक सूचीमा परेको तिलौराकोट आउने पर्यटक अन्य बुद्धस्थलमा कमै जान्छन् अध्ययनअनुसार तिलौराकोट आएका ११ प्रतिशत मात्रै राजा शुद्धोधन रानी मायादेवीको समाधिस्थल धमनिहवा स्तुप पुग्छन्, जुन तिलौराकोट दरबारबाट सय मिटरको दूरीमा प्रतिशत मात्रै तिलौराकोटदेखि सय मिटर पश्चिमदक्षिणमा अवस्थित कपिलवस्तु संग्रहालय अवलोकन गर्न जाने गरेका छन्

राजा शुद्धोधनको राजप्रासाद तथा बुद्धले २९ वर्ष युवावस्था बिताएको स्थल तिलौराकोट, सम्राट अशोकद्वारा स्थापित निग्लिहवा गोटिहवा यहाँ रहेका छन् त्यस्तै बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरी पहिलो पटक राजधानी आउँदा आफ्ना मातापितालाई भेटेको निग्रोधाराम हजारौँ शाक्यको सामूहिक वधस्थल सगरहवा पनि त्यसैले तिलौराकोटलाई सयभन्दा बढी पुरातात्त्विक, ऐतिहासिक प्राकृतिक मनोरम पर्यटकीय स्थल रहेको संग्रहालय मानिएको

पूर्वाधार अभावकै बीच पनि पवित्र ठाउँ भएकाले अनुयायी उपासकउपसिका यहाँ आउन छाडेका भने छैनन् लुम्बिनीस्थित रोयल थाई विहार प्रमुख भन्ते फ्रा श्रीबोधीविड्स सुपोत कित्तीवन्नोका अनुसार धार्मिक पर्यटक यहाँको मुख्य दरबार भग्नावशेषमा आई सूत्रपाठ, पूर्वी पश्चिमी द्वारमा बुद्धको बाल्यकालको जीवनलीला पाठ गर्छन् शान्तिको अनुभूति गरी फर्कन्छन्

पुरा पढ्नुहोस्

दैलामा सिंहदरबार आएर के भो !

कलेन्द्र सेजुवाल/सुर्खेत
पश्चिम सुर्खेतका पञ्चपुरी, चौकुने र बराहतालका बढीजसो युवा कामको खोजीमा भारत जान्छन् । यहाँका अधिकांश युवाको पढ्ने र रोजगारी गर्ने उमेर भारतमा कुल्ली काम गरेरै बित्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

भकारी भरिने आशामा

शब्द/तस्बिरः मैत्या घर्तीमगर
असार लागेसँगै रुकुम पूर्व तकसेराका मगरबस्ती उल्लासमय हुन्छन् । यो मौसममा डाँडाकाँडा मात्रै हरियो हुँदैन, किसानको मनमा पनि नयाँ उमंग छाउँछ ।
पुरा पढ्नुहोस्

असार रोपेर मंसिर फलाउने

शब्द/तस्बिर : सरोज बैजु
यस वर्ष मनसुन ढिलो भो । खासै पानी परेको छैन । ललितपुरको छम्पीमा पनि खेतमा धान रोप्न पुग्ने पानी जमेको छैन तर यहाँका किसानले जमिनमुनिबाट निकालेर पानी जोहो गरेका छन् । जेनतेन रोपाइँ गर्दै छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

नागरिकलाई नसुन्दा...

शब्द/तस्बिर : सरोज बैजु
डेढ वर्षअघि तीनै तहका चुनावमा वामपन्थी गठबन्धनलाई भारी मत हालेर जिताएका काठमाडौँका रैथानेलाई के थाहा, तिनैका क्रियाकलापविरुद्ध यति छिट्टै सडकमै उत्रनुपर्ला भनेर !
पुरा पढ्नुहोस्