पैसा लुटैना

शब्द/तस्बिरः वसन्त आचार्य

थारु खानपानदेखि लिएर गरगहना नाचगानसम्म विभिन्न सांस्कृतिक पक्ष जोडिएका हुन्छन् यही मौलिक संस्कृतिलाई व्यावसायिक रुप दिएका छन्, दाङका थारु होमस्टेले थारुहरुले प्रयोग गर्ने पुराना सामग्री, थारु परिकार सांस्कृतिक नृत्यले सुसज्जित छन्, यी होमस्टे

संस्कृति संरक्षणमा युवा पुस्ता पनि मरिमेटेर लागिपरेको त्यसैले हराउँदै गएको संस्कृतिलाई संरक्षण गरेर पहिचान मात्रै होइन, सांस्कृतिक पर्यटनमा पनि टेवा दिएको अब हामीले संरक्षण नगरे कसले जोगाउँछ थारु संस्कृति ?” १८ वर्षीया विनिता दहित भन्छिन्

थारु होमस्टेका आगन्तुकको मनोरन्जनका लागि थारु नृत्य अनिवार्यजस्तै थारु पोसाक लगाएका महिलापुरुष रमाइलोसँग नृत्यमा सहभागी हुन्छन् त्यसमा पनि सखिया, छोक्रा वड्का नाच लोकप्रिय छन्

थारु संस्कृतिमा गहनाको उच्च महत्व खासगरी चाँदीका गहनाले छपक्कै शरीर ढाक्नु थारु महिलाको महत्वपूर्ण विशेषता हो गहना परम्परा थारु समुदायका लागि निकै विशिष्ट मानिन्छ,” संस्कृतिविद् अशोक थारु भन्छन्, “यो निकै पुरानो परम्परा हो

समूहमा बाजा बजाउँदै नृत्य गर्नु थारु परम्परा हो त्यसमा पनि उल्टो टाउको बनाएर मुखले जिब्रोको सहारामा पैसा तान्ने परम्परा निकै विशिष्ट रोमाञ्चक मानिन्छन् कुनै एक भाकामा करिब मिनेटजति नाचिसकेपछि उनीहरुको अघिल्तिर राखिएको कपडा या गुन्द्रीमा नृत्य हेर्नेहरुले पैसा राख्ने गर्छन्

नृत्यमा सहभागी मुख्य नर्तकी बिस्तारै पैसा राखिएको ठाउातिर अगाडि बढ्दै शरीर धनुषवाणजस्तो बनाउँदै टाउको उल्टो बनाएर जिब्रोको सहारामा पैसा तान्ने गर्छिन् यसरी मुखले तानेपछि त्यो पैसा उनीहरुले आफैँ लैजाने गर्छन् संस्कृतिविद् थारुका अनुसार यो नृत्यकलाभित्रको निकै महफ्वपूर्ण भागलाईपैसा लुटैनाभन्ने चलन

शरीरलाई धनुषाकार बनाउन सजिलो भने छैन नर्तकी रञ्जिता चौधरी धेरै समय लगाएर यो कला सिकेको सुनाउँछिन् सिक्न निकै गाह्रो भयो,” उनको अनुभव , “कैयौँ पटक टाउकोसमेत नचल्ने भयो

दाङका भूमिपुत्र मानिने थारुहरु पछिल्लो समय सांस्कृतिक पर्यटनतर्फ आकर्षित छन् थारुको संस्कृति विशिष्ट ,” प्रदेश सभासद्समेत रहेका होमस्टे सञ्चालक डिल्लीबहादुर चौधरी थप्छन्, “यसलाई बेलैमा जोगाउनु आवश्यक

तस्बिरहरु हेर्नुहोस् : 

पुरा पढ्नुहोस्

सार्थक सिक्वेल (फिल्म समीक्षा : जात्रै जात्रा)

गोकर्ण गौतम
सुन तस्करीमात्र होइन, वर्गीय विभेद, घरेलु हिंसा, आडम्बर, धार्मिक अन्धता, चोरबाटोबाट धनी बन्नेजस्ता वर्तमान समाजका प्रवृत्तिमाथि कटाक्ष गरिएको छ । पार्श्वध्वनि अलि ककर्श लाग्छ । खिचाइ र सम्पादन प्रशंसनीय छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

इतिहासकारको झैझगडा

हरिराम जोशी
सं ०१७ देखि इतिहास तथा धर्मसंस्कृतिबारे ३० जति पुस्तक लेखियो । ती पुस्तकमा मैले नेपालको इतिहासलाई सूक्ष्म रुपमा केलाउने प्रयास गरेँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

नयाँ भंगपछि फेरि नयाँ

सुरेश किरण
अन्ततः बाबुराम भट्टराईले नयाँ शक्ति पनि भंग गरिछाडे । योभन्दा अगाडि उनको नाममा संविधानसभा भंग गरेको भन्ने उपाधि जोडिएको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

मेरी यारी ! मलाई एकदमै हतार छ

भूपाल राई
जुलुसजस्तो जिन्दगी हाँकेरहेर !म तिम्रो ८४ लाख जुनीमा उपस्थित छु
पुरा पढ्नुहोस्

अतृप्त दार्जिलिङ

राजकुमार बानियाँ
पूर्वफौजी सुवास घिसिङले सन् १९८६ मा दार्जिलिङ पहाडमा अलग राज्य मात्र मागेनन्, नामै घोषणा गरिदिए, ‘गोर्खाल्यान्ड’ ।
पुरा पढ्नुहोस्

हरित परी

नेपाल संवाददाता
भनिन्छ, पहिरन सही छ भने केही बोलिरहनु पर्दैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

आशालु वर्षा

नेपाल संवाददाता
वर्षा सिवाकोटी अभिनीत फिल्म आधा दर्जन नाघिसके । तर हिरोइनका रुपमा अझै स्थापित हुन सकेकी छैनन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

सुम्निमाको शक्ति

श्रवण मुकारुङ 
जीवनका विविध पाटालाई काव्यिक गद्यमा रसिलो ढंगमा लेखिएको द प्रोफेटले मेरो चेतनाको ढोका खोलिदिएजस्तो लाग्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

समसामयिक

नीतिमा बेथिति

योगेश ढकाल

मेरो सरकारशब्दले २० वैशाख ०७६ मा संसद्मा प्रस्तुत नीति तथा कार्यक्रम ओझेल मात्र परेन, राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको राजसी ठाँटमाथि पनि निरन्तर प्रश्न उठे । भण्डारीको शाहीशैलीको आलोचनासँगै बग्दा सरकारको नीति तथा कार्यक्रमभित्र छिर्ने मौका कमैले पाए

लोकप्रियताको लोभमा आउने सरकारी कार्यक्रममाथि समीक्षा गर्नुको साटो उल्टै नारा  थपिइरहेको प्रशासनिक संयन्त्रको क्षमता, आर्थिक हैसियत, प्राविधिक सम्भाव्यताको आकलन अध्ययनबिनै खल्तीका योजना समेट्दा प्रगति सुस्तमात्र होइन, शून्य देखिनुअस्वाभाविक होइन

मेलम्ची खानेपानी आयोजनादेखि हुलाकी राजमार्गसम्म यस्ता थुप्रै परियोजना छन्, जो सरकारी आत्मप्रशंसाभित्र वर्षौंदेखि जेलिएका छन् । निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलकै उदाहरण पनि लिन सकिन्छ एकदशकदेखिविमानस्थल निर्माण प्रयास जहाँको तहीँ तर हरेक वर्ष नीति तथा कार्यक्रममा निर्माण सुरु गर्ने सन्दर्भ छुट्दैन

खर्ब २० अर्ब रुपैयाँ लागत अनुमानको विमानस्थल निर्माण सपनाजस्तै पीडादायी सपना हो, मेलम्ची आयोजना २१ वर्षदेखि निर्माणाधीन आयोजना करिब १७ अर्ब लागतबाट ४२ अर्ब रुपैयाँ पुगिसक्यो वर्षदेखि यसै वर्ष आइहाल्छभनेर प्रचार गरिएको , नीति तथा कार्यक्रममा केही महिनापहिला इटालियन ठेकेदार सीएमसी भागेपछि निर्माण ठप्प तर अहिलेको नीति तथा कार्यक्रममा पनि ०७६ भित्र सक्ने उल्लेख

पूर्वमुख्यसचिव विमल कोइरालाको विश्लेषणमाहरेक नीति तथा कार्यक्रममाराजनीतिक लोकप्रियतावादको गलत अभ्यासबाट पाइला चालिएका छन् प्रशासनिक संयन्त्रको क्षमताको आकलन गरिँदैन,” कोइराला भन्छन्,“त्यसमाथि योजनामा राजनीतिक पूर्वाग्रह पनि अन्तरघुलित हुन्छन् ।

अर्को छुटाऊनै नमिल्ने कार्यक्रम हो, युवा लक्षित कृषि कार्यत्रम फाँचवर्षदेखि निरन्तर युवालाई कृषिमा आकर्षित गर्ने कार्यक्रमबारे बोलिएको ।युवालक्षित ती कार्यत्रमबाट युवाले सरकारबाट आर्थिक सहायता भने पाउन सकेका छैनन्

०७३ को नीति तथा कार्यक्रममा दुईवर्षभित्र कृषिमा आत्मनिर्भर हुने भनिएको थियो। तर वर्षमा २६ अर्बको चामल आयात गर्ने देशमा दुईवर्षमै आत्मनिर्भर हुन सम्भव थियो/थिएन,समीक्षा नै भएन खेतीयोग्य जमिन बाँझिने क्रम तीव्र हुने सिँचाइको अव्यवस्थाले लक्ष्य प्राप्त हुने सम्भावना नै थिएन

रोजगारी सिर्जनाकै सन्दर्भमा गत वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा पाँचवर्षभित्र रोजगारका लागि विदेश जाने परिस्थिति अन्त्यको सपना देखियो , त्यही सपनाअनुसार प्रधानमन्क्री रोजगार कार्यत्रम सुरु भयो तर अहिलेसम्म रोजगारी सिर्जना भइसकेको छैन यो वर्ष त्यसको समीक्षा परको कुरा, आँकडा पनि गोलमटोल आयो भनियो,पाँच लाख रोजगारी सिर्जना गरिनेछ

०७६ को नीति तथा कार्यक्रममा कृषिमा आत्मनिर्भर हुने कुरा अटाएन नै,०७५ कोअर्गानिक नेपालबनाउने सपना पनि उडाइदियो यस्तै प्रसंग उप्काउँदा ०७५ को नीति तथा कार्यक्रममानेपाल गुणस्तरको सन्दर्भ छुटाउन मिल्दैन विद्यालय, विश्वविद्यालय, अस्पताल तथा स्वास्थ्य केन्द्र, सार्वजनिक यातायात,सडक, विमानस्थल, पार्क तथा सार्वजनिक क्षेत्रबाट प्रदान गर्ने सेवामानेपाल गुणस्तरलागू गर्ने भनिएको थियो त्यो कार्यक्रम कहाँ पुग्यो कसरी कार्यान्वयनमा भन्ने यकिन भएको छैनन् नै, ०७६ को नीति तथा कार्यक्रममा बेपत्ता भयो

यसरी बेलामौकामा कार्यक्रम बेपत्ता हुनुमा राजनीति आग्रहको भूमिका देख्छन्कोइराला।प्रधानमन्त्री, मन्त्रीहरूले योजना जबर्जस्ती लेख्न लगाउँछन्, पछि प्राविधिक आर्थिक रूपमा सम्भाव्य देखिँदैन अनि फाल्नुपर्छ,”उनी भन्छन्

पोहोरपाँचवर्षमा पाँच हजार १० वर्षमा १५ हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादनको सपना थियो अझ दुई वर्षअघिको नीति तथा कार्यक्रमले पाँचवर्षमा १० हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादनको कल्पना गरेको थियो अहिले नागरिकको लगानीमा ३५ सय मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य हरेक वर्ष फेरिने तथ्यांकले सरकारको अस्थिर मनोविज्ञान राजनीतिक पूर्वाग्रह झल्काइरहेको हुन्छ

बेसुरमै योजना सार्वजनिक हुन्छन् भन्ने प्रमाणचाहिँनेपाल भ्रमण वर्ष०२० सँग जोडिएको उदाहरणले बताउँछ ०७३ मा नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिक गर्दा सन् २०१८ लाई नेपाल भ्रमण वर्ष मनाउने १० लाख पर्यटन भित्र्याउने सोचिएको थियो तर ०७४ मा आइपुग्दा त्यो सन् ०२० मा पुग्यो १० लाख बढेर २० लाख पुग्यो, अपेक्षा

०७३ मा आएको स्नातक तहका विद्यार्थीलाई इन्टर्नसिपमा पठाउने योजना अलपत्र परिरहेका बेला ०७४ मा बेपत्तै भयो ०७६ मा फेरि आइपुगेको यो योजना पञ्चायतकालमै कार्यान्वयन भइसकेको थियो राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष मीनबहादुर श्रेष्ठको विश्लेषणमा कतिपय कार्यक्रम नियमित प्रक्रियामा छिरेफछि नीति तथा कार्यक्रममा समेटिँदैन बहुवर्षे सबै कार्यत्रम नीति तथा कार्यक्रम समेटिँदैन, नागरिकलाई चासो भएका योजनामात्रै राखिन्छ

पाँचवर्षमा काम सक्ने भनेर पोहोरको नीति तथा कार्यक्रममा काठमाडौँनिजगढ द्रुतमार्ग, मध्यपहाडी लोकमार्ग हुलाकी राजमार्गबारे बोलिएको थियो त्यसमा सन्तोषजनक प्रगति नहुँदै अहिलेचारवर्षमा सक्ने भनियो ।०६४ मा सुरु मध्यपहाडी लोकमार्ग ०७५ मै सक्ने लक्ष्य थियो ०७५ मा नसकेपछि०७८ सम्म तानियो तर सरकारको नीति तथा कार्यक्रम हेर्दा ०७९ पुग्ने देखिन्छ करिब ७९ अर्ब १८ करोडमा बन्दै गरेको लोकमार्गकोराइट अफ वेप्रस्ट भइसकेको छैन

त्योभन्दा भिन्न अवस्थामा छैन, हुलाकी राजमार्ग ०४७ मा बनाउन सहमति भएको यो राजमार्ग ०६६ मा बल्ल ठेकेदार परामर्शदाता छनोट भए त्यसपछि बनाउन सुरु यो राजमार्गसकिने अझै छाँटकाँट छैन ।२५ अर्बबाट समय लम्बिएसँगै लागत ४७ अर्ब पुगिसक्यो, जबकि अहिलेसम्म जम्माजम्मी ३९ प्रतिशतमात्रै काम सकिएको

एक दशकदेखि सरकारसँग डोल्पा हुम्ला सदरमुकामलाई सडक सन्जालसँग जोड्ने लक्ष्य , ०७६ को नीति तथा कार्यक्रममा पनि छुटेको छैन तर भौगोलिक विकटताका कारण हुम्लामा अझै तीन/चारवर्ष सडक पुग्ने छाँट छैन पूर्वउपाध्यक्ष श्रेष्ठको भनाइमा आयोजनाले प्रगति नगरे पनि बजेटको निरन्तरताका लागि नीति तथा कार्यक्रममासमेटिन्छन्

अझ आश्चर्य नीति तथा कार्यक्रममामुगुको खत्याडमा प्रसव पीडामा रहेकी महिलाको उद्धार गर्न सरकारले हेलिकप्टर लगेकोप्रसंग पनि अटेको निरन्तर चल्ने हिमाल सफाइ अभियानअन्तर्गतको कार्यक्रमलाईहिमशिखर सफाइ अभियान भनेर नीति तथा कार्यक्रममा समेटिएको

२० वैशाख ०७६ मा ०७५ मा हजार सय किमि सडक कालोपत्रे गरेको तीन पुल निर्माण भएको प्रगति विवरण समेटिँदादुई महिना पहिला फागुन ०७५ मा प्रधानमन्त्री केपी ओलीको एक वर्षे उपलब्धिमा ८७ पुल बनेका २सय २१ किमि सडककालोपत्रे भएको विवरण थियो

दुई तिहाइको सरकार हाँक्ने अवसर पाएका प्रधानमन्त्री ओलीसँग जति अनुकूल समय विगतका प्रधानमन्त्रीलाई थिएन त्यो अनुकूलता ओइलाउँदै गएको संकेत यसपालिको नीति तथा कार्यक्रमले गर्छ आर्थिक सम्भाव्यता, प्राविधिक सहजता,प्रशासनिक संयन्क्रको क्षमता राजनीतिक इच्छाशत्तिसहितको नागरिक सहभागिताले योजना कार्यान्वयनमा गति हुन्छ तर यी पक्षभन्दा पनि लोकप्रियतावादको लोभमा घोषणा हुने योजनाकोप्रगति सुस्तमात्र होइन, शून्य यही बिन्दुमा टेकेर सरकारले आत्मप्रशंसा होइन, आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने देखिन्छ


टिप्पणी

बासी प्रतिबद्धता, अतिरञ्जित तथ्यांक

आगामी वर्षका लागि पेस हुने बजेट कस्तो हुन्छ भन्ने ऐनाको रूपमा प्रदर्शन हुन सक्नुपर्ने २० वैशाखको नीति तथा कार्यक्रमले राष्ट्राध्यक्षले कार्यकारीको छनकबाहेक विगतकै बाटो समाएको देखियो अनौपचारिक रूपमै भए पनि संसदीय समितिमा नीति तथा कार्यक्रमबारे हुने गरेको छलफल यसपटक सरकारको अति आत्मविश्वासका कारण क्रमभंग भयो सांसदहरूलाई लागेको कुरा संसद्मै राख्न औपचारिक व्यवस्थाको पहलबाट प्रमुख प्रतिपक्ष अन्य दलहरूलाई झस्काइदियो

सुरुआती क्रमभंगबाट भएको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुतिमा भने बासी विषयले नै प्रमुखता पायो यसमा नीति तथा कार्यक्रममा भद्दा पक्ष चुनिँदा पक्षबारे समीक्षा गरिएको ।हुकुमी पद्धतिको पञ्चायती अवसानका लागि मुटुको किला राष्ट्रिय विकास सेवा थियो पढेलेखेका विद्यार्थीलाई अनिवार्य गरिएको सो सेवाले राष्ट्रबारे विभिन्न तह तप्काबीच सम्बन्ध विस्तार गर्ने, भौगोलिक विषमता बुझ्ने राष्ट्रियता बलियो बनाउने आधार थियो पञ्चायती सरकारले बन्द गरेको यो कार्यक्रममा खुलापन अवसर उपयोगको निष्पक्षता कायम गर्न सके चेतना अभिवृद्धि विकास निर्माणमा योगदान दिन शिक्षित युवालाई अवसर मिल्ने बाटो खुलेको

नेपालका कतिपय पहाडी भेगमा पानी अभावका कारण बस्ती खाली हुँदैछन् बढ्दो सहरीकरणको चुनौती पिउनेपानीको व्यवस्था हो यसपटकको नीति तथा कार्यक्रमले बबई भेरी डाइभर्सन योजनाबाट उत्साही भएर कालीगण्डकीतिनाउलगायत सम्भावित अन्य नदीमा कार्यक्रम प्रस्ताव गरेको सिँचाइको व्यवस्थाले खाद्यान्न आयात रोक्न, खाद्य सुरक्षा पोषणमा उत्पादन उत्पादकत्व वृद्धिमा सघाउ पुग्नेछ विद्युत् उत्पादन खपतको व्यवस्था भने चुनौतीपूर्ण

राष्ट्रिय सम्पत्तिको समग्र आकलन नभएको सन्दर्भमा यदि नीति कार्यक्रमले उल्लेख गरेजस्तै मुकुलभित्र उपलब्ध सबै प्रकारका स्रोतको अद्यावधिक आँकडा तयार भएको हो भने संघीयता सफलताको कारक बन्न सक्नेछ तर प्राकृतिकस्रोत तथा वित्त आयोगले स्वायत्त अनुभव गर्न सक्नुपर्छ प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरूले विद्यमान गुनासो हटाउन सक्नुपर्छ

कृषिलाई यान्त्रिकीकरण,व्यवसायीकरण गर्दै उत्पादन बढाउने नारा पुरानो भए पनि प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना सञ्चालनले पूर्णता पाउनुअघि नै शंकाको घेरामा परेको ।अनुदान संस्था कृषकसम्म पुग्न नसकेकाले नीतिलाई पुनरावलोकन गरी कृषिमैत्री बनाइने सकारात्मक उद्घोष

प्रस्तुतदस्तावेजको भद्दा पक्ष भनेको विगत दशकदखि कर्णप्रिय बनाउन दोहोर्याइँदै आएका एजेन्डा हुन् डोल्पा हुम्ला सदरमुकाम सडक सन्जालले जोड्ने कार्यक्रम दशकअघिकै हो साक्षरता, गरिबी, सुकुम्बासी समस्या आदि यस्ता विषय हुन्, जुन सामाधान भए कतिपय प्रशासकीय ओहोदावालाको चुरीफुरी बन्द हुन्छ यसपटक दुई वर्षमा साक्षरता हासिल गर्ने भनिएको

भोकले कोही मर्दैनन् भन्ने ऊक्ति सुकुम्बासीमुत्त कमैया मुक्त हलियाका लागि आवास व्यवस्था दुईवर्षमा गरिने पनि उल्लेख तर गत वर्षको यिनै कार्यक्रमका उपलब्धि के भए भन्नेबारे मौनता ।जुनविषयमानतिजा सार्वजनिकगरिएको , त्यो भ्रमपूर्ण

एक वर्षे कार्यकालको प्रगतिमा२ फागुन ०७५ मा प्रधानमन्त्रीले ८७ पुल बनेका सय २१किमि सडक कालोपत्रे भएको भनिएको थियो नीति तथा कार्यक्रममा भने सय पुल बनेकार हजार सय किमि सडक कालोपत्रे भएको भनियो डेढमहिने अन्तरालमा यो अन्तर कसरी भन्ने विषयमा घोत्लिँदा दुई अंकको आर्थिक वृद्धिको सपना यस्तै अतिरञ्जित तथ्यांकबाहेक अरू उपायबाट के हुन सक्ला ?

योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा, विदुषी योगमाया आयुर्वेद विश्वविद्यालय पुरानै विषय हुन् आयुर्वेद अनुसन्धान केन्द्रका लागि विदुषीकै नामबाट चालू आर्थिक वर्षको बजेट प्रकरण नम्बर ३६ मा १० करोड विनियोजन भएकै राष्ट्रिय प्रतिरक्षा विश्वविद्यालय, मदन भण्डारी स्मारक विज्ञान विश्वविद्यालय मदन भण्डारी प्रौद्योगिक विश्वविद्यालयगरी तीन विश्वविद्यालय बनाइँदैछ

दूरचिकित्साशिक्षा, दूरशिक्षा पद्धति अवलम्बन गरिने प्रसंग नीति तथा कार्यक्रममा उठाइएकोछ यद्यपिदूरशिक्षा विश्वविद्यालय कार्यान्वनमा रहे पनि बस्ने थलो काम गर्ने उपकरण अभावले बेसहारा बनेको बनेपाको आईसीटी केन्द्र अलपत्र दूरशिक्षा विश्वविद्यालय अवसरबाट वञ्चितका लागि देशविदेश सबैतिर लोकप्रिय समाजसापेक्ष हुने कुरा किन अनदेखा भइरहेको ?

नीति तथा कार्यक्रम दुई प्रकरणमा फरक किसिमले पेस गरिएको प्रधानमन्क्री रोजगार कार्यत्रमअन्तर्गत एकवर्षमा पाँच लाख थप रोजगारी सिर्जना गर्ने भनिएको वित्तीय सेवा विस्तारअन्तर्गत एक वर्षमा ५० हजार चार वर्षमा तीन लाख स्वरोजगारी अवस्था सिर्जनाजस्ता अन्योलपूर्ण तथ्य समेटिएको

यसवर्षको आर्थिक वृद्धि प्रतिशतभन्दा बढी हुनेमा सरकार आशावादी यसमा योगदान कृषिको रहने गरेको समयमा मलखाद नपाएर हाहाकार हुने स्थितिको अन्त्य भएको छैन मलकारखाना खोल्ने लेखिएको हुन्थ्यो भने विषय बासी भएपनि किसानमा उत्साह रोजगारीको अपेक्षा बढ्थ्यो चालूवर्षको नीति तथा कार्यक्रम बजेट प्रस्तुति उल्टो दिशामा बगेको विगत केलाउँदा यसपटक सच्चिनेछभन्ने अपेक्षा पनि पूरा भएन

(क्षत्री राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष हुन्)

पुरा पढ्नुहोस्

कैलाशमा पुतला 

नेपाल संवाददाता
चिक्रकार अस्मिना रञ्जितको ‘स्यात्रिडनेस विदिन एन्ड बियोन्ड   :  मल्टिपल कैलाश’ नामक पेन्टिङ उत्कृष्ट ३० मा पर्न सफल भएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

हिमालसँग टाढिँदै शेर्पा

मनबहादुर बस्नेत
विश्व ब्रान्ड बनेको शेर्पा जातिको पछिल्लो पुस्ता पर्वतारोहणमा अनिच्छुक
पुरा पढ्नुहोस्

पशुपतिमै पीडित पशु

सुनिता लोहनी
दानपेटीमा करोडौँ रकम तर परिसरमै पशुको बिजोग
पुरा पढ्नुहोस्

अब त्रिदेशीय केन्द्र

योगेश ढकाल
चीनको दक्षिणी र भारतको उत्तरी बजार केन्द्रित सम्झौतासँगै नेपाल त्रिदेशीय व्यापारिक केन्द्र बन्ने सम्भावना
पुरा पढ्नुहोस्

विचार

उही जातपातका कुरा

स्नेह सायमि
मैले मीठो मानेर चपाइरहेको मकै–भटमास गाली गरी–गरी ओकल्न लगाइन् । मानौँ, विष नै खाएको हुँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

संघीयताको पञ्चायत भाष्य

अच्युत वाग्ले
नेपालमा संघीय प्रणाली लागू हुने अर्थसामाजिक पूर्वाधार नै तयार भएका थिएनन् भन्नेहरूलाई सत्य प्रमाणित गर्ने पञ्चायती भाष्यतर्फ नै यो सरकारका गतिविधि अग्रसर छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

[विशेष सम्पादकीय] प्रेसलाई कस्नुअघि नेकपाले सम्झोस्– ऊ सधैँ सरकारमा हुने छैन

बसन्त बस्नेत
सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाले पछिल्ला साता दोहोर्‍याइ–तेहेर्‍याइ बोले, ‘सरकार प्रेस स्वतन्त्रताको विरुद्धमा छैन ।’
पुरा पढ्नुहोस्

नेवार समुदायमा छाउपडी

नीरज लवजू
त्यसो त मठमन्दिर र मूर्तिपूजा आफैँमा अन्धविश्वास हो । अन्धविश्वासले छाउपडी प्रथालाई अझ बलियो बनाउने काम गरेको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

वात्स्यायनको अधूरो पोर्ट्रेट

कुमार नगरकोटी
शिशिरको चिसो याम थियो । घाम उदाउन बाँकी थियो । फेवाताललाई घना कुहिरोले खर्लप्प निलेको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

गरिबको विपक्षमा लोकतन्त्र

भास्कर गौतम
एउटा चिनियाँ कथन यस्तो छ, ‘रातमा आँधी जाग्यो र हाम्रा सारा योजना लिएर गयो ।’ भर्खरै खुलामञ्चबाट ज–जसका टहरा भत्काइए, उनीहरूलाई यस्तै लागिरहेको होला ।
पुरा पढ्नुहोस्

[सम्पादकीय] शेर्पा बहुमूल्य ब्रान्ड

बसन्त बस्नेत
एकै सिजनमा पर्वतारोहणबाट राज्यले ५० करोड रुपैयाँ कमाउँछ । यसको केही अंश कीर्तिमानीका लागि छुट्याउन सकिन्छ । यसले शेर्पाको नयाँ पुस्ता अडिन सक्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

हरेक दिन पानी दिवस

अजय दीक्षित
जलवायु परिवर्तनको प्रभावसित जुध्न मानव जातिसामु तीन विकल्प छन्- हरितगृह ग्यास उत्सर्जन न्यून गर्ने, परिवर्तित अवस्थासित अभ्यस्त रहने र जे पर्छ, त्यही बेहोर्ने अर्थात् नसक्नेहरु भासिँदै जाने ।
पुरा पढ्नुहोस्

जीवनशैली

मिस्टर कर्न

नेपाल संवाददाता
मकैकै ममः मकैकै सुप, मकैकै पकौडा, मकैकै ढिँडो, साथमा लोकल कुखुराको मासु ।
पुरा पढ्नुहोस्

सुदूरको स्वाद

नेपाल संवाददाता
खानापारखीका लागि काठमाडौँमा छ, डुप्का रेस्टुराँ
पुरा पढ्नुहोस्

लहनामा नेवाः भ्वय्

नेपाल संवाददाता
मान्छेदेखि भगवानसम्मलाई चढ्ने घरेलु ऐला र छ्याङ । साथमा मासुको छोयला पनि ।
पुरा पढ्नुहोस्

सौन्दर्य, सहारा र सुवासको खेती

केदार शर्मा
बहुवर्षे बाली भएकाले चिया खनजोत र बर्सेनिको बीउबिजन, रोपाइँ आदिबाट मुक्त खेती हो । त्यसभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा हो, चिया खेतीमा काम गर्ने किसान वा मजदुरले कम निहुरिए पुग्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

चिया उद्यम

विजयराज खनाल
दैनिक गुजाराको माध्यम, आत्मनिर्भर बाटोमा देश
पुरा पढ्नुहोस्

गन्धर्वको गीतियात्रा

पर्वत पोर्तेल
सारंगी रेट्दै दार्जिलिङ, सिक्किम, असमदेखि भुटानसम्म
पुरा पढ्नुहोस्

अर्थ

चिनियाँ नाका अप्ठेरोमा विकल्प

विजयराज खनाल

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी चीन भ्रमणमा रहँदा पारवहन प्रोटोकलको कार्यान्वयनसम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो, वैशाख मध्यमा अब सात चिनियाँ बन्दरगाह प्रयोग कार्यविधि सम्बन्धमा नेपालमा २१ भदौ ०७५ मा भएको सम्झौता कार्यान्वयन हुनेछ यसले चिनियाँ नाका प्रयोग गर्ने बाटो खुले पनि सरकार व्यवसायी दुवैले अप्ठेरोको विकल्पभन्दा बढी सोचेका छैनन्

नेपालले तत्काल चीनको त्यान्जेन, झाङजियाओङ, सेन्जेन, ल्यानयोङहाङजस्ता चार समुद्री सिगात्से, ल्हासासहित लान्चाओ गरी तीन सुक्खा बन्दरगाह प्रयोग गर्न सक्नेछ नेपाललाई आवश्यकता पर्दा अन्य बन्दरगाहसमेत थप्ने सकिने व्यवस्था नेपालचीनबीचको सम्झौतामा सरकारले हुम्लाको यारी, मुस्ताङको नेचुङ, रसुवागढी, सिन्धुपाल्चोकको कोदारी, संखुवासभाको किमाथांका ताप्लेजुङको ओलाङचुङगोलालाई नाकाका रूपमा प्रस्ताव गरेको यसमा यारी, रसुवागढी कोदारी (तातोपानी) अन्तर्राष्ट्रिय बन्दरगाहका रूपमा छन् भने अन्य घरेलु अन्तर्राष्ट्रिय बन्दरगाहका रूपमा मान्यता पाएका तीन वटामा पनि रसुवागढी कोदारी मात्रै तत्काललाई नियमित प्रयोगको सम्भावना भएका नाका हुन्

कमजोर आन्तरिक संरचना

०७२ को भूकम्पपछि चल्तीको तातोपानी नाका बन्द भएसँगै हाललाई रसुवागढी मात्रै प्रयोगमा तातोपानी नाका बन्द भएकै कारण अहिले पनि चीनबाट हुने आयातमध्ये करिब ७० प्रतिशत भारतको बाटो हुँदै भइरहेको बाँकी ३० प्रतिशत मात्रै रसुवागढीमार्फत हुने गर्छ चीन नेपालबीच खर्ब ६२ अर्ब रुपैयाँ बराबरको व्यापार हुन्छ भने खर्ब ५९ अर्बको सामान चीनबाट आयात हुन्छ

व्यवसायीले रसुवागढीमा सहज पहुँच पाइरहेका छैनन् भने त्यहाँसम्म पुग्ने पूर्वाधार पनि कमजोर सयभन्दा बढी व्यापारीले मात्रै चीनतर्फ प्रवेश पास पाएका छन्,” नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य संघ अध्यक्ष बच्चु पौडेल भन्छन्, “गाडी चालकसमेत रसुवा जिल्लाकै हुनुपर्नेजस्ता प्रावधान रहेकाले पनि यो नाकाको प्रयोग कम

गत वर्ष मात्रै यो मार्गमा पर्ने मितेरी पुल जीर्ण भएकाले तीन महिना यातायात सुचारु हुन सकेन हाल मितेरी पुल चिनियाँ ठेकेदारले बनाइरहेका छन् यसबाहेक रसुवागढीतर्फको चलनचल्तीको मार्गभन्दा २५ किमि छोटो हुने गरी गल्छी, मैलुङ हुँदै रसुवागढीसम्म नयाँ बाटो निर्माण भइरहेको तर गल्छीदेखि मैलुङसम्मको ४६ किमिमध्ये सेनाले यसअघि खोलेको १९ किमि ट्र्याकमा फेरि काम गर्नुपर्ने अवस्था यसबाहेक जग्गा मुआब्जामा समस्या

पहिलेदेखि नै सहज व्यापार भइरहेको तातोपानी नाकामा पूर्वाधार निर्माण चालू यो क्षेत्रमा रहेको मितेरी पुलको समेत निर्माण हुन बाँकी यो आर्थिक वर्षभित्र नाका तयार भइसक्ने सरकारी दाबी यसो भए अहिले पनि तातोपानी नै मुख्य चलनचल्तीको नाका हुने देखिएको रसुवागढीको तुलनामा समेत तातोपानी नाका करिब ८० किमि छोटो

मुस्ताङको नेचुङ सीमाको प्रस्थानबिन्दु म्याग्दीको बेनी मानिएको आगामी दुई वर्षमा बेनीदेखि जोमसोमसम्मको ८० किमि खण्डमा कालोपत्रे गर्ने सरकारी लक्ष्य जोमसोम हुँदै कोरलासम्म ट्र्याक खुलिसके पनि कालोपत्रेलगायतका काम बाँकी चिनियाँ चासो देखिएकाले ढिलोचाँडो प्रयोगमा आउने मुख्य नाकामा समेत यो पर्न सक्ने सम्भावना रहेको सरकारी अधिकारीको आकलन

मुलुकभित्रका अन्य तीन नाकाससम्म पुग्ने पूर्वाधार तयार नै हुन सकेको छैन हुम्लातर्फ कालिकोटको खुलालुदेखि हुम्लासम्मको करिब सय ४५ किलोमिटर सडकको ट्र्याक खोल्ने काममा नेपाली सेना लागिरहेको यो खण्डका लागि लगभग वर्ष लाग्ने उल्लेख सरिसल्ला सिमकोटदेखि हिल्सा (यारी) को ९५ किमिमध्ये पाँच किमिमा ट्र्याक खोल्न बाँकी यस आवभित्र हिल्सादेखि सिमकोटसम्म खोल्ने सरकारी योजना तर पूरै खण्ड चलनचल्तीमा आउन कम्तीमा पनि तीन/चार वर्ष लाग्नेछ

संखुवासभा खाँदबारीदेखि किमाथांका सम्मको सय ६२ किमिमा सय ३९ किमि ट्र्याक खुलेको यसमध्ये ५०/५५ किमि ग्राभेलिङसमेत भएको ट्र्याक खुल्न बाँकी करिब २३ किमिमध्ये १५ किमिमा विस्फोट गर्नुपर्नेछ महिनौँदेखि विस्फोटक पदार्थ अभावमा काम रोकिएको सरकारले चालू आवभित्रै यो मार्गमा ट्र्याक खोलिसक्ने लक्ष्य लिए पनि समयमै पूरा नहुने देखिएको

ताप्लेजुङ सुकेटार विमानस्थलबाट ओलाङचुगोलाको दूरी सय २३ किमि १२ वर्षमा यो खण्डको ४० किमि बनेकामा अब ३० किमि ट्र्याक खुल्न बाँकी १५ किमि निकै जटिल क्षेत्र हो स्थानीय, प्रदेश वा संघ कसले हेर्ने भन्ने विवाद देखिएको यो मार्ग हाल केन्द्रकै जिम्मामा आएको भौगोलिक विकटताका कारण ट्र्याक खोल्नै कम्तीमा दुई वर्ष लाग्ने अनुमान चिनियाँ चासो, भौगोलिक अवस्था सहजताको आधारमा हेर्दा मुस्ताङको नेचुङ, रसुवागढी तातोपानी नै भावी दिनमा चलनचल्तीमा आउने देखिएको ,” भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सहसचिव शिवहरि सापकोटा भन्छन्

हुन नाकामध्ये जुनमा समस्या परे पनि चिनियाँ मार्गको प्रयोग गर्दै मुलुकभित्रको अर्को नाकासम्म आवतजावत गर्न सकिने सम्झौता यसअघि नै भइसकेको मुलुकभित्रका सबै नाकासम्म पुग्ने मार्ग सुधार गर्न सकिए अप्ठेरो समयमा समेत यसको लाभ नेपालले लिन सक्छ

तेस्रो मुलुकसम्म पहुँच

समुद्री सुक्खा बन्दरगाह प्रयोग गर्न सकिने सम्झौताले पहिलो पटक चीनको बाटो हुँदै तेस्रो मुलुकसम्म पहुँच पुर्याएको व्यवहारतः व्यापारका लागि चीन हुँदै तेस्रो मुलुकसम्म पुग्न ठूलो समस्या छैन तर लागत भार, व्यावसायिक सम्बन्धका आधारमा भने चीनको बाटो हुँदै अन्य मुलुकसँगको व्यापारले निरन्तरता पाउने सम्भावना कम जबसम्म भारत हुँदै गरिने व्यापारमा समस्या आउँदैन तबसम्म यसको निरन्तरतामा संशय देखिन्छ

तेस्रो मुलुकबाट भारत हुँदै सामान ल्याउँदा ४२ दिनसम्म लाग्छ, तर लागत भने कम ,” पौडेल भन्छन्, “चीनबाट ल्याउँदा समय कम लागे पनि लागत बढी हुने देखिन्छ यद्यपि चीन हुँदै हङकङ, ताइवानजस्ता मुलुकबाट आयात हुने सम्भावना अन्य मुलुकको हकमा भने त्यस्तो देखिँदैन हङकङ नेपालबीच वार्षिक करिब दुई अर्ब ताइवान नेपालबीच करिब तीन अर्ब हाराहारी व्यापार हुँदै आएको

छोटो समयमा ल्याउँदा बढी फाइदा हुन सक्ने किसिमका आयातमा भने चीनतर्फको बाटो प्रयोग हुन सक्ने बताउँछन्, वाणिज्य मन्त्रालयका पूर्वसहसचिव रविशंकर सैंजु भन्छन्, “त्यान्जेनबाट जति ढिलो भए पनि १८/१९ दिनभित्र नेपालमा सामान आइपुग्छ त्यसैले चाँडै भित्र्याउँदा मूल्य बढी पाइने सामानका लागि यही रुट प्रयोग हुन सक्छ

पुरा पढ्नुहोस्

कालो सूचीको डर

विजयराज खनाल
नियामककै मिलिभगतले शंकास्पद कारोबारमा खेलाँची
पुरा पढ्नुहोस्

आयातमा कोटा र प्रतिबन्ध !

विजयराज खनाल
भन्सार दर कडा पारेर निरुत्साहित गर्नुपर्ने सरोकारवालाको तर्क
पुरा पढ्नुहोस्

मागेको रोटी र 'आइडिया अफ नेपाल’

अच्युत वाग्ले
केही दिनअगाडिको लगानी सम्मेलनमा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले नेपाल सगरमाथाको देश, बुद्ध र मिहिनेती नेपालीको देश भनेर परिभाषित गर्ने प्रयास गरे । विद्यालयका पाठ्यपुस्तकमा यिनै हरफ छन् । प्रायः नेपालीलाई वीर र पराक्रमीको कोटिमा राख्ने प्रयास पनि गरिन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

आफ्नै बुतामा स्टार्ट अप

विजयराज खनाल
प्रक्रियागत झन्झटका कारण बिनाधितो कर्जामा युवा आकर्षण कम
पुरा पढ्नुहोस्

संवाद

‘दाताको पैसाले अभियानको मर्म मर्छ’

मनबहादुर बस्नेत

रंगकर्मी आकांक्षा कार्की लैंगिक समानताको अभियानमा छिन्, योनीका कथाहरुमार्फत सोही शृंखलाको प्राइभेट इज पोलिटिकल नाटक टेकुस्थित कौशी थिएटरमा चल्यो यसै मेसोमा नाटककी निर्देशक कार्कीसँग संवाद :

यौनिकतामाथि कसरी राजनीति हुँदोरहेछ ?

पितृसत्ताको आयाम नै यस्तो कि यसमा महिलालाई शारीरिक मानसिक रुपमा कमजोर बनाइएको कमजोरमाथि शक्तिशालीले राजनीति गर्छ यो हजारौँ वर्षदेखि चलिरहेको शिक्षा, चेतनाका कारण अहिले ओकलिएको मात्र हो

तपाईं आफैँ यस्तो राजनीतिको सिकार बन्नुभएको ?

यौन दुर्व्यवहारमा नपर्ने महिला सायदै होलान् कक्षामा पढ्थेँ विद्यालय पोसाक सिलाउन जाँदा टेलरवालाले संवेदनशील अंगमा छोएको थियो मैले कसैलाई भन्न सकिनँ तर वर्षौंसम्म उक्त घटना सम्झेर असहज भइरह्यो

योनीका कथाहरुको अभियान चलाउने सोच कसरी आयो ?

भारतमा प्रदर्शित योनीका कथाहरु नाटकमा खेलेकी थिएँ, वर्षअघि त्यसक्रममा त्यहाँका प्रगतिशील सोचका महिलासँग भेट भयो आपसमा अनुभव बाँड्थ्यौँ त्यो प्रभावले अभियान सुरु गरियो

नेपालमा यौनिकताको समस्या ठूलो हुनुको कारण के देख्नुहुन्छ ?

यौनिकतालाई हामीले दबाएका रहेछौँ यसलाई व्यक्त गर्ने शब्द एकदमै सीमित रहेछन् महिला हिंसाको एउटा कारण यो हो

यो अभियान कहाँसम्म पुर्याउने ?

कहिलेकाहीँ दिक्क लाग्छ मलाई विदेशीको नक्कलमा समाज भाँडेको आरोप लगाउँछन् तर यसलाई राजनीति नै हो भन्छु त्यसैले अभियान कहाँसम्म पुर्याउन सक्छु, थाहा छैन  

अभियान बन्द गर्न दबाब पनि आउँछ ?

अतिवादी कुरा गरेर हिँड्ने ?’ भन्दै धम्की आउँछ सुरुमा छाडिदिऊँजस्तो लाग्थ्यो   अहिले त्यस्ता धम्की बेवास्ता गर्छु

अबचाहिँ डटेरै सामना गर्ने ?

छाडिदिऊँ गाउँतिर एकान्तबास बसौँजस्तो अहिले पनि लाग्छ तर जब कोही पुरुष आएरतपाईंको कामले मेरो जीवन बदलियोभन्छ त्यसले फेरि काम गर्ने ऊर्जा दिन्छ

लैंगिक समानतामा अभियानको योगदान के ?

समानतासम्बन्धी संवाद सिर्जना गर्यो पुरुषलाई कम्तीमा पनि आफ्नो व्यवहारबारे सोच्न बाध्य बनाएको

लैंगिक असमानता बढ्नुमा पुरुष मात्रै हिस्सेदार हुन्छ ?

पुरुष नभई पितृसत्ता समस्या हो यो संरचनाले पुरुषलाई बलियो महिलालाई कमजोर बनाउँछ   यो शक्तिको खेल हो

रंगमञ्चभित्रै महिलामाथि यौन दुर्व्यवहारका घटना सार्वजनिक भए नि ?

यो समाजकै समस्या हो रंगमञ्च पनि समाजकै एउटा अंग भएकाले अछूतो हुनै सक्दैन

राजधानीको रंगमञ्चले मात्रै समाजको चेतना उघार्न सक्ला ?

सकिँदैन तर हामीसँग विकल्प पनि छैन दाताको सहयोग लिँदैनौँ आफ्नै स्रोतबाट पोखरालगायत केही सहरमा नाटक लैजाने विचार

दाताको सहयोगमा के खराबी ?

जस्ताको तस्तै नाटक स्वीकारे भने सहयोग लिन्छौँ, नत्र लिँदैनौँ सहयोग लिएपछि अन्तरआत्माले रुचाएको काम गर्न सकिँदैन त्यतिबेला यो अभियानको मर्म मर्छ

पुरा पढ्नुहोस्

कन्हैया कुमारसँग नेपाल-वार्ता : 'राजनीतिमा नयाँ अनुहार आएको पुरानाले सहँदैनन्'

सुरेशराज न्यौपाने
कन्हैयासँग उनको राजनीति प्रवेश र उम्मेदवारी विषयमा नेपाल संवाददाता सुरेशराज न्यौपानेका प्रश्न :
पुरा पढ्नुहोस्

'राष्ट्रसँग सम्बन्ध राख्ने कि नेतासँग भन्नेमा भारत फेल खायो’– प्राध्यापक महेन्द्र पी लामा

बसन्त बस्नेत
भारतले राष्ट्रसँग सम्बन्ध राख्ने कि नेतासँग भन्नेमा फेल खायो । नेता त आज छ, भोलि हुँदैन । हाम्रो सम्बन्ध नेतागत भयो, जनतागत भएन ।
पुरा पढ्नुहोस्

'अमेरिका र चीन बोलिरहेका छन्, बोल्नुपर्ने नेपालले हो’– महेश मास्के

बसन्त बस्नेत र योगेश ढकाल
इन्डो-प्यासिफिक रणनीतिमा नेपालको केन्द्रीय भूमिका भनेको अमेरिकाले संकेत गरेजस्तो चीनलाई अलग्याउने होइन, भारतले खोजेजस्तो चीनलाई समावेश गर्ने र त्यसलाई रणनीतिबाट सहकार्यतर्फ लैजान पहल गर्ने हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

'दौरा-सुरुवाल सजिलो रहेछ’– बाबुराम भट्टराई

माधव बस्नेत
भौतिक रुपमा आर्थिक विकास गर्न, बजार सिर्जना गर्न, आश्रति बजार जोड्न पूर्व- पश्चिम जोडिनैपर्छ । हाम्रो सम्बन्ध दक्षिणतिर मात्र भयो । यसले ठूलो व्यापार घाटा भयो, परनिर्भरता बढायो । त्यसैले विकास, समृद्धि र एकताको प्रभाव बुझ्न यो यात्रा गरिएको हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

मनोरञ्जन

खेलकुद

दौडिन तयार हुनुस् 

नेपाल संवाददाता

कान्तिपुर पब्लिकेसन्सले,‘कान्तिपुर हाफ म्याराथन’ को आठौँ संस्करण लिएर आएको छ । 
०६८ देखि निरन्तर चलिरहेको कान्तिपुर हाफ म्याराथनमा सहभागिताका लागि खुला आह्वान गरिएको छ । पब्लिकेसन्सका अनुसार कार्यक्रमले एथ्लेटिक्स एवं धावक, विभिन्न क्षेत्रका चर्चित व्यत्तित्व, हिँड्न मन पराउने तथा सञ्चारकर्मीका लागि विशुद्ध मनोरन्जन, सुरक्षित र सहरको भव्यता अवलोकन गर्दै प्रदूषणमुक्त सहर बनाउन जनचेतना जगाउनेछ । यसले समुदायमा पनि सहर सफा राख्न सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ । 
सबै क्षमताका सहभागी, विभिन्न जात, वर्ग, कर्पोरेट तथा सञ्चारगृह सहभागी हुन सक्ने प्रतियोगितामा ३ प्रकारका श्रेणी छन् । हाफ म्याराथन (महिला र पुरुष), कर्पोरेट तथा मिडिया दौड (महिला र पुरुष) र ह्वीलचेयर दौड (महिला र पुरुष) । हाफ म्याराथनका प्रतियोगीले २१.१ किमि दौडिनुपर्नेछ भने कर्पोरेट तथा मिडिया दौडमा ५ किमि कुद्नुपर्नेछ । 
११ जेठ बिहान हुने प्रतियोगितामा इच्छुक व्यक्तिले दर्ताका लागि कान्तिपुर पब्लिकेसन्सको मुख्य कार्यालय सेन्ट्रल बिजनेस पार्क, थापाथलीमा बिहान १० देखि ४ बजेसम्म सम्पर्क गर्न सक्नेछन् । फारम सिटिजन्स बैँकका शाखामा उपलब्ध छ ।

पुरा पढ्नुहोस्

थिति बसाउनै मुस्किल

पवन आचार्य
सम्झौताको बोझमा कर्माछिरिङ शेर्पाको एक वर्षे कार्यकाल
पुरा पढ्नुहोस्

क्रिकेट खेलाउँछ कर्णाली

कलेन्द्र सेजुवाल/सुर्खेत
खेलाडी बाहिरबाट झिकाएर पहिलो पटक कर्णाली प्रिमियर लिग
पुरा पढ्नुहोस्

नयाँको दाबेदारी

पवन आचार्य
राष्ट्रिय टोलीमा भने लामो समयदेखि पुरानै अनुहारको वर्चस्व
पुरा पढ्नुहोस्

कीर्तिमानको ओइरो

पवन आचार्य
खेलाडीद्वारा राष्ट्रिय रेकर्डमा सकारात्मक सुधार
पुरा पढ्नुहोस्

साहित्य

उचाट

जनकराज सापकोटा

आकस्मिक भेट थियो, त्यो उनले निधार हल्का तन्काएर अनौठो कुरा सुनाए खबरमा केही रहस्य, क्षोभ अचम्मजस्ता तफ्व घुलित थिए पशुका पति नाथसँग जोडिएका उदेक खबर यस्ता थिए :

पहिलो, के यो पशुपति देउता बस्ने गजुररुपी घर मात्रै हो ? देव आवास अगलबगलमा मरन्च्याँसे बच्चा बोकेर बस्ने महिला छन् नि, तिनीहरुमाथि प्रेसले निगरानी राख्नुपर्ने भइसक्यो पहिलो, के यो पशुपति देउता बस्ने गजुररुपी घर मात्रै हो ? देव आवास अगलबगलमा मरन्च्याँसे बच्चा बोकेर बस्ने महिला छन् नि, तिनीहरुमाथि प्रेसले निगरानी राख्नुपर्ने भइसक्यो असुलेको रकमले आफ्नो चुल्हो बाल्छन् यस्तो धन्दाबाट बर्गेल्ती सन्तान जन्माउने अर्काको बच्चा भाडामा लिने आमाको गुजारा चलेको त्यस्ता पनि आमा हुन्छन् ? निर्दयी मन्दिरछेउमा त्यस्तो पाप भइरहँदा तपाईं पत्रकार के हेरेर बस्नुहुन्छ ?

वाक्य टुंग्याउने बेला उनको स्वर चर्को थियो अनुहार थोरै रातो निर्दयी भन्ने बेला उनको मुखबाट थुकको छिटा पनि निस्केको थियो धन्न ! मेरो अनुहारमा परेन

दोस्रो, यो घाट मान्छे पोल्ने ठाउँ मात्रै जस्तो लाग्छ ? घाटछेउ माग्न बस्ने जोगी संसारदेखिको वैराग्यले जोगी भएजस्तो लाग्छ तपाईंलाई ? त्यसले भेटी बटुलेर साँझ गौशालाको भट्टीमा छिरेर वस्त्र उतार्छ, दारु तन्काउँछ , तनक्क तन्केर परेड शैलीमा कोठातिर लम्किन्छ भातमारा जोगी

अन्तिममा उनले स्वर उँचो पारे भक्तजनको भेटीले दारु पचाउनेलाई किन दारुमारा नभनेर भातमारा भनियो भनी फिस्स हाँसेजस्तो गरेँ

यसपछि उनले मलाई भने, “यसरी खुलेआम तीर्थशालामा मान्छे भुट्ने काम भइरहेछ यसबारे केही लेख्नुहुन्न खालि केके लेख्नुहुन्छ, लेख्नुहुन्छ

उनका कुरा पूरै असत्य थिए, पूरै सत्य सही हो केकेलेखिरहेछु वर्षौंदेखिकेकेलेख्ने काम चलिरहेछ नि देवशालाका ती दुई घटना जम्माजम्मी अनौठा थिए तर आश्चर्यलाग्दा थिएनन् यहाँ अनेक भेषधारी छन्, राजनीतिको नाममा होस् वा समाजसेवाको नाममा जो विधि व्यवस्थाको केन्द्रमा बसेर वर्षौंदेखि दोहन मात्रै गरिरहेका छन् त्यसैले उनका कुरा अनौठा मात्रै थिए

उनले सुनाएका कुरामा केही उदेकलाग्दा तथ्य थिए उक्त जोगी उर्फ भोगी किन वस्त्र उतारेर मात्रै मदिरापान गर्दो हो ? त्यो वस्त्रको इज्जत राख्ने काइदा थियो वा अरु केही ? मलाई खसखस पर्यो प्रत्येक दिन जोगीको भेषमा माग्नु साँझ त्यो अभिनयबाट उत्रेर भोगीको हैसियतमा झर्नु सानो कुरा थिएन एउटा जोगीबारे खोजी समाचार लेख्नु त्यसलाई मनोरन्जन मानेर पढ्नुको सार्थकता आखिर के हुन सक्ला ?

आखिर त्यो जोगी समयको क्रूर खेलमा परेर सीमान्त कुनामा हुत्तिएको हुन सक्छ अथवा यस्तो पनि हुन सक्छ, बचेखुचेको इज्जत परिस्थितिको हुरीले उडाइदिएपछि पित पोसाकमा अवतरित भएको हुन सक्छ समयको उचाट पचाउन त्यसले मदिरा पिएको हुन सक्छ मदिराको मातले उसलाई देउतामा रुपान्तरित भएको भ्रमपूर्ण अनुभूतिमा पुर्याइदिएको हुन सक्छ ? ‘देउताको चित्त प्रसन्न पार्न भक्तजनले चढाएको द्रव्यले एउटा मनुवाको चित्त प्रसन्न पार्यो के बिग्रियो ? यहाँ बिग्रिएका अरु धेरै कुरा, घटना, परिस्थिति सन्दर्भ छन् यतिका धेरै वृत्तान्त बताएर मैले भनेँ, “मित्र समयलाई विषयान्तर नर्गनुस्

भेटी खोसिएकामा यहाँ कुनै देउताले विरोध जनाएका छैनन् कुनै देउताले अदालतमा फिराद चढाएका छैनन् हामीले शक्तिका प्रतीक मानेका सारा देउता वर्षौंदेखि निरुपाय छन् तिनीहरु भक्तका प्रसाद, अक्षता केही भेटीको भरमा चार दिवारभित्र चिसो तातो पचाइरहेछन् जसरी हामी भूगोलको एउटा सिमानाभित्र शृंखलाबद्ध अवसादका खबर सुन्दै च्याम्बरभित्र बाँचिरहेका छौँ अवसादका मनै हर्ने खबर नसुनेको बहाना गरेर, नबुझेझैँ गरेर हामी आफ्नो पथमा घिस्रिरहेछौँ जेनतेन गुजारा चलाइरहेछौँ

त्यो जोगी को होला, जसले दिनभर निस्सासिँदो घाटछेउ बसेर केही रुपैयाँका निम्ति मूल्यवान समय दाउमा लगाइरहेछ ? ती महिला को होलिन्, जो अर्काको सन्तान भाडामा काखी च्यापेर याचना गरिरहेकी छिन् त्यस जोगीलाई थाहा नहोला जीवनको अन्तिम यात्रा घाटमा पुगेर टुंगिन्छ ? ती आमालाई थाहा नहोला सन्तान हुर्काउनुको दुसाध्य बाटो ? जीवनलाई एउटा नियति ठानेर होला कि जीवनलाई एउटा दुर्घटनाबाट बचाउन तिनीहरु कुशल अभिनय गरिरहेछन् सायद समयले तिनीहरुको भागमा त्यस्तै अभिनय गर्ने जिम्मा दिएको होला

समय आफैँ यति निम्छरो , जसका विरुद्धमा केही लेख्नु पनि फगत निम्छरो कर्म भइजान्छ हामी बाँचेको युगमा केही मनुवाले सहमतिका नाममा वर्षौंदेखि समयको सुई एउटै राजनीतिको वृत्तभित्र घुमाइरहेका छन् आखिर समयको मूल्य नै कहाँ ? मूल्य हुन्थ्यो भने हाम्रो समय केही मान्छेको अहं अहंकारभित्र कसरी कैद हुन्थ्यो यस्तो निस्सासिँदो समयभित्र बाँचेको जोगीले दिनभर हात पारेको रकम किन अरु काममा खर्चोस् ! राजनीतिको उचाट पचाउन, घाटको मौलिक हरक पचाउन वा समयको दुर्गन्ध पचाउन त्यो जोगीले मदिराको सहारा लिएको हुन सक्छ तर प्रश्नकारी मित्र, एउटा जोगीको पछि लागेर कसरी खोज पत्रकारिता गरुँ ?

ती महिलाले बच्चा देखाएर माग्नु पनि कसरी अभिशप्त काम भयो ? आखिरदेउतापनि मागिरहेछन् सरकार पनि मागिरहेछ नमाग्ने को होला यहाँ ! कोही अरुको समय मागेर, कोही प्रेमको भीख मागेर, कोही सम्मान मागेर आफूलाई जोगाइरहेछन् यस्तो समयमा ती महिलाले किन फरक पेसा अंगालून् ?

आखिर सबै महिला योगमायाजस्ता विद्रोही कहाँ हुन सक्छन् ? कुरुप समयको वायुमण्डलभित्र बाँचेर गर्न सक्ने त्यति हो सन्तान जोसुकैको होस्, त्यो महिलाको काखमै बसाइएको कम्तीमा बच्चाको कोमल अनुहार हेरेर भए पनि मान्छे दुईचार पैसा दान गरिरहेका छन् बदलामा ती महिला बच्चाको भाडा इमानदार भएर हरेक साँझ तिरिरहेकै छिन् कुनै लिखित सम्झौताबिना बच्चाको असली आमा नक्कली आमाबीच कारोबार चलिरहेछ आखिर दुई नम्बरी भनिएको काममा पनि इमानदारी सँगसँगै चलिरहेछ

देउतातिनै हुन्, जो इमानदार व्यभिचार दुवैले चढाइएको फूलबाट पुजित हुन्छन् जो सदाचारी दूराचारी दुवैले बालेको अगरबत्तीको बास्ना सुघ्छन् यति कुरो नबुझेर मेरा मित्र किन जोगी आइमाईबारे खोज समाचार लेख्न  अनुरोध गर्छन् ?

पुरा पढ्नुहोस्

मेरी यारी ! मलाई एकदमै हतार छ

भूपाल राई
जुलुसजस्तो जिन्दगी हाँकेरहेर !म तिम्रो ८४ लाख जुनीमा उपस्थित छु
पुरा पढ्नुहोस्

अतृप्त दार्जिलिङ

राजकुमार बानियाँ
पूर्वफौजी सुवास घिसिङले सन् १९८६ मा दार्जिलिङ पहाडमा अलग राज्य मात्र मागेनन्, नामै घोषणा गरिदिए, ‘गोर्खाल्यान्ड’ ।
पुरा पढ्नुहोस्

सुम्निमाको शक्ति

श्रवण मुकारुङ 
जीवनका विविध पाटालाई काव्यिक गद्यमा रसिलो ढंगमा लेखिएको द प्रोफेटले मेरो चेतनाको ढोका खोलिदिएजस्तो लाग्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

अभिभावकत्व सिकाउने पुस्तक

रत्न प्रजापति
साना बालबालिकालाई काँचो माटोसाग तुलना गरिन्छ । जसरी काँचो माटोलाई जुनसुकै स्वरुपमा ढाल्न सकिन्छ, त्यसैगरी साना बालबालिकालाई पनि धेरै हदसम्म हामीले चाहेअनुसार बनाउन सकिन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

ब्लग

वाह ! विकास

मनबहादुर बस्नेत

मुस्ताङको कोरला नाका ताकेर ०७५ चैत पहिलो साता काठमाडौँबाट हानियौँ। हिउँ जमेका कारण मुक्तिनाथभन्दा अगाडि बाटो नखुलेको पोखरा पुगेपछि थाहा पाउँदा भने मन खिसि्रक्क भयो जहाँसम्म पुगिन्छ, त्यहीँसम्म जाने भनेर अगाडि बढियो बेनीबजार कटेपछि आउने गलेश्वर मन्दिरमा केही बेर टहलिँदै थियौँ, चालकले छिटो आउन हातको इसारा दिए मुस्ताङ लेतेमुनिको भीरमा बाटो बनाउन साढे देखि साढे बजेसम्म गाडी ओहोरदोहोर ठप्प पारिने रहेछ त्यसअघि उक्त भीर पार नगरे चार घन्टा 'भीरबन्दी' मा परिने

१० बजिसके पनि हामीले चिया मात्रै पिएका थियौँ कालीगण्डकी तिरैतिर करिब किलोमिटर मात्र गुडेका थियौँ, टायर पन्चर भयो जगेडा टायर फेर्दा आधा घन्टा बित्यो थोरै अगाडि बढेपछि परिवर्तित टायरमा हावाको चाप कम भएको भन्दै चालकले फेरि पन्चरको खतरा तेर्साए अब पन्चर भए पोखराबाट टायर मगाउनुपथ्र्यो यता हाम्रो पेट उसैगरी पन्चर भइरहेको थियो झन्डै १० किलोमिटर गुडेपछि हावा हाल्ने सुविधा पाइयो बालबाल भीर काटियो, ठ्याक्कै :२५ बजे जोमसोममा बास बस्दा भोलिपल्ट मुक्तिनाथ पुगेर पोखरा झर्ने 'आशु योजना' बन्यो

र्फकंदा अघिल्लो दिनको 'भीरबन्दी' समयमै काटियो तर कहर काटिएन काभ्रेभीरमा उसैगरी बाटो बन्द हुने रहेछ चार घन्टा अगाडि बढेर गाडीको लाम हेर्दै सुस्ताउनुभन्दा चिया पिउँदै बस्ने निधो गर्यौँ डाङडुंगे खोलामा रोकियौँ त्यहीँ भेटिए, पोखराबाट र्फकंदै गरेका मुस्ताङका सीडीओ गंगाबहादुर क्षत्री, डीएसपी तुलबहादुर कार्की सशस्त्र प्रहरी प्रमुख निर्मल कार्की बाटो बन्द भएपछि उनीहरु पनि गाडी छाडेर अगाडि पर्खने गरी हिँडेछन् भेट जुर्यो सीडीओ जिल्ला सुरक्षा प्रमुखको गाडी जस्तोसुकै काम रोकेर पनि चालू हुनुपर्ने/गराउनुपर्ने होइन ? जिज्ञासा सीडीओले मेटाए, "ठेकेदारले कबुल गरेकै मितिमा बाटो बनाएन भने उसलाई कारबाही गर्नुपर्छ त्यतिबेला 'सीडीओ हिँड्दा काम रोक्नुपर्यो' भनेर काम नसक्नुको जिम्मा हामीलाई दिन्छ कारबाही गर्न सकिँदैन त्यसैले जो आए पनि निर्धारित समयको काम नरोक्ने नीति लिएका छौँ "

जिल्लामा सीडीओको शान, शक्ति अतिरिक्त हुन्छ त्यसमाथि यहाँ सीडीओसहित उनी मातहतका दुवै सुरक्षा प्रमुख चार/पाँच घन्टा थुनिएका छन् तर कत्ति अहं छैन सोचेँ, यो हिमाली जिल्लाका प्रशासकको सोचको सानो अंश सिंहदरबार शीतलनिवासका शासकसँग भइदिए समृद्धि एक सपना मात्रै हुने थिएन

खान्की बान्की

त्यही जम्काभेटमा अर्को रोचक कहानी सुनियो भक्तपुरका बासिन्दा सशस्त्र डीएसपी कार्कीले थकाली खानाको स्वादको बखान निकै सुनेका रहेछन् मुस्ताङको ३३ नं गुल्ममा आफ्नो सरुवा भएको चाल पाउनासाथ मनमनै कल्पेछन्, अब थकालीको रैथाने स्वाद लिइन्छ, उद्गमथलोमै

अन्यत्र जिल्लामा प्रमुख बनेर जाँदा मानिस गोरु बेचेको साइनो लगाएरसमेत सम्बन्ध गाँस्न हतारिन्थे तर मुस्ताङमा ठीक उल्टो कसैले भाउ नदिने बल्लतल्ल जोमसोमका एक होटलवालाले चिया पिउन निम्ताए गफिँदै चिया पिए छिनमै होटलवालाका अरु साथी थपिए होटलवालाले चिया अर्डर गरे 'एकछिन' भन्दै निस्किए छिनमै होटलवालीले डीएसपीलाई आठ/दस थान चियाको बिल थमाइछन् त्यस दिनदेखि असली थकाली भान्छा गर्ने चाहना डीएसपीले मारेछन् बरु जुक्ति निकाले, मेसमै काँसको कचौरामा खाना हाल्ने थालमा घोप्टाएर थकाली शैलीमा पस्किने भन्छन् नि, नेपाल सरकारको खान्कीभन्दा बान्की राम्रो मुस्ताङमा खान्की, बान्की

ज्यूँदोजाग्दो सिन्डिकेट

पोखरामा एक अधबैंसे ठूलो आवाजमा कड्किए, "तपाईंको समिति सरकारभन्दा पनि ठूलो ?" ज्येष्ठ नागरिकको परिचयपत्र देखाउँदा छूट नदिएपछि चूर भएका रहेछन् तर लेकसाइड पृथ्वीचोक चल्ने उक्त गाडीका सहचालक मरिगए छूट दिन तयार भएनन् उल्टै कड्किए, "हामी सरकारको कुरा मान्दैनौँ समितिको मान्छौँ ' बस रहेछ, पोखरा बस व्यवसायी संघको सबै यात्रु सरकारले तोकेको सुविधा पाउनुपर्ने भन्दै एकमुख हुँदा पनि उनी टसमस भएनन् ज्येष्ठ नागरिक ऐनले वृद्धवृद्धालाई सार्वजनिक यातायातमा ५० प्रतिशत छूट किटान गरेको तर व्यवसायी हाकाहाकी कानुन मान्दैनौँ भन्छन् सरकारले यातायातको सिन्डिकेट धुलिसात पारेको गफ दिएकै एक यात्रुले सहयात्रुसँग भनिन्, "लुट्न सके लुट....

 

 

पुरा पढ्नुहोस्

चार घन्टा नमस्कार

पवन आचार्य
चार घन्टासम्म नमस्कार गरेर बस्नुपरेको पीडा सुनाउँदै एक खेलाडीले भनिन्, “मनोबल बढाउनु त परै जाओस्, पदाधिकारीको भाषण सुन्दा हामीलाई ठूलै पापको सजाय खेपेजस्तो लाग्यो ।”
पुरा पढ्नुहोस्

छाप छाडेको छपिया

सन्तोष आचार्य
स्थानीय किसानको जीवनशैली बदलिएको छ । पोखरीमा माछा पानीसँग खेल्छन् । किसान पैसासँग । किसान जागे के हुन्छ ?
पुरा पढ्नुहोस्

बहकिएका सत्तापक्ष, प्रतिपक्ष र अगुवा

बसन्त बस्नेत
सरकार–सीके सहमतिबारे सत्ता घटककै नेता यत्रोविधि असन्तुष्ट हुनुको गुह्य भने बुझ्न सकिएन । शृंखलाबद्ध सिकायत सुनिसक्दा लाग्यो, यी नेताहरुका लागि सहमतिको प्रश्न होइन, नेकपाभित्रको आन्तरिक असन्तुष्टि मुख्य हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

भानुभक्तलाई हेलमेट

राजकुमार बानियाँ
भानुभक्तको सालिक चाइना एड्ले बनाइरहेको दरबार हाइस्कुलको पर्खालमा च्यापिएको छ । विस्मय के छ भने उनको बिर्खेटोपीमाथि कसैले साइकलको हेलमेट भिराइदिएछ, आँखामा चस्मा सिउरिदिएछ । यसलाई सनक भन्ने कि सम्मान !
पुरा पढ्नुहोस्

तस्विर/भिडियो

पैसा लुटैना

शब्द/तस्बिरः वसन्त आचार्य

थारु खानपानदेखि लिएर गरगहना नाचगानसम्म विभिन्न सांस्कृतिक पक्ष जोडिएका हुन्छन् यही मौलिक संस्कृतिलाई व्यावसायिक रुप दिएका छन्, दाङका थारु होमस्टेले थारुहरुले प्रयोग गर्ने पुराना सामग्री, थारु परिकार सांस्कृतिक नृत्यले सुसज्जित छन्, यी होमस्टे

संस्कृति संरक्षणमा युवा पुस्ता पनि मरिमेटेर लागिपरेको त्यसैले हराउँदै गएको संस्कृतिलाई संरक्षण गरेर पहिचान मात्रै होइन, सांस्कृतिक पर्यटनमा पनि टेवा दिएको अब हामीले संरक्षण नगरे कसले जोगाउँछ थारु संस्कृति ?” १८ वर्षीया विनिता दहित भन्छिन्

थारु होमस्टेका आगन्तुकको मनोरन्जनका लागि थारु नृत्य अनिवार्यजस्तै थारु पोसाक लगाएका महिलापुरुष रमाइलोसँग नृत्यमा सहभागी हुन्छन् त्यसमा पनि सखिया, छोक्रा वड्का नाच लोकप्रिय छन्

थारु संस्कृतिमा गहनाको उच्च महत्व खासगरी चाँदीका गहनाले छपक्कै शरीर ढाक्नु थारु महिलाको महत्वपूर्ण विशेषता हो गहना परम्परा थारु समुदायका लागि निकै विशिष्ट मानिन्छ,” संस्कृतिविद् अशोक थारु भन्छन्, “यो निकै पुरानो परम्परा हो

समूहमा बाजा बजाउँदै नृत्य गर्नु थारु परम्परा हो त्यसमा पनि उल्टो टाउको बनाएर मुखले जिब्रोको सहारामा पैसा तान्ने परम्परा निकै विशिष्ट रोमाञ्चक मानिन्छन् कुनै एक भाकामा करिब मिनेटजति नाचिसकेपछि उनीहरुको अघिल्तिर राखिएको कपडा या गुन्द्रीमा नृत्य हेर्नेहरुले पैसा राख्ने गर्छन्

नृत्यमा सहभागी मुख्य नर्तकी बिस्तारै पैसा राखिएको ठाउातिर अगाडि बढ्दै शरीर धनुषवाणजस्तो बनाउँदै टाउको उल्टो बनाएर जिब्रोको सहारामा पैसा तान्ने गर्छिन् यसरी मुखले तानेपछि त्यो पैसा उनीहरुले आफैँ लैजाने गर्छन् संस्कृतिविद् थारुका अनुसार यो नृत्यकलाभित्रको निकै महफ्वपूर्ण भागलाईपैसा लुटैनाभन्ने चलन

शरीरलाई धनुषाकार बनाउन सजिलो भने छैन नर्तकी रञ्जिता चौधरी धेरै समय लगाएर यो कला सिकेको सुनाउँछिन् सिक्न निकै गाह्रो भयो,” उनको अनुभव , “कैयौँ पटक टाउकोसमेत नचल्ने भयो

दाङका भूमिपुत्र मानिने थारुहरु पछिल्लो समय सांस्कृतिक पर्यटनतर्फ आकर्षित छन् थारुको संस्कृति विशिष्ट ,” प्रदेश सभासद्समेत रहेका होमस्टे सञ्चालक डिल्लीबहादुर चौधरी थप्छन्, “यसलाई बेलैमा जोगाउनु आवश्यक

तस्बिरहरु हेर्नुहोस् : 

पुरा पढ्नुहोस्

दोकरा

शब्द/तस्बिरः मैत्या घर्तीमगर
रुकुम पूर्वमा एक सिजनमा गहुँ पाक्छ भने अर्को सिजनमा मकै । यिनै अन्नले यहाँका बासिन्दको दैनिक गुजारा चल्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

महक पेसा

शब्द/तस्बिर : सरोज बैजु
महका साथै मैनका लागि मौरीपालन गरिन्छ । मौरी पाल्ने  चलन नभएका बेला मानिसले जंगली मौरीबाट मह संकलन गर्थे । आजभन्दा ४५ सय वर्षअघिदेखि मौरीलाई घरपालुवा बनाइएको विश्वास गरिन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

हिमाली माछा

राजबहादुर शाही
समुद्री सतहदेखि २९ सय ७२ मिटर उचाइ, १ सय ६७ मिटर गहिराइ र ५.१ किलोमिटर लम्बाइ ओगटेको ‘स्वर्गकी अप्सरा’ नामले चिनिने पर्यटकीय गन्तव्य मुगुको रारा ताल विश्वमै दुर्लभ असला प्रजातिका माछाका लागि प्रसिद्ध छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

सिन्दूर जात्रा

शब्द/तस्बिर : सरोज बैजु
हातहातमा चिराग, भुस्याः बाजा र कय्ँ बाजाको धून, अनि फुर्र उडेका सिन्दूर र फूल । २ वैशाख ०७६ मा भक्तपुरको थिमि साँच्चै मनमगन देखिएको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्