सोलो हिरो

नेपाल संवाददाता

फिल्म खेल्न थालेको चार वर्ष बित्दा पनि पुष्प खड्काको करिअरले गति लिन सकेको छैन डेब्यु फिल्म अझै पनि आए/गएको पत्तै भएन, त्यसमाथि सहायक भूमिकामा सीमित थिए दर्पणछाया मा मुख्य भूमिका थियो, तर फिल्मले दाम कमायो, उनको अभिनयले नै प्रशंसा पायो मंगलमबाट हल्का राहत महसुस गरे दाल भात तरकारीले पनि उनको साख उकास्न सकेन हास्य कलाकारको भीडमा हराए तर बिग बजेटको मारुनीचाहिँ उनको करिअरकोटर्निङ पोइन्टका रुपमा हेरिएको

फिल्मको सोलो हिरो हुन् अपोजिटमा छिन्, साम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाह मारुनीकोजाम्न माया जाम...’ गीत युट्युबमा रिलिज भयो, २८ जेठमा भोलिपल्टै फिचरिङ म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भयो, युट्युबमै दुई साताअघि उनी अभिनीत लोकदोहोरी गीतको भिडियो बाहिरिएको थियो त्यसपछि अर्को भिडियो आयो हिजोआज भिडियोको प्रचारप्रसार फिल्मभन्दा कम हुन्न यसो हुँदा दर्शक झुक्किन्छन्, हिरोका रुपमा आफ्नो क्रेज घट्छ भन्ने हेक्का पुष्पलाई होला/नहोला ?

पुरा पढ्नुहोस्

एक गोरुको मेलो

शब्द/तस्बिरः राजबहादुर शाही
पाखो जग्गा होस् या रोपनी खेतमा बराबर उचाइका दुई गोरु जोतेर अन्नबाली लगाउने चलन छ जतासुकै । तर मुगु पूर्वी भेगको आदिवासी जनजाति मुख्य बाहुल्य मुगम कार्मारोङ गाउँपालिकाको माग्री, मह, रिउस, पुलु, किम्री, दाउरा, ताखा, खारी, पुवा, किर्मी, डोल्फुलगायत गाउँबस्तीका किसान एकल गोरु जोतेर बाली लगाउँछन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

गम्बुट रोजगारी

लक्ष्मण गाम्नागे
प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यत्रम गाउँगाउँमा गएछ । केही स्थानीय निकायमा यो कार्यक्रम सुरु भइसकेछ, केहीमा तयारी हुँदै रहेछ, बाँकीमा पनि लागू होला नै ।
पुरा पढ्नुहोस्

खोइ बधाई

सुरेश किरण
पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले भारतका नवनियुक्त विदेशमन्त्री सुब्रमण्यम जयशंकरलाई बधाई दिएपछि कांग्रेसभित्र बबाल मच्चिएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

नेवारले यसरी छाडे उपत्यका

हरिराम जोशी
नेवार समुदाय व्यापार विस्तारका क्रममा नेपालका सबैजसो क्षेत्र पुगे पनि राजा रणबहादुर शाहका पालामा देश नै छाडेर भाग्नुपरेको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

फेरि भूकम्प

सुरेश किरण
किनभने भविष्यवक्ता अर्जुनले आउँछ भनेको भूकम्प वास्तवमा नआएकै चाहिँ होइन, राम्रै गरी आएको थियो । र, आएर मजाले गएको पनि थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

अदूरदर्शी दूरसञ्चार

रवीन्द्र मानन्धर
जमाना नानोको छ । अचेल सबैलाई सामान सानो चिटिक्कको मन पर्छ । नानो कार, नानो मेमोरी कार्डपछि नानो सिमकार्ड आएको पनि धेरै भइसक्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

जंकको डाँफे

नेपाल संवाददाता
प्लास्टिक, प्लास्टिकका बोतल, फलामका टिन क्यान, कागज देख्दा तपाईँलाई फोहोरजस्तो लागेको हुन सक्छ । तर त्यही फोहोरमा केही युवाले कला देखेका छन् । अनि यसको उदाहरण उनीहरुले बनाएको सिर्जना– जंक आर्ट ।
पुरा पढ्नुहोस्

कफी र किताब

नेपाल संवाददाता
अंग्रेजी साहित्यका यी विख्यात हस्ती क्याफेमा कफी पिउँदै कविता र दर्शनमाथि चर्चा गर्थे । नेपालमा थुप्रै कफी हाउस खुलेका छन्, तर त्यसमध्ये हिमालय जाभा खास छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

समसामयिक

हतारमा परायाघर

अजित तिवारी/जनकपुर

उमेर नपुग्दै छोरीको बिहेलाई समाजले स्वीकार्य बनाउँदा त्यससँग जेलिएको समस्याले मधेस छटपटिएको धेरै पढे उही हैसियतको दुलहा खोज्दा टन्नै दहेज दिनुपर्ने सामाजिक लोकलाजबाट जोगिन पनि उमेर नपुग्दै घरसंसार सम्हाल्नुपर्ने बाध्यतामा मधेसका छोरीहरू जेलिएका छन्

 

छोरी भएको थाहा पाउँदा गर्भपतन गर्ने, जन्मिए उचित शिक्षा नदिने उमेर नपुगी बिहे  गरिदिने क्रम रोक्न प्रदेश सरकारलेछोरी बिमा योजनाल्याउनुपर्यो प्रदेश सरकारले वटै जिल्लामा लागू गरेको महत्त्वाकांक्षी योजनामुख्यमन्त्री बेटी पढाऊ, बेटी बचाऊअभियानले बीचमै पढाइ नछोडाउन कलिलै उमेरमा परायाघर नपठाउन प्रेरित गर्ने विश्वास लिइएको

माघ ०७५ यता जन्मिएका छोरीका नाममा प्रदेश सरकारले लाख २५ हजार रुपैयाँको बिमा गर्दै प्रभु बैंकमा खाता खोलेर जम्मा गरिने बिमा रकम २० वर्ष नपुगेसम्म झिक्न पाइँदैन प्रदेश का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत छोरीहरू अध्ययनमै रहून् भन्ने उद्देश्यले बिमा अवधि २० वर्ष पुर्याएको बताउँछन् भन्छन्, “धेरैले छोरी बिमा रकमलाई दाइजोजस्तै ठान्नु गलत हो २० वर्षसम्म पढेपछि छोरी आत्मनिर्भर बन्न सक्छे उसलाई बिमाको पैसाले सघाउनेछ

कानुनतः २० वर्ष नपुगी बिहे गरे मान्यता नपाउने प्रावधान कानुनी घेरालाई सामाजिक मान्यताले छेकबार नलगाउँदा उमेर नपुगी बिहे गर्ने बालिकाको जीवनमा स्वास्थ्य समस्या बढेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार प्रदेश मा १५ देखि १९ वर्षको उमेरमै २७ प्रतिशत बच्चा जन्माउने प्रक्रियामा हुन्छन् कम उमेरमा बच्चा जन्माउँदा मातृमृत्यु, नवशिशु बालमृत्यु मधेसमा उच्च पछिल्लो तथ्यांकअनुसार १५ देखि १९ वर्षको उमेरमा नेपालमा १७ प्रतिशत आमा भइसकेका वा गर्भवती हुन्छन् तर प्रदेश मा यो उमेरका २७ प्रतिशत यस्तो अवस्थामा छन्

कम उमेरमा गर्भवती रहेकै बेला मृत्यु हुनेको संख्या पनि प्रदेश मा उच्च नेपालमा लाख गर्भवतीमध्ये बर्सेनि सय ३९ जनाको मृत्यु हुन्छ प्रदेश मा लाखमा सय ५९ गर्भवतीले ज्यान गुमाउँछन् नवजात शिशुको मृत्युदर पनि प्रदेश मा डरलाग्दो जन्मेको २८ दिनमा प्रति हजारमा नेपालमा २१ जना नवजात शिशुको मृत्यु हुन्छ भने प्रदेश मा ३० जनाको ज्यान जान्छ

स्वास्थ्य सूचकांकमा पछि परेको प्रदेश मा १५ देखि ४९ वर्षमा महिलाको जनसंख्या १२ लाख ६५ हजार सय , जसमा त्यो उमेर समूहका लाख ५१ हजार सय जना अनुमानित गर्भवती हुन्छन् यो नेपालभरको कुल अनुमानित गर्भवती संख्याको २० प्रतिशत हो सय ४६ बर्थिङ सेन्टर हजार सय जना महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका कार्यरत रहेको प्रदेश मा कलिलै उमेरमा छोरीको बिहे गरिदिँदा त्यसबाट उत्पन्न स्वास्थ्य समस्या भयावह

               

पुरा पढ्नुहोस्

स्वार्थका सहयात्री

जनक नेपाल
राजपालाई देखाएर सरकारमा टिकिरहने समाजवादी पार्टीको दाउ
पुरा पढ्नुहोस्

कृष्णगण्डकीको कायाकल्प

प्रतीक्षा काफ्ले/स्याङ्जा
कालीगण्डकी ‘ए’ परियोजनाका कारण बदलिएको गाउँ
पुरा पढ्नुहोस्

ताजनवादी क्रान्ति

लक्ष्मण गाम्नागे
इटहरी सरकार प्रमुख द्वारिकालाल चौधरीले संघीय कानुनलाई निलम्बन गरेर आफ्नो राज्यमा महान् ताजनवादी क्रान्ति सुरु भएको घोषणा गरेका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

[आवरण] कांग्रेस नेतृत्वका  १० गल्ती

सन्तोष आचार्य
भागबन्डा संस्कार र कार्यशैलीका कारण प्रमुख प्रतिपक्षीको भूमिकामा निरीह, पार्टी संगठन लथालिंग
पुरा पढ्नुहोस्

विचार

[सम्पादकीय] संविधानसँग बाझिने सरकारी विचार

बसन्त बस्नेत
संसद् नपुग्दै विरोध हुने कानुनको मस्यौदा अघि सारेर सरकार आफैँलाई रक्षात्मक बनाउन लागिपरेको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

नेपाली आँखामा इन्डो–प्यासिफिक रणनीति

टीका ढकाल
महाशक्ति अमेरिकाको विश्वव्यापी राजनीतिक–सामरिक दृष्टिकोण प्रस्ट पार्ने ठानिएको इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिसम्बन्धी प्रतिवेदन यसै हप्ताको सुरुआत अर्थात् जुन १ मा अमेरिकी कार्यवाहक रक्षामन्त्री प्याट्रिक सनाहनले सार्वजनिक गरे ।
पुरा पढ्नुहोस्

नियन्त्रित लोकतन्त्र, कमजोर प्रतिपक्ष

भास्कर गौतम
नेपालको सन्दर्भमा नियन्त्रित लोकतन्त्रको भ्रूण ‘माटो सुहाउँदो प्रजातन्त्र’ मा निहित छ । त्यस्तै समृद्धिको भ्रूण ‘विकासको मूल फुटाऔँ’ मा समाहित छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

गिरिवर

कुमार नगरकोटी
चाकुपाटको सन्ध्याकालीन दारुमहल मेरो मनको मोनास्ट्रीझैँ शान्त थियो । म पेग–आफ्टर–पेग दारुको चुस्की लिइरहेको थिएँ, विदाउट आइस् एन्ड स्न्याक्स ।
पुरा पढ्नुहोस्

अमेरिकी स्वार्थको नयाँ भाष्य

रूपक सापकोटा
मुख्य सैन्य साझेदारका रूपमा प्रस्तुत गरिएको भारतमा पुनः मोदीको सत्तारोहणबाट इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिमा अमेरिका र भारतले आ–आफ्नो भूमिकालाई थप व्याख्या गर्ने सम्भावना देखिन्छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

[सम्पादकीय] मानार्थ पीएचडीको पिरलो

बसन्त बस्नेत
ज्ञानका बारेमा प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँग मिश्रित विचारहरू छन् । औपचारिक डिग्री लिन सकिने हदैसम्म सम्भावना भएको उर्वर उमेरमा उनी आन्दोलित थिए ।
पुरा पढ्नुहोस्

महिला आन्दोलनको असन्तुष्टि

कैलाश राई
महिला आन्दोलनले नेपाली समाजको विविध लैंगिक अवस्थाको अन्तर्यलाई बहुतहबाट नकेलाउने हो भने आपसी संवादको बाटो छेकिनेछ ।
पुरा पढ्नुहोस्

क्रसर व्यवसाय कि अपराध ?

जगत देउजा
बाटो छेउमा थुपारिएका साना पहाडझैँ लाग्ने गिट्टी र बालुवाको विशाल थुप्रो । नदी गहिरिँदै जाँदा कुलोमा पानी आउन छाडेको छ । बगरका फाँट नासिँदैछन् । दशकौँपछि बनेका पुल भत्किने अवस्थामा पुगेका छन् । 
पुरा पढ्नुहोस्

जीवनशैली

कफी र किताब

नेपाल संवाददाता
अंग्रेजी साहित्यका यी विख्यात हस्ती क्याफेमा कफी पिउँदै कविता र दर्शनमाथि चर्चा गर्थे । नेपालमा थुप्रै कफी हाउस खुलेका छन्, तर त्यसमध्ये हिमालय जाभा खास छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

पीपलबोटको खानपान

नेपाल संवाददाता
बाइरोडको बाटोमा धूलो उडाउँदै... गीत त सुन्नुभएकै होला ।
पुरा पढ्नुहोस्

सारी सौन्दर्य

नेपाल संवाददाता
उर्दू कहावत छ, जब कुनै महिला उर्दू बोल्छिन्, झन् सुन्दर देखिन्छिन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

अतिथि सत्कार

नेपाल संवाददाता
संस्कृत श्लोक छ, अतिथि देवोः भव । अर्थात् पाहुना भनेका देवता हुन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

नेपाली थाली

नेपाल संवाददाता
पेट फुल त दिल खुस । काठमाडौँको व्यस्त सहरमै बसेर हिमाल, पहाड र तराईको संस्कृति झल्काउने नृत्य हेर्दै मिष्ठान्न भोजनको स्वाद लिन सकिन्छ, नेपाली भोजन, रेस्टुराँ लाजिम्पाटमा ।
पुरा पढ्नुहोस्

सक्कली पुतली

नेपाल संवाददाता
सहरका मल घुम्न जाँदा बोलुलाझैँ गर्ने म्यानेक्विन अर्थात् पुतली त देख्नुभएकै होला ।
पुरा पढ्नुहोस्

अर्थ

कार्यान्वयनमा कन्जुस्याइँ

विजयराज खनाल

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले स्थानीय प्रदेश सरकार केन्द्रीय सरकारका इकाइ भएको वक्तव्य दिए, जेठ धादिङमा १५ जेठमा आएको केन्द्रीय बजेटले पनि स्थानीय प्रदेशमा जाने अनुदानमा .६७ प्रतिशतले मात्रै वृद्धि गर्यो चालू आवमै स्थानीय प्रदेश तहमा गएका १६ वटाभन्दा बढी आयोजना कार्यक्रम केन्द्रले आफू मातहत फिर्ता ल्यायो मन्त्रिपरिषद्मा पुगेको प्रस्तावित राष्ट्रिय शिक्षा नीति लोकसेवा आयोगले स्थानीय तहमा गरेको कर्मचारी मागलगायत विषयले पनि केन्द्रीय सरकारका प्रमुखको भनाइमा मलजल पुग्ने गरी वातावरण तयार भइरहेकोदेखाएको

वित्तीय संघीयताको आंशिक पूर्ण कार्यान्वयन गर्ने गरी तीन वटा संघीय बजेट प्रस्तुत भइसकेका छन् चालू आर्थिक वर्षको बजेटले पूर्ण संघीयता कार्यान्वयन गर्ने क्रममा अघिल्लो वर्षको भन्दा करिब ३३ प्रतिशतले थप बजेट विनियोजन गरेको थियो तर यसपटक अवस्था फरक भयो आगामी आवका लागि भने अनुदान रकम .६७ प्रतिशतभन्दा वृद्धि हुन सकेन संघीयता कार्यान्वयन गर्ने बजेटमा समस्या यत्तिमा मात्रै छैन, केन्द्रीय बजेटले बाल उद्यान बनाउने, कौसी खेतीलाई प्रोत्साहित गर्ने, किसानलाई आवश्यक परामर्श तत्कालै उपलब्ध गराउन कृषि ज्ञानकेन्द्रको क्षमता विस्तार गरेर कल सेन्टरको रूपमा विकास गर्नेजस्ता खुद्रे स्थानीय तथा प्रदेश तहमै गर्न सकिने काममा समेत चासो देखाएको

जुन संरचनामा संघीयतालाई बुझ्नुपर्ने हो, त्योअनुसार केन्द्र सरकारले बुझेन वा बुझ्न चाहेन भन्ने पछिल्ला दिनमा विकसित घटनाक्रमले पनि देखाइरहेका छन्,” पूर्वसभासद् तथा राजनीतिक विश्लेषक हरि रोका भन्छन्, “सरकारले संघीयता आत्मसात गर्नै सकेको देखिँदैन

वित्तीय संघीयतालाई कार्यान्वयनमा सहयोग गर्ने निकाय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग हो तर यसलाई समेत भुत्ते बनाइएको संघीयतासम्बन्धी जानकार बताइरहेका छन् मूलतः वित्त आयोगलाई संवैधानिक निकायका रूपमा राजनीतिक हैसियत नदिनु केन्द्र सरकारले स्वीकार्न नसकिरहेको लक्षण हो वित्त आयोगलाई अर्थ मन्त्रालय मातहतको निकायजस्तो व्यवहार सरकारले गरिरहेको ,” संघीयताविद् अच्युत वाग्ले भन्छन्, “यति मात्र होइन, यसको समानान्तर हुने गरी अन्य निकायले काम गरिरहेका छन्

अर्थमन्त्री संयोजकत्वको अन्तरसरकारी वित्त परिषद् प्रधानमन्त्रीले अध्यक्षता गर्ने अन्तरप्रादेशिक परिषद्को भूमिकामा समेत प्रश्न उठ्न थालेको प्रधानमन्त्रीले अध्यक्षता गर्ने परिषद्मा निर्देशन दिने मात्रै काम हुन्छ,” रोका भन्छन्, “तीन तहको सरकारभन्दा पनि मातहतका निकायजस्तो व्यवहार हुने गरेको

सरकारले स्थानीय प्रदेश तहको खर्च क्षमता देखाएरै बजेट विनियोजनमा कन्जुस्याइँ गरेको चालू आवमा प्रदेशहरूका लागि खर्ब १३ अर्ब वित्तीय हस्तान्तरण गरेको केन्द्र सरकारले आगामी आवका लागि ९९ अर्ब रुपैयाँ मात्र विनियोजन गरेको जबकि चालू आवमै केन्द्र सरकारले प्रदेश सरकारबाट १५ वटा आयोजना एउटा कार्यक्रम फिर्ता ल्याएको

झापाका वटा सडक आयोजना निर्माणको अधिकार प्रदेश बाट केन्द्रमा ल्याइएको थानकोटचित्लाङ सडक स्तरोन्नति गर्ने, बीपीनगरखुटिया दिपायल सडक, ओलाङचुङगोला सडक, तमोर कोरिडोर, लोकसञ्चार मार्ग, सेती राजमार्गलगायतका सडक आयोजना केन्द्रले आफू मातहत ल्याएको हो केही समयका लागि प्रदेश मातहत पुगेको किसानका लागि उन्नत बीउबिजन कार्यक्रम (केयुबीके) पनि केन्द्रमै फिर्ता भएको

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयकै कतिपय अधिकारीसमेत सबै सडक केन्द्र मातहत ल्याउन आवश्यक नरहेको मान्छन् विशेषतः झापाका वटा सडक आयोजना प्रधानमन्त्रीको स्वार्थअनुसार  फिर्ता आएका ती आयोजना तल्ला तहले नै कार्यान्वयन गर्न सक्ने अवस्था रहेको उनीहरूको दाबी

प्रदेश सरकारको मन्त्रिपरिषद् बैठकको निर्णयअनुसार नै मुख्यमन्त्रीहरूले यसको सिफारिस केन्द्रमा गर्ने व्यवस्था तर केन्द्र सरकारले तल्लो तहको क्षमता विस्तार नगर्ने पुँजी आफू मातहत राख्ने गरेकैले यस्तो समस्या निम्तिएको तर्कमा बल मिल्ने देखिन्छ तल्लो तहमा अधिक काम हुने भनेकै सडक हुन्,” प्रदेश का योजना आयोग सदस्य खिमलाल देवकोटा भन्छन्, “तर सडक विभागका डिभिजनल कार्यालयसमेत तल्लो तहमा आएका छैनन्

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषजस्ता दातृ निकायबाट सञ्चालित केयुबीके कार्यक्रममा एकभन्दा बढी निकायको संलग्नता रहन्छ यो संरचनामा रहेको कार्यक्रमलाई प्रदेशमा हस्तान्तरण गरेसँगै किसानले सेवा पाउन कठिन भएपछि संघमै फिर्ता ल्याइएको कार्यक्रम निर्देशक कौशल पौडेल बताउँछन्

पौडेलका अनुसार कर्मचारी अभाव भएकामा पनि कार्यक्रमप्रतिको बुझाइ नहुँदा यसलाई पुनः केन्द्र मातहत ल्याउनुपरेको थियो स्थानीय तहमा कर्मचारी समायोजन समस्या अहिलेसम्म समाधान हुन सकेको छैन स्थानीय प्रदेश तहले आफ्ना लागि आवश्यक कर्मचारी आफैँले नियुक्त गर्न पाएका छैनन् यसमा पनि केन्द्रको हस्तक्षेप सुरु भएको

हालै मात्र लोकसेवा आयोगले सय १५ स्थानीय तहका लागि हजार सय ६१ पदमा कर्मचारीको माग गर्यो कर्मचारी समायोजन ऐन, ०७५ अनुसार प्रादेशिक लोकसेवा आयोगको गठन नहुँदासम्म प्रदेश वा स्थानीय तहले आवश्यक कर्मचारी परिपूर्तिका लागि लोकसेवा आयोगमा अनुरोध गरेर पठाउन सक्छन् एकाध स्थानीय तहबाट यस्तो आवश्यकता माग भएको देखाउँदै ठूलो संख्यामा कर्मचारी भर्ना खोलिएपछि विरोध भएको हो

प्रादेशिक लोकसेवा आयोग नभएकै कारण केन्द्रीय संरचनाकै आयोगले कर्मचारी माग गरेको हो गाउँपालिका, नगरपालिकाको कार्यालय कर्मचारीसम्बन्धी व्यवस्था प्रदेश कानुनअनुसार गर्न सकिने संविधानमै उल्लेख तर प्रदेशमा आयोग गठन भएको , प्रदेश कानुन नै बन्न सकेको

हामीले संघीयताको अभ्यास सुरु गरेको नै तीन वर्ष पुगेको ,” रोका भन्छन्, “संघीयताअघि नै बनाउनुपर्ने संरचना कार्यान्वयनकै चरणमा पुगेको तीन वर्ष बितिसक्दा पनि किन बनेन, केन्द्रीय सरकार यसमा गम्भीर नभएरै समस्या भएको हो

स्थानीय प्रदेश सरकारमा पनि केन्द्र सरकार चलाइरहेकै पार्टीको बहुमत त्यसैले पनि केन्द्र सरकारको विपरीत हुने गरी स्थानीय प्रदेश सरकारले निर्णय लिन नसकिरहेको विश्लेषण भइरहेको हाल सय ५३ स्थानीय तहमा सय वटाको नेतृत्व सत्तासीन पार्टीबाटै भएको वटै प्रदेश सरकार सत्तासीन दलकै

स्थानीय प्रदेशमा स्वायत्त सरकार सञ्चालनको भोक जागेको ,” वाग्ले भन्छन्, “त्यसैले उनीहरूमा केन्द्रीकृत मानसिकता छैन भन्ने देखिन्छ पूर्वसांसद तथा अर्थराजनीतिक विश्लेषक रोका भने यसमा सहमत छैनन् भन्छन्, “प्रधानमन्त्रीले स्थानीय प्रदेशलाई केन्द्रीय सरकारको इकाइ नै भन्दासमेत मुख्यमन्त्रीहरूले बाहिरबाहिर कुरा राखे, तर उनका अगाडि नस्तमस्तक भए तत्कालीन नेकपा एमाले पार्टीका नेताहरूमा संघीयता कार्यान्वयनमै भरोसा नरहेका कारण पनि यो मामिलामा सरकारप्रतिविश्वासको संकट गहिरिन थालेको रोका औँल्याउँछन्

संविधानले शिक्षा, स्वास्थ्यलाई मौलिक हकका रूपमा व्याख्या गरेको यही व्यवस्थालाई देखाएर केन्द्र सरकारले यससम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको मात्र छैन, स्थानीय तहको अधिकारसमेत मिचिरहेको संविधानले स्थानीय तहको एकल सूचीमा आधारभूत शिक्षा माध्यमिक शिक्षा राखेको तर मन्त्रिपरिषद्मा पुगेको राष्ट्रिय शिक्षा नीतिले शिक्षकको क्षमता विकास, तालिम, अभिमुखीकरण, गोष्ठी, कार्यशाला सञ्चालन गर्ने अधिकार मात्रै दिइएको

एकल सूचीमा रहेको अधिकार एकल नै हुन्छ भनेरसमेत बुझाउन सकिएको छैन,” शिक्षाविद् विद्यानाथ कोइराला भन्छन्, “केन्द्र सरकारले शिक्षा विकास समन्वय इकाइजस्ता संरचना बनाएरसमेत तल्लो तह निर्देशनबाट चलाउने काम गरिरहेको

शिक्षा विकास समन्वय इकाइजस्ता संरचना थपिएकै कारण अहिले मुलुकमा संघ, प्रदेश स्थानीयसहित साढे तीन तह रहेको भन्दै खिल्ली उडाउन थालिएको सरकारले स्थानीय प्रदेश पूर्ण स्वायत्त नभए पनि स्वशासनमा रहने तह हुन् भनेर स्वीकार्न सकिरहेको देखिँदैन  

पुरा पढ्नुहोस्

[नेपाल बजेट विश्लेषण] कमरेडहरूका नाउँमा

विजयराज खनाल
गत वर्ष थिति बसाउने बजेट ल्याएका अर्थमन्त्रीले यसपल्ट भने पार्टीपंक्तिको दबाब खेप्न सकेनन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

सांसदलाई बजेट [समानान्तर सत्ताको अभ्यास]

योगेश ढकाल
कानुन निर्माण र सरकारलाई खबरदारी गर्नुपर्ने माननीयहरु निर्वाचन क्षेत्रको बजेट माग्दै
पुरा पढ्नुहोस्

लोकरिझ्याइँकै लालसा

विजयराज खनाल
अघिल्लो वर्ष भविष्यमुखी बजेट ल्याएका अर्थमन्त्री यसपल्ट भने पार्टीका ‘पपुलिस्ट’ एजेन्डा समेट्नैपर्ने दबाबमा परेका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

महँगा आज्ञाकारी

विजयराज खनाल
सञ्चालक र नियामक निकायबीच सेतु बन्नुपर्ने बैंकका प्रमुख कार्यकारी आज्ञाकारी भूमिकामै सीमित
पुरा पढ्नुहोस्

संवाद

‘अब फिल्ममा आउँछु’ – प्रकाश सपुत

मनबहादुर बस्नेत

युट्युबमा तहल्का मच्चाइरहेका छन्, प्रकाश सपुतले दुई सातामै उनको लोकदोहोरी गीतगलबन्दीले ८० लाखभन्दा बढी दर्शक कमायो वर्ष दिनअघि उनकोबोल मायागीत पनि यस्तै हिट बनेको थियो सपुतसँग कुराकानी  :

निश्चित थिममा लोकगीत गाउनुको कारण ?

मेरो रुचिस्टोरी टेलिङभएर होला खासमा गीतसंगीतको इमानदार सर्जक होइन गीत/संगीतलाई भन्दा कथालाई जोड दिन्छु कथा भन्ने माध्यम मात्र हो, गीतसंगीत त्यसैले गीत थिममा गाउन रुचाउँछु गीतमा कथाको प्रभाव बढी देखिन्छ

गलबन्दीले चाहिँ कस्तो कथा भन्छ ?

पहिलेपहिले गाउँघरतिर दिनभर काम गर्ने साँझमा रोधी बस्ने गरिन्थ्यो तीनचार दिनसम्म रोधी चल्थ्यो संगीत हाम्रो संस्कार, चलन मात्र थिएन, भावनात्मक सम्बन्ध थियो एउटा कालखण्डको त्यो कथा यसमा झल्काउन खोजेको छु

भनेपछि यो ऐतिहासिक गीत हो ?

संस्कृतिका हिसाबले ऐतिहासिक हो रोधी बस्ने दोहोरी खेल्ने संसारमै नभएको चलन हाम्रोमा थियो

रोधी अहिले पनि गाइन्छ नि ?

रोधी दौरासुरुवालजस्तो भइसक्यो दौरासुरुवाल पहिले सधैँ लगाइन्थ्यो अहिले कहिलेकाहीँ लगाइन्छ रोधी पनि पहिले सधैँ गाइन्थ्यो अहिले कहिलेकाहीँ मात्र

यो थिममा गीत बनाउने सोच कसरी आयो ?

आँगनमा बसेर रोधी गाएको सानै छँदा देखेको हुँ केटाले गाउने तर केटी लजाउने केटी गाउन छाडेर अचार लिएर आउने यस्ता कथा सुनेको थिएँ त्यसमा मैले शृंगार कला थपेर गाएँ

बोल मायाको भिडियो शक्तिशाली थियो त्यसको तुलनामा गलबन्दी कमजोर लाग्दैन आफैँलाई ?

सर्जकका रुपमा दुवैलाई समान मान्छु अघिल्लो कथा बलियो थियो वैदेशिक रोजगारीको पीडाको विषयवस्तुले छोएको थियो पछिल्लोको विषयवस्तु रमाइलो पाराको विषयवस्तुले फरक पारेको हुन सक्छ बोल मायामा मेरो भाव पोखिएको त्यसको भिडियोमा मिहिनेत बढी पर्यो

लगातार गीत हिट हुनुको राज के हो ?

मानिसलाई यथार्थपरक विषय मन पर्दो रहेछ संसारभर यथार्थपरक चलचित्र, पुस्तक नै मन पराइन्छ मेरा गीतमा पनि प्राकृतिक मौलिक विषय भएकाले मन पराइएको हुनुपर्छ

लोकगीतले यति चर्चित बनाइदिन्छ भन्ने सोच्नुभएको थियो ?

थिएन बीचमा दोहोरी ब्याटल गाएँ एउटै क्षेत्रमा सीमित भएर मात्रै पुग्दैन भन्ने लागेको थियो लोकगीत मेरो एकोहोरो सपना थिएन फिल्म खेल्ने इच्छा थियो कथामा रुचि राख्थेँ

लोकगीतले सेलिब्रिटी बनाइदियो अब फिल्मतिर जाने होला नि ?

केही राम्रा प्रोडक्सन हाउसबाट कुरा आइरहे पनि  निर्णय गर्न सकेको छैन संगीतले मलाई धेरै कुरा दियो संसार घुमायो संगीतमै दुईतीन वर्ष बिताएपछि फिल्मतिर लाग्छु होला संगीत, दृश्य, गीतमार्फत जसरी दर्शकश्रोतालाई बाँध्न सकेको थिएँ, त्यसरी फिल्ममा बाँध्न सक्छु भन्ने आत्मविश्वास पनि जुटिसकेको छैन केही विषयवस्तु फिल्मका लागि साँचेर भने राखेको छु

फिल्म निर्देशनमा जाने हो ?

सामाजिक विषयवस्तु संकलन गरेर राखेको छु लोकगीतमा जस्तै फिल्ममा ती विषयवस्तु उठान गर्ने रहर आफ्नै केही कथा लिएर फिल्ममा जान्छु

पुरा पढ्नुहोस्

‘आधारभूत सुधार नगर्ने, कस्मेटिक काममा भुल्ने ?’– गगन थापा, कांग्रेस नेता

बसन्त बस्नेत
आफ्नो घरधन्दा जसरी चलेको छ, त्यसरी नै चलाइराखौँ भन्ने हो भने अर्कै कुरा । सुध्रिएको पार्टीले मात्र अनुदार सत्ताको सामना गर्न सक्छ । यो हाम्रा लागि अवसर मात्रै होइन, बाध्यता पनि हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘स्टुपिड भएछु सायद’!

गोकर्ण गौतम
प्रतिष्ठित कान्स फेस्टिभलमा सहभागी भएर फर्किएकी छन्, अभिनेत्री प्रियंका कार्की । तर भनेजस्तो उपस्थिति देखाउन नसकेपछि प्रियंकाले आलोचना खेप्नु परेको छ । उनले दाबी गरेजस्तो कान्समा नेपालीको पहिलो सहभागिता थिएन त्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

‘हेलमेट हल्ला मात्रै’

मनबहादुर बस्नेत
मोटरसाइकल पछाडि बस्नेले समेत हेलमेट अनिवार्य लगाउनुपर्ने नियम आउने चर्चा चुलिएको छ, यतिबेला । यसको पक्ष–विपक्षमा सामाजिक सन्जालमा विचार आइरहेकै छन् । यसै सन्दर्भमा महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखा प्रमुख एसएसपी वसन्त पन्तसँग कुराकानी :
पुरा पढ्नुहोस्

‘कीर्तिमान तोडिए झन् खुसी हुनेछु’

मनबहादुर बस्नेत
सबैभन्दा बढी गोल गर्ने राष्ट्रिय खेलाडी हुन्, अनु लामा, ३१ । उनको खातामा ३५ गोलको राष्ट्रिय कीर्तिमान छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

मनोरञ्जन

खेलकुद

भारोत्तोलनकी तारा

पवन आचार्य

राष्ट्रिय खेलकुदमा लगातार पाँचौँ स्वर्ण जित्नेत्यो पनि दुई फरक खेलबाट यस्तो कीर्तिमानको भार उचाल्न मजबुत बाहु चाहिन्छ यस्तै पाखुरा बोकेर १७ वर्षदेखिस्ट्रङ्गेस्ट वुमनको ताज पहिरेकी छिन्, तारादेवी पुन, ३८ ले म्याग्दीको साविक हिस्तानका डाँडापाखामा भलिबल खेलेर हुर्किएकी ताराले ०५५ मा नेपालगन्जमा भएको चौथो राष्ट्रिय खेलकुदमा पश्चिमाञ्चलबाट स्वर्ण जितिन् त्यतिबेला उनी बेस्ट लिफ्टर पनि भइन् त्यसपछि उनलाई चिनाउने खेल भारोत्तोलन भयो, तर भलिबललाई पनि उत्तिकै माया गर्छिन् जम्मा वर्ष भयो, ताराले भलिबललाई चटक्कै छाडेको मेरो पहिलो प्रेम नै सायद भलिबल हो अहिले पनि भलिबल प्रतियोगिता भयो कि दौडेर हेर्न पुगिहाल्छु,” उनी सुनाउँछिन् ०६९ देखि भलिबलबाट स्थायी रुपमै अलग्गिनुअघि उनी ढोरपाटन क्लबको क्याप्टेन थिइन्

ताराको मन पर्ने रंग रातो हो तर उनको जीवनलाई सुहाउने रंग भने पहेँलो बन्यो १२ औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मा जितेको कास्य पदकबाहेक उनको घरमा भित्रिएका सबै पदकको रंग पहेँलो नै सागमा पहिलो पटक भारोत्तोलनमा महिला विधा थपिएकाले पनि गुरुहरुले मबाट ठूलै पदकको आश गर्नुभएको थियो तर कास्य जिते पनि मेरा लागि त्यो स्वर्णभन्दा कम छैन”, नेपालमै हुने १३ औँ सागमा उत्कृष्ट प्रदर्शनको अपेक्षा गरेकी उनी भन्छिन्, “मिहिनेत जारी समयमै प्रतियोगिता भए सपनाले आकार लिन्थ्यो कि ?”

भलिबलबाट भारोत्तोलनमा ताराले जम्प मार्नु पछाडि पनि लामै कथा चौथो राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगितामा बेस्ट प्लेयर भएकी उनी ०५६ को आठौँ सागका लागि बन्दप्रशिक्षणमा डाकिनेमा ढुक्क थिइन् उनी भलिबलको राष्ट्रिय टिममा अटाउन सकिनन् राष्ट्रिय टोलीको बन्दप्रशिक्षणका लागि उनी छनोट भएको चिट्ठी हिस्तान पुग्दासम्म साग नै सकिइसकेको थियो राष्ट्रिय टोलीबाट खेलेर देशका लागि पदक जित्ने ठूलो सपना थियो भलिबलबाट त्यो पूरा गर्न नपाउँदा दुःख लाग्यो,” तारा भन्छिन्, “सबैभन्दा धेरै दुःखचाहिँ छनोटमा परेर पनि खेल्न जान नपाउँदा लाग्यो विस्मात त्यसैको

प्रत्येक वर्षमा हुनुपर्ने राष्ट्रिय खेलकुदको पाँचौँ संस्करण चौथो सकिएको झन्डै वर्षपछि ०५८ मा हुने तयारी थियो पश्चिमाञ्चल टिममा तारा छनोट नहुने कुरै भएन बाँकी तयारीका लागि १८ जेठमा उनीहरु काठमाडौँ आए १९ जेठमा दरबार हत्याकाण्ड भयो मुलुक राष्ट्रिय शोकमा डुब्यो सँगै ताराको भलिबलमा लगातार दोस्रो स्वर्ण जित्ने सपना पनि काठमाडौँ खाल्डोमा उनले महिना त्यसै बिताइन् मन लागे भलिबल कोर्टतिर जान्थिन् नभए काठमाडौँ चहार्नु नै उनको दिनचर्या हुन्थ्यो

त्यतिबेलै उनको भेट ओलम्पियन प्रमिला थापासँग भयो ताराको गठिलो जीउडाल देखेर तेक्वान्दो खेलाडी थापाले उनलाई भारोत्तोलनमा लाग्न सुझाइन् त्यतिबेलासम्म तारालाई भारोत्तोलन के हो, कसरी खेलिन्छ भन्ने पत्तो थिएन उनलाई यत्ति थाहा थियोदशरथ रंगशालामा गएर सुनील लाल गुरुलाई भेट्ने भारोत्तोलन सिक्ने त्यो पनि उनै प्रमिलाले भनेर जानेको

लगातार चार दिनसम्म धाउँदा पनि तारा सुनील गुरुको भेट जुरेन त्यसपछि कसैले उनलाई पार्थ सारथि सेन गुप्ता अर्थात् मिठु गुरुलाई भेट्न सल्लाह दियो उनी सरासर मिठु गुरुकहाँ पुगिन् आफ्नो इच्छा जाहेर गरिन् महिलाले भारोत्तोलन नखेल्ने त्यतिबेलाको समयमा मिठु गुरुले भारोत्तोलन खेल्छु भन्ने फिट इन्च अग्ली महिलालाई तलदेखि माथिसम्म नियाले गुरुलाई के लाग्यो कुन्नि, प्रशिक्षक राजेन्द्र प्रधानकहाँ पठाए राजेन्द्रले पनि तारालाई पत्याएनन् तर मिठु गुरुले पठाएकाले भोलिपल्ट ताराको शक्ति परीक्षण गर्न राजी भए

२६ पुस ०५८ अर्थात् भारोत्तोलन ताराको नाता गाँसिएको दिन राजेन्द्र गुरुले उनलाई २० केजी भार भएको रड उठाउन लगाए ताराले सजिलै उचालिन् दुईचार पटक पुनः उठाउन लगाए त्यो पनि सजिलै गरिन् त्यसपछि मात्र उनी भारोत्तोलन खेल्न छनोट भइन् पुराना दिन सम्झिँदा उनको चिम्सा आँखामा अचम्मकै तेज झल्किन्छ भन्छिन्, “केटी हो, रहर गरिहाली भनेर गुरुहरुले मलाई २० केजीको रड दिनुभयो हार्नेवाला थिइनँ पछि थुप्रै प्रतियोगिता मैले पुरुषले उचाल्ने २० केजीको रडमै खेलेँ त्यतिबेला महिला भारोत्तोलक पनि उति थिएनन्

भारोत्तोलन उनलाई खुब फाप्यो खेल सिकेको महिना नबित्दै वीरगन्जमा भएको भारोत्तोलनको राष्ट्रिय प्रतियोगितामा उनी पहिला भइन् साथै, स्ट्रङ्गेस्ट वुमन पनि त्यसयताका १७ वर्षमा उनलाई पराजित गर्ने कोही देखा परेनन् । त्यतिबेला पाएको नगद हजार पुरस्कार पनि उनले लामै समय संगालेर राखिन् एक जोर ट्र्याकसुट किनेर बाँकी पैसा उनले नखर्चिने संकल्प लिएकी थिइन् तर काठमाडौँको महँगीमा डेराभाडा खाना खर्चको जोहो अन्यत्रबाट नभएपछि त्यही पुरस्कार खर्चिनुको विकल्प उनीसँग भएन त्यसअघि गाउँमा भलिबल खेल्दा उनले स्टिलका बाटा, करुवालगायत भाँडावर्तन पाउँथिन् तर इन्डिभिज्युअल गेममा पहिलो पटक नै नगद पुरस्कार हात पारेपछि उनी हौसिइन्

भारोत्तोलनले तारालाई सबथोक दिएको पुलिसको जागिर पनि यिनलाई यही खेलले दिलायो राष्ट्रिय चर्चा जीवन धान्ने अर्थको जोहो पनि यसैले गरिदिएको पेन्सन पाक्न मात्र महिना बाँकी तर पुलिसको असली जागिर कस्तो हुन्छ, अझै थाहा छैन यिनलाई चुनावका बेला दिन बर्दी लगाएर हिँड्या हो पुलिसको खास जागिर के हो भन्ने थाहा नपाएरै पेन्सन पाक्ने भयो,” उनी सुनाउँछिन्, “पुलिसमा जागिर नखाएको भए विभागको साथ नपाएको भए आज यहाँ आइपुग्न सक्दिनथेँ हुँला

तारादेवीसँग भलिबल भारोत्तोलनको मात्रै अनुभव छैन एथ्लेटिक्सका ज्याभलिन थ्रो, डिस्कस थ्रो सटपुटमा पनि उनले राष्ट्रिय च्याम्पियनसिप खेलिसकेकी छन् पुलिस क्लबबाटै सटपुटमा प्रथम, ज्याभलिन थ्रोमा दोस्रो डिस्कस थ्रोमा तेस्रो भएको मेडल उनको बानियाँटारस्थित डेरामा अझै पनि झुन्डिरहेकै गुरुहरुकै संगतले यिनले बक्सिङ पनि सिकिन् तर अलि ढिला भएकाले अरुले मुक्का हान्दा तारा मुक्का मात्रै फर्काउँथिन् ६४ केजी तौल समूहमा भिड्ने महिला नभएपछि बक्सर बन्ने यिनको सपनाले उडान भर्न पाएन

छोरीलाई खेलकुदमा लाग्न सदैव सहयोग प्रेरणा दिने बिरु पुनले ताराको सफलता चर्चा आँखाले हेर्न पाएनन् वैदेशिक रोजगारीका लागि साउदी अरब पुगेका बिरु ०५९ मा मुलुक फर्किए ०६१ मा देहत्याग गरे पुलिसकी जागिरे तारा आर्मीका जागिरे भएकाले जेठा दाइ कृष्ण पुन बुबाको अन्त्येष्टिमा समेत सहभागी हुन पाएनन् कान्छो भाइलाई माओवादीले छापामार बनाउन लैजाने धम्की बूढी आमालाई माओवादी लडाकूलाई खाना खुवाउनुपर्ने बाध्यता आइलागेपछि बुबाको सद्गत गर्न म्याग्दी जान लागेका कृष्ण बीच बाटोबाटै फर्किनुपर्यो तारालाई त्यो क्षण सम्झिँदा अहिले पनि मन अमिलो भएर आउँछ

बुबाले खेलमा लाग्न प्रेरणा दिए पनि आमा दिलमायाको फोन आएपछि भने तारालाई खिन्न लाग्छ ७३ वर्षीया दिलमायालाई अझै पनि चिन्ता छोरीकै राष्ट्रिय टोलीमा अभ्यास गर्दा घुँडामा चोट बोकेको थाहा पाएयता दिलमायाले हरेकपल्ट फोन गर्दा छोरीलाई सोध्ने प्रश्न एउटै हुन्छयो खेल कहिले छाड्छेस् ? भलिबल खेल्ने बेलामा दिलमायाले पनि तारालाई साथ नदिएकी होइनन् तर गह्रौँ फलाम उचाल्ने छोरीको खेल एक पटक मात्रै हेरी दिलमाया त्यसपछि अत्तालिइन् मैले नै आमालाई एक पटक भारोत्तोलन हेर्न बोलाएकी थिएँ त्यतिबेला चोट लागेको देखेपछि आमा आत्तिनुभयो,” उनी भन्छिन्, “अचेल फोनमा पनि यो खेल छाड्, बुढेसकालमा ढाड खुस्किएर दुःख पाउलिस् मात्रै भन्नुहुन्छ

अविवाहित तारालाई आमाले बिहेका लागि कहिल्यै कर गरिनन् तर आफ्नो शेषपछि छोरीले आफैँलाई स्याहार्न नसक्ने गरी थला नपरोस् भन्ने चिन्ताले भने दिलमायालाई छाडेको छैन त्यसैले बिहे गर भनेर कर पनि गर्दिनन् उनी छोरीलाई हामीले सोध्दा तारा भन्छिन्, “भलिबल मेरो पहिलो प्रेम थियो भारोत्तोलनसँग मेरो बिहे भइसक्यो अर्को बिहेबारे अझै सोचेकी छैन

तारा आफैँ स्वीकार्छिन् स्लो छु भलिबल खेल्दा पनि क्वीक थिइनँ बक्सिङमा अरुको मुक्का परेपछि मात्रै चेत खुल्थ्यो भारोत्तोलन पनि यिनले झन्डै २० वर्षको उमेरमा सुरु गरिन् वर्षले ३८ तौलले ७६ छोए पनि उनको प्रदर्शनमा हरेक वर्षजस्तो केजीको सुधार प्रदेश मा भएको आठौँ राष्ट्रिय खेलमा यिनले स्न्याचतर्फ ७४ क्लिन एन्ड जर्कमा ९७ केजी गरी कुल सय ७१ केजीको कीर्तिमान बनाइन् पहिलो पटक भारोत्तोलनमा भाग लिँदा वीरगन्जमा यिनले ९५ केजी मात्रै उचालेकी थिइन् जबकि इन्डोनेसियामा भएको एसियाली खेलकुदमा सय ७५ केजीको कीर्तिमान बनाएकी थिइन् दक्षिण एसियाली खेलकुदमा कास्य, एसियाडमा सहभागिता एसियन च्याम्पियनसिपमा राष्ट्रिय कीर्तिमानमा सुधार यिनै आँकडाले तारादेवीको क्षमता बोलिरहेको

यति हुँदाहुँदै पनि उनको मनमा सन्तोष छैन दक्षिण एसियाली खेलकुदमा जितेको कास्यलाई स्वर्णमा बदल्न उनी आफ्नो तौल समूहले गर्नेभन्दा दोब्बर मिहिनेत गरिरहेकी छन् आफ्नै देशमा हुने १३ औँ सागमा स्वर्ण जित्न सके मेरो सबै सपना साकार हुनेछ मिहिनेत जारी समयमै खेल भए कम्तीमा अघिल्लो कास्यभन्दा माथिल्लो स्तरको पदक जित्ने आशा ,” उनी सुनाउँछिन्

शारीरिक बलियोपन एकातिर तर ताराको मनोबल त्योभन्दा उम्दा अन्य सबै खेलका खेलाडीले उनको उमेरमा पुगेपछि लिने भनेको सन्न्यास नै हो तर तारा आफ्नै नामजस्तै सदासर्वदा चम्किने यत्नमा छिन् आगामी डिसेम्बरमा हुने १३ औँ सागमा उनी आफ्नो नामजस्तै अमर हुने कीर्तिमान कोर्न आतुर छिन्

पुरा पढ्नुहोस्

खेल होइन, धड्कन

नेपाल संवाददाता
१६ जेठदेखि जारी क्रिकेट कुम्भमेलामा नेपाल प्रतियोगितामा छनोट नभए पनि खेलप्रेमीको आसक्ति भने दिनप्रतिदिन बढ्दो छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

दौडिन तयार हुनुस् 

नेपाल संवाददाता
कान्तिपुर पब्लिकेसन्सले,‘कान्तिपुर हाफ म्याराथन’ को आठौँ संस्करण लिएर आएको छ । 
पुरा पढ्नुहोस्

थिति बसाउनै मुस्किल

पवन आचार्य
सम्झौताको बोझमा कर्माछिरिङ शेर्पाको एक वर्षे कार्यकाल
पुरा पढ्नुहोस्

क्रिकेट खेलाउँछ कर्णाली

कलेन्द्र सेजुवाल/सुर्खेत
खेलाडी बाहिरबाट झिकाएर पहिलो पटक कर्णाली प्रिमियर लिग
पुरा पढ्नुहोस्

साहित्य

सभ्यताका अनेक पक्ष

घिमिरे युवराज

क्रिस्टोफर रायन कासिल्डा जेठालिखित सेक्स एट डोन पढिरहँदा मनमा अनेकौँ तरंग कौतूहल उब्जाउँछ एकातिर मान्छेको जीवन अत्यन्तै सुविधाभोगी, चञ्चल, अस्थिर यौनलिप्त भइरहेको अर्कोतिर उसले यस्तो सामाजिक व्यवस्थालाई आत्मसात गरेको , जहाँ आफ्नो सम्पत्ति सम्बन्ध रक्षाका लागि सानो परिधि बनाएर बसेको प्रागैतिहासिक कालदेखि आजसम्म पुरुष महिलाको यौनसम्बन्धको स्थिति व्याख्याका आधारमा लेखकद्वयले मानव सभ्यताको अनेक पक्ष देखाउन खोजेका छन्

कृषि युगभन्दा अघि मानिसलाई सामुदायिक भावमा विश्वास थियो जंगली वा सिकारी युगमा मानिस जोखिम सामना गर्न मिलेर समूहमा बस्थे सम्पत्तिमा व्यक्तिगत अधिकार थिएन त्यसले सन्तानमाथि कसैको दाबी रहेन सन्तानको पहिचान नै नभएपछि लोग्नेस्वास्नी बनिरहनुपर्ने आवश्यकता आइपरेन यस किताबमा वैवाहिक संस्थाको उदयको जड मिहीनसँग खोतलिएको , आजको समाजको पाखण्ड चरित्रलाई छर्लंग बनाएको

किताब भन्छ, कृषि युगअघि महिलाको यौनसम्बन्ध धेरै पुरुषसँग वा पुरुषको धेरै महिलासँग हुन्थ्यो यस्तो अवस्थामा कुन पुरुषको वीर्यबाट महिला गर्भवती भइन्, थाहा हुन्नथ्यो कतिपय सिकारी समूहमा धेरै पुरुष सिकारीले एउटै सन्तानलाई साझेदारका रुपमा मानेको पनि पाइन्छ ती पुरुषलाईबुबाशब्दले सम्बोधन गर्नु स्वाभाविक लाग्दैन किनभने पुस्तक पढ्दा थाहा लाग्छआमाको सम्बन्ध मात्रै सन्तानसँग स्वाभाविक रुपमा स्थापित हुन्छ किताबको पुछारमा पुग्दा केही दृश्यले उद्वेलित गर्छन् लोग्ने पुरुष सम्पत्तिको अधिकारबाट स्थापित भने आमाचाहिँ ममताबाट आमाबाट प्राकृतिक रुपमै संरक्षित पोषित हुने सन्तानको नैसर्गिक अधिकारका कारण सम्बन्धले एउटा यात्रा गरेको देखिन्छ

कृषि युग वा सम्पत्तिको अधिकारपछि एकल सम्बन्धको व्यवस्था सुरु भयो तर मान्छे स्वभावैलेपोलीगामीभएकालेमोनोगामीसोच भित्री रुपमा खोक्रो भ्रष्ट हुँदै गयो झन् भ्रष्ट त्यतिखेर भयो, जब पुरुषकै जत्ति यौनेच्छा राख्ने महिला एकल सम्बन्ध संकुचित घेरामा बाँधिइन् मोनोगामी सम्बन्धमा बस्न नसकेकाले पुरुष सत्ताले बहुविवाहलाई स्थापित गरिदियो

हामीले मान्दै आएको संस्कारले यौन सम्बन्धमा कथित शुद्धताको कुरा गर्छ तर प्राकृतिक रुपमा मानिसको यौन व्यवहार त्यस्तो शुद्धताको घेराभित्र कैद हुन सक्ने अवस्थामा छैन यस्तो विरोधाभास बोकेर आजको आम मानिस बाँच्दै किताबले पोलीगामी वा मोनोगामीमध्ये एकको वकालत गर्दैन तर पाठकलाई आफ्नो सोच निर्माणमा मद्दत गर्छ

पुस्तकले विचार सपनालाई परिपक्व बनाउन ठूलो भूमिका खेल्छ हामीले लामो समय सत्ताधारीको इतिहास पढ्यौँ सत्तास्थापित नायकबारे अचेल विवेचना हुन थालेको शक्तिशाली खलनायकका कथा पनि महफ्वका साथ पढिए तर कलाकार मनले सधैँ आम मानिसको कथा खोजी रह्यो पछिल्ला गैरआख्यान माङ्गेना, भुइयाँ ७२ को विस्मय पढेर निकै लाभान्वित भएँ केही गैरआख्यानमा नयाँ कथ्य स्थापित भयो, जहाँ सतहका मानिस कथाको सूत्रधार बनेर आए यस्तै बलियो गैरआख्यान हो, मान्ठा डराएको जुग

मोहन मैनालीको यो पुस्तकले नेपालमा चलेको युद्धमा छोपिएका फरक पाटोलाई उजागर गरेको मैनालीकै वृत्तचित्र लिभिङ अफ जोगीमारा केही वर्षअघि हेर्दा माओवादी द्वन्द्वलाई नजिकबाटै हेरेजस्तो अनुभूति भएको थियो दृश्यमा आउँदा द्वन्द्वमा पिल्सिएका परिवार आफन्तको त्रासले स्तब्ध बनाउँथ्यो स्थानीयको विस्तृत अवस्थासहित झन् बलियो अभिलेख बनेर आयो, पुस्तक लेखकको प्रस्तुति भाषाशैली छरितो रोचक भएकाले एकै बसाइमा पढ्न सकेँ

लाग्छ, पहाडी हिमाली भेगमा पुगेर राज्य विद्रोहीको गतिविधिलाई मानवताको निष्पक्ष आँखाले उतारिएको दस्तावेज हो, मान्ठा डराएको जुग राज्य विद्रोही दुवैको चेपुवामा परेका आम मानिसको पीडाको कथा हो यो भूमिमा चलेको द्वन्द्वको बलियो दस्तावेज पनि बनिदियो

दलाई लामा भिक्टर चानलिखित विज्डम अफ कम्प्यासन  मैले धर्मशाला भारत जाँदा किनेको थिएँ दलाई लामाको यात्रा, अनुभव दर्शनमा केन्द्रित किताब दलाई लामाको दर्शनप्रति खासै रुचि नभए पनि अमेरिका भ्रमणका सन्दर्भमा उनको विचारले छोइएँ

स्कुल जाने उमेरका काला वर्णका धेरै किशोरकिशोरी जेलमा छन् एक खालको वर्ग समुदायका मानिसद्वारा स्थापित कानुनले अर्को समुदायलाई विभेद गर्छ साना गल्तीमा पनि तिनलाई अपराधी करार गरी जिन्दगी नै बर्बाद हुन्छ अनेकौँ अपराध गरेर सत्तामा पुगेको शक्तिले आम नागरिकले कहिले गल्ती गर्ला अपराधी घोषणा गरौँला भनेर पर्खिबस्छ तर गल्ती नगर्ने वातावरणचाहिँ बनाउँदैन समाजलाई सकारात्मक दिशातर्फ लैजान एकअर्कामा क्षमा करुणा आवश्यक भन्ने भावना जागृत गराउनु यसको उल्लेख्य पक्ष हो

प्रस्तुति : गुरुङ सुशान्त

पुरा पढ्नुहोस्

[पुस्तक समीक्षा] दलनको चित्रकथा

प्रतीक्षा भट्टराई
बाग्लुङको अँधेरी गाउँमा बसोबास गर्ने दलित र गैरदलितको सामाजिक घर्षणबाट मैदारो उपन्यासको जग हालिएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

निद्रा

फूलमान वल
बोकेर आँखाभरि कचेरा समयहो, म त निदाएकै रहेछु दिनदहाडै सपना डम्म सुनिएछ– आँखीभौँनेरकपालभरि सकुनी साँझलेबुनिसकेको रहेछ षड्यन्त्रको सेतो गुँड
पुरा पढ्नुहोस्

हिमाल भोगेका बेला

अग्रिम
अहिले सम्झिन्छु, दुनियाँले धेरै राम्रो भनेको त्यो पोखराले मलाई किन प्रभावित गर्न सकेन । किनकि मैले कहिल्यै पनि पोखरा घुमेकै छैन, पुगेको छु मात्रै ।
पुरा पढ्नुहोस्

राष्ट्रवादका मुखौटा

प्रेम फ्याक
मूलधारको मानसिकताले सीमाक्षेत्रको संस्कृति बुझ्न सक्दैन भन्ने बोध गराउँछ, बोर्डरल्यान्ड्स ला फ्रोन्तेराले ।
पुरा पढ्नुहोस्

ब्लग

वाह ! विकास

मनबहादुर बस्नेत

मुस्ताङको कोरला नाका ताकेर ०७५ चैत पहिलो साता काठमाडौँबाट हानियौँ। हिउँ जमेका कारण मुक्तिनाथभन्दा अगाडि बाटो नखुलेको पोखरा पुगेपछि थाहा पाउँदा भने मन खिसि्रक्क भयो जहाँसम्म पुगिन्छ, त्यहीँसम्म जाने भनेर अगाडि बढियो बेनीबजार कटेपछि आउने गलेश्वर मन्दिरमा केही बेर टहलिँदै थियौँ, चालकले छिटो आउन हातको इसारा दिए मुस्ताङ लेतेमुनिको भीरमा बाटो बनाउन साढे देखि साढे बजेसम्म गाडी ओहोरदोहोर ठप्प पारिने रहेछ त्यसअघि उक्त भीर पार नगरे चार घन्टा 'भीरबन्दी' मा परिने

१० बजिसके पनि हामीले चिया मात्रै पिएका थियौँ कालीगण्डकी तिरैतिर करिब किलोमिटर मात्र गुडेका थियौँ, टायर पन्चर भयो जगेडा टायर फेर्दा आधा घन्टा बित्यो थोरै अगाडि बढेपछि परिवर्तित टायरमा हावाको चाप कम भएको भन्दै चालकले फेरि पन्चरको खतरा तेर्साए अब पन्चर भए पोखराबाट टायर मगाउनुपथ्र्यो यता हाम्रो पेट उसैगरी पन्चर भइरहेको थियो झन्डै १० किलोमिटर गुडेपछि हावा हाल्ने सुविधा पाइयो बालबाल भीर काटियो, ठ्याक्कै :२५ बजे जोमसोममा बास बस्दा भोलिपल्ट मुक्तिनाथ पुगेर पोखरा झर्ने 'आशु योजना' बन्यो

र्फकंदा अघिल्लो दिनको 'भीरबन्दी' समयमै काटियो तर कहर काटिएन काभ्रेभीरमा उसैगरी बाटो बन्द हुने रहेछ चार घन्टा अगाडि बढेर गाडीको लाम हेर्दै सुस्ताउनुभन्दा चिया पिउँदै बस्ने निधो गर्यौँ डाङडुंगे खोलामा रोकियौँ त्यहीँ भेटिए, पोखराबाट र्फकंदै गरेका मुस्ताङका सीडीओ गंगाबहादुर क्षत्री, डीएसपी तुलबहादुर कार्की सशस्त्र प्रहरी प्रमुख निर्मल कार्की बाटो बन्द भएपछि उनीहरु पनि गाडी छाडेर अगाडि पर्खने गरी हिँडेछन् भेट जुर्यो सीडीओ जिल्ला सुरक्षा प्रमुखको गाडी जस्तोसुकै काम रोकेर पनि चालू हुनुपर्ने/गराउनुपर्ने होइन ? जिज्ञासा सीडीओले मेटाए, "ठेकेदारले कबुल गरेकै मितिमा बाटो बनाएन भने उसलाई कारबाही गर्नुपर्छ त्यतिबेला 'सीडीओ हिँड्दा काम रोक्नुपर्यो' भनेर काम नसक्नुको जिम्मा हामीलाई दिन्छ कारबाही गर्न सकिँदैन त्यसैले जो आए पनि निर्धारित समयको काम नरोक्ने नीति लिएका छौँ "

जिल्लामा सीडीओको शान, शक्ति अतिरिक्त हुन्छ त्यसमाथि यहाँ सीडीओसहित उनी मातहतका दुवै सुरक्षा प्रमुख चार/पाँच घन्टा थुनिएका छन् तर कत्ति अहं छैन सोचेँ, यो हिमाली जिल्लाका प्रशासकको सोचको सानो अंश सिंहदरबार शीतलनिवासका शासकसँग भइदिए समृद्धि एक सपना मात्रै हुने थिएन

खान्की बान्की

त्यही जम्काभेटमा अर्को रोचक कहानी सुनियो भक्तपुरका बासिन्दा सशस्त्र डीएसपी कार्कीले थकाली खानाको स्वादको बखान निकै सुनेका रहेछन् मुस्ताङको ३३ नं गुल्ममा आफ्नो सरुवा भएको चाल पाउनासाथ मनमनै कल्पेछन्, अब थकालीको रैथाने स्वाद लिइन्छ, उद्गमथलोमै

अन्यत्र जिल्लामा प्रमुख बनेर जाँदा मानिस गोरु बेचेको साइनो लगाएरसमेत सम्बन्ध गाँस्न हतारिन्थे तर मुस्ताङमा ठीक उल्टो कसैले भाउ नदिने बल्लतल्ल जोमसोमका एक होटलवालाले चिया पिउन निम्ताए गफिँदै चिया पिए छिनमै होटलवालाका अरु साथी थपिए होटलवालाले चिया अर्डर गरे 'एकछिन' भन्दै निस्किए छिनमै होटलवालीले डीएसपीलाई आठ/दस थान चियाको बिल थमाइछन् त्यस दिनदेखि असली थकाली भान्छा गर्ने चाहना डीएसपीले मारेछन् बरु जुक्ति निकाले, मेसमै काँसको कचौरामा खाना हाल्ने थालमा घोप्टाएर थकाली शैलीमा पस्किने भन्छन् नि, नेपाल सरकारको खान्कीभन्दा बान्की राम्रो मुस्ताङमा खान्की, बान्की

ज्यूँदोजाग्दो सिन्डिकेट

पोखरामा एक अधबैंसे ठूलो आवाजमा कड्किए, "तपाईंको समिति सरकारभन्दा पनि ठूलो ?" ज्येष्ठ नागरिकको परिचयपत्र देखाउँदा छूट नदिएपछि चूर भएका रहेछन् तर लेकसाइड पृथ्वीचोक चल्ने उक्त गाडीका सहचालक मरिगए छूट दिन तयार भएनन् उल्टै कड्किए, "हामी सरकारको कुरा मान्दैनौँ समितिको मान्छौँ ' बस रहेछ, पोखरा बस व्यवसायी संघको सबै यात्रु सरकारले तोकेको सुविधा पाउनुपर्ने भन्दै एकमुख हुँदा पनि उनी टसमस भएनन् ज्येष्ठ नागरिक ऐनले वृद्धवृद्धालाई सार्वजनिक यातायातमा ५० प्रतिशत छूट किटान गरेको तर व्यवसायी हाकाहाकी कानुन मान्दैनौँ भन्छन् सरकारले यातायातको सिन्डिकेट धुलिसात पारेको गफ दिएकै एक यात्रुले सहयात्रुसँग भनिन्, "लुट्न सके लुट....

 

 

पुरा पढ्नुहोस्

चार घन्टा नमस्कार

पवन आचार्य
चार घन्टासम्म नमस्कार गरेर बस्नुपरेको पीडा सुनाउँदै एक खेलाडीले भनिन्, “मनोबल बढाउनु त परै जाओस्, पदाधिकारीको भाषण सुन्दा हामीलाई ठूलै पापको सजाय खेपेजस्तो लाग्यो ।”
पुरा पढ्नुहोस्

छाप छाडेको छपिया

सन्तोष आचार्य
स्थानीय किसानको जीवनशैली बदलिएको छ । पोखरीमा माछा पानीसँग खेल्छन् । किसान पैसासँग । किसान जागे के हुन्छ ?
पुरा पढ्नुहोस्

बहकिएका सत्तापक्ष, प्रतिपक्ष र अगुवा

बसन्त बस्नेत
सरकार–सीके सहमतिबारे सत्ता घटककै नेता यत्रोविधि असन्तुष्ट हुनुको गुह्य भने बुझ्न सकिएन । शृंखलाबद्ध सिकायत सुनिसक्दा लाग्यो, यी नेताहरुका लागि सहमतिको प्रश्न होइन, नेकपाभित्रको आन्तरिक असन्तुष्टि मुख्य हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

भानुभक्तलाई हेलमेट

राजकुमार बानियाँ
भानुभक्तको सालिक चाइना एड्ले बनाइरहेको दरबार हाइस्कुलको पर्खालमा च्यापिएको छ । विस्मय के छ भने उनको बिर्खेटोपीमाथि कसैले साइकलको हेलमेट भिराइदिएछ, आँखामा चस्मा सिउरिदिएछ । यसलाई सनक भन्ने कि सम्मान !
पुरा पढ्नुहोस्

तस्विर/भिडियो

एक गोरुको मेलो

शब्द/तस्बिरः राजबहादुर शाही

पाखो जग्गा होस् या रोपनी खेतमा बराबर उचाइका दुई गोरु जोतेर अन्नबाली लगाउने चलन जतासुकै तर मुगु पूर्वी भेगको आदिवासी जनजाति मुख्य बाहुल्य मुगम कार्मारोङ गाउँपालिकाको माग्री, मह, रिउस, पुलु, किम्री, दाउरा, ताखा, खारी, पुवा, किर्मी, डोल्फुलगायत गाउँबस्तीका किसान एकल गोरु जोतेर बाली लगाउँछन्

यस भेगमा गोरुको नाकमा डोरी लगाएर अगाडि एक जनाले तान्ने पछाडि हलो जोतिन्छ गोरुको काँधमा काठ राख्ने उक्त काठको दुवै टुप्पोमा डोरी बाँधेर पछाडि हलोमा अड्काइन्छ गोरुको नाकको टुप्पोमा राखिएको डोरी बच्चालाई तान्न लगाएर तन्नेरीले हलो जोत्ने यहाँको चलन अनौठो डोरीले तान्दा नाक दुख्ने भएकाले गोरु जग्गाछेउ वरपर पुग्दै फर्किने गर्छन्

अन्नबाली छर्ने समय बच्चालाई पढाइ छाडेरै गोरु तान्न लैजान्छन् किसान गोरुको नाकमा डोरी लगाएरै एक जनाले मात्र हलो जोत्ने पनि भेटिन्छन् भिरालो जमिन, बलौटे माटो, साँघुरो गरा भएकाले दुइटा गोरु अटाउन नसक्ने माग्री गाउँका सोनाम तोर्ची तामाङ बताउँछन्

दुइटा गोरु जोत्दा साँघुरो जग्गामा फर्काउन अप्ठेरो हुने, गोरु भीरमा लड्ने डर अनि गरिबीका कारण पनि दुई गोरु किनेर जोत्न नसक्ने अवस्थाले एक गोरुले खेतीपाती लगाउनुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीयको भनाइ

माग्री, मह, रिउस गाउँलेले स्थानीय प्रजातिको एक गोरुलाई देखि १० वर्षसम्म जोताउाछन् माथिल्लो बस्ती किम्री, रिउस, पुवा, ताखा, खारी, दाउरालगायतका स्थानीयले एउटा चौँरीको झोवा (भाले) जोतेर अन्न लगाउने चलन एक गोरुको मूल्य १८ हजारभन्दा बढी पर्छ भने झोवाको ६० हजारसम्म त्यसैले घरमा गोरु झोवा नपाल्ने स्थानीयलाई किनेर खेती लगाउन मुस्किल ,” रिउस गाउँका ग्याल्जन तामाङ भन्छन्

मुगम कार्मारोङ गाउँपालिकाका आदिवासी जनजातिले परम्परादेखि एक गोरु जोतेर कोदो, उवा, कागुनो, फापर, आलु, सिमी बाली लगाउँदै आएको चलनलाई अहिलेका युवा पुस्ताले पनि भरथेग गरेको रिउस प्राविका शिक्षक सीपी लामा सुनाउँछन्

माथिल्लो मुगु गाउँका स्थानीयले भने अन्नबाली लगाउन गोरु नै प्रयोग गर्दैनन् गरा साँघुरो भएकाले एउटाले हलो तान्ने अर्कोले आलु, उवा बाली लगाउने चलन पनि तल्लो भेगतिर एक गोरु जोतेर बाली लगाउँछन् यहाँ हामी मान्छे नै गोरु बनेर जग्गा खनजोत गर्छौं,” मुगु गाउँका टासी छिरिङ तामाङ भन्छन् डोल्फु गाउँमा पनि भिरालो जमिन भएकाले गोरुको सट्टा मान्छेले नै हलो तान्छन्

मुगम कार्मारोङ गाउँपालिका प्रमुख छिरिङ क्याप्ने लामाका अनुसार करिब हजार सय घरधुरी हजार जनसंख्या रहेको गाउँपालिकाभरि हजार सय ४१ वर्गकिलोमिटर जमिनमध्ये सय हेक्टरमा मात्र अन्न उत्पादन हुन्छ एक गोरु जोतेर उत्पादन गरेको अन्नले महिना पनि खाना नपुग्ने उनको भनाइ

मुगु डोल्फुमा वर्षको एक बाली आलु, नाफ मात्र फल्ने गरेको माग्री, मह, रिउस, पुवा, सेरोक, ताखा, खारी, किम्रीमा भने कोदो, कागुनो, चिनो, फापर, आलु सिमी उत्पादन हुने गर्छ

हिमाली बस्ती, भिरालो जमिन, सिँचाइ अभावले धान गहुँ उत्पादन नहुँदा स्थानीयले बाहिरबाट किनेर लैजाने गर्छन्

परिश्रम गर्दा पनि अन्न उत्पादन नहुँदा छाक टार्न मुस्किल हुन थालेपछि अधिकांश स्थानीय जन्मथलो छाडेर जुम्ला, गमगढी, भारत, काठमाडौँतिर झरेका छन्

डोल्फुपारिको १७ घरधुरीको वाङरी गाउँका स्थानीय थातथलो छाडेर जिल्लाबाहिर गएपछि यतिबेला उक्त गाउँ मानवविहीन भएको तिब्बतका व्यापारीले जडीबुटी किनेर दिने पैसाले मुगम, कार्मारोङ गाउँपालिकाका स्थानीयले जीवन धानिरहेका छन्,” प्रदेश सभासद् झोवा विक भन्छिन् एकातिर प्रकृतिले ठगेको अर्कोतिर राज्यको नजर नपर्दा स्थानीयलाई जीवन धान्न कठिनाइ भइरहेको विकको गुनासो

पुरा पढ्नुहोस्

पैसा हात परे हाइसन्चो

शब्द/तस्बिरः सरोज बैजु
यतिखेर बाराको पथलैया पुग्ने हो भने पानीसरी पसिना बग्छ । बटुवा छहारीमा बसेर कोही चिसो पिउँदै गरेका देखिन्छन् भने कोही हातेपंखा हम्केर तात्तिएको ज्यानलाई थोरै भए पनि राहत दिने प्रयासमा हुन्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

परम्पराको छाया

शब्द/तस्बिरः विशाल रानामगर
सदियौँदेखि आदिवासी–जनजाति समुदायमा अभिन्न अंगको रुपमा रहिआएको छ, ट्याटु ।
पुरा पढ्नुहोस्

मुगुको चामल हुम्लाको बास

शब्द/तस्बिरः राजबहादुर शाही
मुगु सदरमुकाम गमगढीबाट चामल बोक्दाबोक्दै खुट्टाको पैताला खिइएका छन्, हुम्लाको सर्केगाड गाउँपालिका उनापानीकी बाँचकली रावत, ५२, को ।
पुरा पढ्नुहोस्

पैसा लुटैना

शब्द/तस्बिरः वसन्त आचार्य
समूहमा बाजा बजाउँदै नृत्य गर्नु थारु परम्परा हो । त्यसमा पनि उल्टो टाउको बनाएर मुखले जिब्रोको सहारामा पैसा तान्ने परम्परा निकै विशिष्ट र रोमाञ्चक मानिन्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्