होटलमय पोखरा

लालप्रसाद शर्मा

पोखरा ।। गर्न त पोखराका पर्यटकीय होटलहरूले पाहुना अझै कम भएको दुखेसो गर्छन् । तर, पछिल्लो समय पोखरामा होटल व्यवसायमा लगानी ह्वात्तै बढेको छ । जस्तो कि, सराङकोटमा सराङकोट माउन्टेन रिसोर्ट बनिरहेको छ । ३२ कोठे ‘लक्जरियस’ उक्त रिसोर्ट छिट्टै सञ्चालनमा आउँदैछ । सराङकोटमै तारे होटल अन्नपूर्ण भ्युको निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ । पोखरा आसपासका डाँडाकाँडा मात्रै होइन, मुख्य पर्यटकीय केन्द्र लेकसाइडका भित्री गल्लीहरूमा पनि यतिबेला करिब पाँच दर्जन होटल तथा रिसोर्टहरू बनिरहेका छन् । 

“होटल थपिने क्रम बढेको छ,” पोखरा पर्यटन परिषद्का उपाध्यक्ष भरतराज पराजुली भन्छन्, “यहाँ पर्यटनबाहेक अर्को विकल्प नदेखेर होटलमा लगानी भएको हो ।” अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण सुरु भएको, कोरला नाका खुल्ने सम्भावना बढेकाले पनि होटलमा लगानी थपिएको उनको अनुमान छ । अर्कोतर्फ विदेश गएर अनुभव, सीप र पुँजी लिएर आएकाले पनि होटलमै लगानी गरेका छन् । नेपालमै केही गर्नुपर्छ भन्नेहरू लगानीमा आकर्षित भएका र बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट सहजै ऋण पाउने भएर पनि लगानी भित्रिएको पराजुलीको अनुभव छ । 

एक अनुमानमा, पोखराका होटलमा मात्रै एक खर्ब रुपियाँभन्दा बढीको लगानी छ । पाँचतारे दुई, चारतारे एक, तीनतारे १४ र एकतारे ३० सहित पाँच सयभन्दा बढी पर्यटकीय स्तरका होटल र तिनमा २० हजार बेड उपलब्ध छन् । बर्सेनि एक अर्बको लगानी होटलमा थपिइरहेको पश्चिमाञ्चल होटल संघका अध्यक्ष विकल तुलाचन बताउँछन् । वर्षमा आठदेखि दस होटल र पाँच सयदेखि ६ सयको हाराहारीमा बेड थपिने उनको भनाइ छ । “बैंकले पनि पोखरामा लगानी गरे सुरक्षित होइन्छ भनेर लगानी गरेका छन्,” तुलाचन भन्छन् । व्यावसायिक सुरक्षाको महसुस भएर पनि आकर्षण बढेको उनको भनाइ छ । 

होटल संघका केन्द्रीय सदस्य विप्लव पौडेलका अनुसार होटलको संख्या बढे पनि स्तरीय होटलको अभाव भने पोखरामा छ । “अहिले मध्यम खालका होटलमा लगानी बढिरहेको छ,” उनी भन्छन्, “बढी पैसा खर्च गर्न आउने गुणस्तरीय पर्यटकलाई लक्षित गरी होटल तथा लज बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।” 

मुख्य पर्यटकीय केन्द्र फेवाताल किनारको लेकसाइडमा अहिले खाली जग्गा देख्नै मुस्किल छ । बजारमा महँगो जग्गा, जनघनत्व बढी र कोलाहलले गर्दा डाँडाकाँडा जाने लहर चलेको छ । निर्माणाधीन होटलहरू प्राय: २५ देखि ३५ कोठाका छन् । 

पर्यटकीय स्तरका होटलमा सेवा सुविधा पनि सोही अनुसार हुनुपर्ने भएपछि पछिल्लो समय बनेका होटलहरूले स्तरीय सेवासुविधा उपलब्ध गराउन थालेका छन् । सराङकोट माउन्टेन रिसोर्टले छतमा स्वीमिङ पुल बनाउने बताएको छ । तुलाचन भन्छन्, “पोखरा आउने पर्यटकहरू हिमाल र फेवातालको दृश्य अवलोकन गर्न खोज्ने भएकाले त्यही अनुसार संरचना बनिरहेका छन् ।” 

पोखरेली मात्र नभएर आसपासका जिल्लाका र विदेशीले समेत होटलमा लगानी गरिरहेका छन् । पर्यटन कार्यालयका अनुसार ३ सय ५१ होटलले इजाजत लिएका छन् । यसैगरी उद्योग दर्ताका लागि पर्यटन कार्यालयबाट ८ सय ५५ होटललाई सिफारिस गरिएको छ । 

कुनै समय यस्तो थियो, यहाँका पर्यटकीय स्तरका होटलले नेपालीलाई बास दिँदैनथे । बरू, होटल/रेस्टुराँ ‘अफ सिजन’मा बन्द हुन्थे । तर, अहिले अवस्था फेरिएको छ । थपिएका कतिपय होटलले त आन्तरिक पर्यटकलाई नै लक्षित गरेका छन् । नेपाल पर्यटन बोर्ड पोखराका प्रमुख उदय भट्टराई भन्छन्, “होटललगायत पर्यटन क्षेत्रमा निजी क्षेत्रको लगानी उत्साहप्रद छ ।” 

पुरा पढ्नुहोस्

नोटबुक

गुरुङ सुशान्त
लागिरहन्छ– जातीय मान्यता बुझेको प्रहरी–प्रशासनले गाई मारेको अभियोग लागेकाको घटनामा पनि आँखा चिम्लिदिन्छ ?
पुरा पढ्नुहोस्

[झटारो] यो जुनीलाई स्वस्थकर बनाऔँ

लक्ष्मण गाम्नागे
आँट र शक्ति हुनेले नियम, कानुन, आचारसंहिता इत्यादिलाई ह्याकुलाले मिच्ने हाम्रो परम्परै हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

बादशाहो: न नयाँपन, न कलात्मक

गोकर्ण गौतम
जनरा एक्सन–थ्रिलर भए पनि फिल्ममा दर्शकलाई करेन्ट लगाउने कुनै ‘ट्वीस्ट’ छैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

सुगठित सुन्दरी

नरेन्द्र श्रेष्ठ
पहिले–पहिले पुरुषहरुको मात्र सहभागिता रहने यस खेलमा अहिले महिलाको पनि उल्लेख्य सहभागिता छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

मध्यम वर्गको मर्म

गिरीश पोखरेल
संग्रहका कथामा मध्यम वर्गीय समाजले भोग्न परेका मसिना पीडा र समस्या उतारिएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

[अनुभूति] पात्र र पाठक

रामलाल जोशी
आयो त केवल समय समाप्तिको सूचना । अन्तिम घन्टी लाग्दा कक्षाकोठाबाट विद्यार्थी भागेझैं जीवनबाट हात खडा गरेर भाग्नुपर्ने जनाउ दियो समयले उनलाई ।
पुरा पढ्नुहोस्

[स्मरण] राजा झुक्याउनेको जागिर चट्

रेवतीरमण खनाल
अनि, तुरुन्तै राजा महेन्द्रले सवारी मन्त्रीलाई आदेश दिए, ‘मलाई समेत यसरी झुक्याउनेले दुनियाँ (जनता)लाई बाँकी राख्छन् होला ? ती कर्मचारीसँग तुरुन्त स्पष्टीकरण माग गर्नू, सन्तोषजनक जवाफ आए पेस गर्नू, होइन भने जागिरबाट तुरुन्त झिकिदिनू ।’
पुरा पढ्नुहोस्

‘नयाँ शक्ति माओवादी बन्न सक्दैन’

सीताराम बराल
माओवादी रूपान्तरित भएर नयाँ शक्तिको अभियानमा आउन सक्छ । तर, नयाँ शक्ति पछाडि फर्केर माओवादीचाहिँ बन्न सक्दैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

समसामयिक

आवरण कथा» ‘आफ्नै घर सम्झी आएँ’

सुरेशराज न्यौपाने

सरकारी तथ्यांकलाई पत्याउने हो भने गत वर्ष मात्र करिब ४० हजार नेपाली भारतबाहेकका मुलुकमा अध्ययनका लागि गए । रोजगारीका लागि जानेहरुको संख्या त झनै कहालीलाग्दो छ । दैनिक १ हजार ५ सयको हाराहारीमा नेपाली कामको खोजीमा बाह्य श्रम बजारमा पुग्छन् । अमेरिका, बेलायत र अस्ट्रेलियालगायत विकसित मुलुकमा अध्ययनका लागि जानेमध्ये अधिकांशको लक्ष्य विदेशी शैक्षिक उपाधिका अतिरिक्त त्यहीँ स्थायी बसोवास (पीआर) हुन्छ । 

दृश्यको अर्को पाटो पनि छ । विदेशमा स्थायी बसोवासको सम्भावना भएका र आर्थिक रुपमा सबल रहेकाहरु स्वदेशमै केही गर्ने आकांक्षाका साथ फर्कने पनि उल्लेख्य छन् । त्यसरी फर्कनेहरुले विदेशी प्रतिष्ठित कलेज र विश्वविद्यालयको शैक्षिक उपाधि र कामको अनुभव पनि सँगै लिएर आएका छन् । तिनैमध्येमा पर्छन्, शिवानी न्यौपाने, शिरीष मुरारका, अमोद राजभण्डारी, तैजश कक्षपति र दिलीप अग्रवाल । उनीहरु यस्ता प्रतिनिधि पात्र हुन्, जोसँग पश्चिमा शिक्षा प्रणालीले दिने ज्ञान र अनुभव छ । बाहिरी विश्वको व्यावसायिक वातावरणबाट दीक्षित छन् । र, त्यही अनुभव र सीपलाई स्वदेशमा लागू गर्न कस्सिएका छन् । साथै, उनीहरु यस्ता पात्र हुन्, जसको आफ्नै उद्यम छ । केही हदसम्म व्यावसायिक क्षेत्रमा पारिवारिक विरासत छ । स्वदेशको उद्यम–व्यवसायमै अवसर र सम्भावना छन् भन्ने सन्देशका निम्ति यी र यस्ता पात्र अर्थपूर्ण छन् । द्वन्द्वको समाप्ति, नयाँ संविधान जारी, राजनीतिमा विकास र समृद्धिका मुद्दा हाबी हुनु र अर्थतन्त्रले गति लिन थाल्नुले यसरी स्वदेश फर्कन चाहने र स्वदेशलाई नै कर्मथलो बनाउन खोज्नेहरुका लागि अवसर अनि अनुकूलताको संकेत गरेका छन् । यस पृष्ठभूमिमा व्यावहारिक दृष्टान्त बनेका छन्, यी प्रतिनिधि पात्र :

उद्यमी बुबा हरि न्यौपाने र अमेरिकी सञ्चार उद्यमी ओप्रा विन्फ्रे शिवानी न्यौपानेका रोलमोडल हुन् । विन्फ्रेले समाजसेवा, मिडिया र व्यवसाय सबै क्षेत्रमा कमाएको मान–सम्मानबाट उनी निकै प्रभावित छिन् । भन्छिन्, “मेरो पनि विन्फ्रेले जस्तै व्यवसायमा सफलता हासिल गर्दै समाजलाई केही गरूँ भन्ने नै छ ।”

अध्ययनको पृष्ठभूमि, रुचि र सक्रियता हेर्दा त्यस किसिमको सफलता र मान हासिल गर्नु शिवानीका लागि कठिन पनि छैन । अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित एतिका कलेजबाट अंग्रेजी र राजनीतिशास्त्रमा स्नातक पूरा गरेपछि नेपाल फर्किन्, उनी । लेखन र पत्रकारिताप्रति उनको चासो र रुचि सानैदेखि थियो । अवसरको खोजीको क्रममा काठमाडौँ फर्किएर करिब एक वर्षजति टीभी पत्रकारिता गरिन् । पत्रकारितामा रस बसेका कारण उनी अध्ययनका लागि अमेरिका पुगिन् । पत्रकारिताका विद्यार्थीका लागि विश्वचर्चित कोलम्बिया स्कुल अफ जर्नालिज्ममा ६ वर्षअघि पढ्ने अवसर पाएसँगै उनको एउटा सपना साकार भयो । डिजिटल मिडिया फेलोसिप नामको उक्त अध्ययनवृत्ति पाउनु आफँैमा एउटा सौभाग्य थियो । एक वर्षको अध्ययनपछि अर्को एक वर्ष अमेरिकामै काम गरिन् । कोलम्बियाको अध्ययन र त्यसपछिको फेलोसिपले अमेरिकामै आकर्षक अवसरका ढोका अवश्य खुले । तर, यता घरबाट बुबाआमाबाट निरन्तर दबाब आइरह्यो, स्वदेश फर्किनका लागि । भन्छिन्, “म आफैँ ढुक्क थिइनँ । के–कस्तो हुने हो भन्ने थियो । घरको आग्रहले मलाई स्वदेश फर्किने निर्णय लिन सहज बनायो ।”

अमेरिकाबाट फर्केको पहिलो एक वर्ष त उनलाई यहाँको वातावरणमा घुलमिल हुन निकै हम्मे पर्‍यो । अमेरिकाको जस्तो स्वतन्त्रता थिएन । सामाजिक, सांस्कृतिक, परम्परा सबै किसिमले सकसपूर्ण रह्यो । त्यहीबीचमा उनले ‘क्रसिङ स्याडोज’ उपन्यास लेखेर आफ्नो रचनात्मक क्षमता देखाइन् । बिस्तारै उनलाई पनि नेपालमै अवसर छन् भन्ने लाग्न थाल्यो । विदेशको अनुभव र शिक्षा त नेपालका लागि पो बढी महत्त्वपूर्ण रहेछ भन्ने सोच उनमा पलायो । भन्छिन्, “विदेशको विकास र प्रविधिसँग अभ्यस्त भइसकेकाहरूलाई त नेपाल आउँदा केही पनि नभएजस्तो लाग्ने रहेछ । त्यसले नै जे गरे पनि सम्भावनाको बाटो खोल्ने रहेछ । यहाँ त जे गरे पनि नयाँ ।”

आज उनी निर्देशक रहेको अम्बे ग्रुपको सिमेन्ट, स्टिल, चाउचाउ उत्पादन गर्ने दर्जनौँ उद्योग छन् । ती अन्तर्गत तीन हजारभन्दा बढीले रोजगारी पाएका छन् । शिवानी आफँैले भने अम्बे ग्रुप अन्तर्गतको स्मार्ट फुड हेर्छिन्, जसले यमयम र एबीसी नुडल्स उत्पादन गर्छ । उनको प्रत्यक्ष मातहतमा करिब सात सय कर्मचारी छन् । यसबाहेक बुबा हरि न्यौपानेलाई छायाँसरी पछ्याइरहन्छिन् । “उहाँको कार्यशैली र सीप सिक्न प्रयासरत छु । थोरै मात्र सिकेँ भने मेरा लागि ठूलो उपलब्धि हुने ठानेकी छु,” शिवानी भन्छिन् ।

अमेरिकामा हासिल गरेको शिक्षाले भिन्न कोणबाट सोच्ने क्षमता विकास गर्ने शिवानीको अनुभव छ । भन्छिन्, “क्रिटिकल थिंकिङको सीप बसाल्छ । अरूभन्दा अलि फरक कसरी सोच्ने भन्ने सिकाउँछ ।” त्यही फरक सोचलाई आफ्नो व्यापार र व्यवसायमा लागू गर्न प्रयासरत छिन् उनी । तर, अमेरिका र नेपालको व्यावसायिक वातावरणमा आकाश–पातालको अन्तर छ । त्यसमाथि नेपालीहरूमा अरूको ठाडो नक्कल गर्ने प्रवृत्तिसँग पनि उनी जानकार छिन् । भन्छिन्, “एउटाले सिमेन्ट कारोबार सुरु गर्‍यो भने त्यही नक्कल गर्ने, अर्कोले छडमा राम्रो गरेको छ भने त्यतैतिर लाग्ने । यो सोचबाट बाहिर कसरी आउने भन्ने नै अहिलेका उद्यमीको प्रमुख चुनौती हो । हाम्रो पुस्ताले च्यालेन्ज गरेनौँ भने कसले गर्छ ?” 

उनको मुख्य ध्याउन्न आफ्ना उत्पादनहरूको बजार विस्तारमा हुन्छ । बिहान १०/११ बजेदेखि सुरु हुने उनको व्यावसायिक दैनिकी साँझ ७/८ बजेसम्म चल्छ । फुर्सद मिलाएर भए पनि उनी निश्चित समय उद्यम र व्यवसायसम्बन्धी पुस्तकसँग बिताउँछिन् । उनका शब्दमा नेपालमा अहिलेसम्म हुनुपर्ने कुनै काम नहुनु नै पहिलो अवसर हो । केही नयाँ पाइला चाल्नासाथ निकै हल्लाखल्ला हुन्छ यहाँ । तसर्थ, ‘विदेश जाने होइन ?’ भन्नेहरूलाई पनि ठाडो जवाफ फर्काउँछिन् उनी, ‘यहीँ यत्तिका अवसर छ, किन जानु विदेश ? मूर्ख छु र ?’

***

पाककलामा अमेरिकाकै एक नम्बर कलेज मानिने अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित द कलनरी इन्स्टिच्युट अफ अमेरिका (सीआईए)मा भर्ना पाउनु नै चानचुने कुरा थिएन । कलेजमा आवेदन दिनका लागि योग्य हुन पनि कम्तीमा ६ महिना होटल र रेस्टुराँको अनुभव हुनुपर्छ । सानैदेखि रेस्टुराँ व्यवसायको वातावरणमा हुर्केका तैजश कक्षपतिलाई जसरी पनि भर्ना हुनु थियो । त्यसका लागि उनले प्लस टू पूरा गरेपछि काठमाडौँकै होटल र्‍याडिसनमा ६ महिना प्रशिक्षार्थीका रूपमा काम गरे । अध्ययन आवेदन स्वीकृत भयो र लागे न्युयोर्कतर्फ । चार वर्षको अध्ययनपछि अमेरिकाकै फ्लोरिडास्थित फोर सिजन होटलमा करिब डेढ वर्ष कुकका रूपमा काम गरे ।

अध्ययनकै क्रममा पनि राम्रा अवसर पाएका थिए उनले । तर, उनलाई जसरी पनि नेपाल फर्कनु थियो । किनभने, बुबा गोपालसुन्दर कक्षपति र ठूलोबुबा श्यामसुन्दर कक्षपतिले करिब चार दशकदेखि चलाएका रेस्टुराँलगायतका व्यवसायमा जम्नु थियो । तैजश भन्छन्, “त्यहीँ काम गरिरहेको भए अहिले राम्रो होटलको सेफ बन्न सक्थेँ तर यत्तिको सन्तुष्ट हुन्नथेँ । किनभने, नेपाल फर्केर केही गर्ने सोच थियो ।”

अमेरिकामा उनले क्याटरिङ कम्पनी, रेस्टुराँ, होटल सबै ठाउँमा काम गरे, जसले उनलाई होटल र रेस्टुराँ व्यवसाय सञ्चालनका भित्री तौरतरिकाबारे जानकारी दियो । त्यही अनुभव आफ्ना लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रहेको तैजश बताउँछन् । भन्छन्, “यो व्यवसायमा निकै चनाखो हुनुपर्छ । हरेक दिन नयाँनयाँ प्रयोग गर्नुपर्छ । अमेरिकामा हासिल गरेको अनुभव र शिक्षाले त्यो सिकाएको छ ।”
काठमाडौँ ओर्लनासाथ उनले विराटनगरस्थित नाङ्लो इष्टको जिम्मा पाए । हुन त त्यो रेस्टुराँ त्यति चलेन । करिब डेढ वर्ष उनले विराटनगरमै बिताए । त्यसपछि जमाना अनुसारको नयाँ रेस्टुराँ र चेन सुरु गर्ने योजना बुने । अनि, सुरु भयो नाङ्लो एक्सप्रेस । एक्सप्रेस विशेष गरी युवाहरूलाई लक्षित रहेको उनी बताउँछन् । भन्छन्, “समय अनुसार नयाँ प्रयोग पनि गर्नुपर्छ भन्ने मेरो सोच हो । कुनैमा सफल भइन्छ, कुनैमा भइँदैन, त्यो बेग्लै कुरा हो ।” 

नेपाल फर्केपछि उनका सामु बुबा र ठूलो बुबाले कायम राखेको प्रतिष्ठा र ब्रान्डलाई यथावत् राख्नु त्यत्तिकै चुनौतीपूर्ण थियो । विशेष गरी काठमाडौँमा नाङ्लो रेस्टुराँ र बेकरीको बेग्लै प्रतिष्ठा रहेको उनलाई राम्ररी थाहा थियो । अमेरिकाबाट फर्केपछि उनलाई यहाँको वातावरण र व्यवसायमा भिज्न खासै गाह्रो भएन । यहाँका समस्या र सम्भावनाहरूसँग उनी परिचित थिए । तैजश भन्छन्, “आउँदा यहाँको यथार्थ पूरै दिमागमा लिएर फर्केको थिएँ । तर, त्यहाँ रहँदा पनि न्युयोर्कमा भएको कुरा नेपालको बजारमा के नयाँ हुन सक्छ भन्नेमा मेरो चासो रह्यो ।”

अमेरिकाको पढाइले रेस्टुराँ, होटल सञ्चालनदेखि खानेकुरा बनाउनेजस्ता प्राविधिक कुराले आफूलाई दक्ष बनाएको र व्यवसायका अन्य पाटाहरू परिवारबाटै सिकेको उनी बताउँछन् । एउटा कफी बनाउँदा पनि सूत्र र विधि अनुसरण नगरिए अपेक्षा अनुरूपको स्वाद पस्कन नसकिने उनको बुझाइ छ । दरबारमार्गको नाङ्लो बन्द भएपछि कक्षपति परिवार ठूलो तनावबाट गुज्रियो । नयाँ ठाउँ भेट्नै गाह्रो भयो । तैजश आफैँ खटे । उनले कमलादी रोजे । नाङ्लो क्याफे एन्ड पब खोले । साथीभाइले भन्थे, ‘कहाँ दरबारमार्ग, कहाँ कमलादी ?’ तर, उनमा आत्मविश्वास थियो । ‘नयाँ जमाना, नयाँ ठाउँ,’ उनी भन्थे । 

अचेल उनको दैनिकी कमलादीको नाङ्लो क्याफे एन्ड पब र एक्सप्रेसको व्यवस्थापन तथा कारोबार हेर्नमा बित्छ । त्यहाँको भान्सादेखि सजावट सबैमा चासो राख्छन् उनी । तर, उनी रोकिएका छैनन् । केही नयाँ गर्ने हुटुहुटी अझै छ उनमा । रेस्टुराँ र अन्य तयारी खाजाको व्यवसायमा प्रचुर सम्भावना देखेका छन् उनले । तिनै क्षेत्रमा केही नयाँ गर्ने सोच छ उनमा । भन्छन्, “अहिले नै धेरै कुरा नखोलौँ । नाङ्लोको पाउरोटीको बेग्लै ब्रान्ड भएजस्तै अन्य खानेकुरा पनि बजारमा ल्याउने सोच छ ।”
***

विश्वव्यापी वित्तीय संकट चरमोत्कर्षमा थियो । लेहमन ब्रदर्सजस्ता ठूला कम्पनी बन्द हुँदै थिए । बाराक ओबामा ह्वाइट हाउसतिर पाइला सार्दै थिए । त्यही समयमा सिमलाबाट स्कुले पढाइ पूरा गरेर बोस्टनको टफ्ट्स कलेज पुगेका थिए, अमोद राजभण्डारी । अर्थशास्त्र र सञ्चार विषय लिएर स्नातक पूरा गरे । पढाइ सकिएपछि उनी आफँै अन्योलपूर्ण प्रश्नले घेरिएका थिए, कता जाने, के गर्ने ?

अध्ययनकै क्रममा ब्लुमबर्ग न्युजमा प्रशिक्षार्थीका रूपमा काम गर्ने मौका पनि जुरेको थियो । उनको अध्ययनदेखि कामसम्मको अवधि पश्चिमा जगत्को आर्थिक मन्दीका तहतह केलाउनमै बित्यो । मन्दीबाट मुक्ति पाउन कुन मुलुकले के उपाय लगाउँदै छन् र कुन कम्पनी कसरी उकासिँदै छन् भनेर उनले मजैले नियाले । उनी आफैँ पनि व्यापारिक परिवारमा हुर्केकाले ती दृश्य उनका लागि रोचक पनि थिए ।

उनी स्वदेश फर्केर पारिवारिक व्यवसायमै नयाँनयाँ प्रयोग गर्न चाहन्थे । त्यही चाहना बोकेर उनी फर्किए । केही समय अलमलमा पनि परे उनी, फरक काम के गर्न सकिन्छ भनेर । अनौठो संयोग मान्नुपर्छ । उनी फर्कंदा घरजग्गा व्यवसाय मन्दीबाट गुज्रिरहेको थियो । अमेरिकाको मन्दीबाट फेरि अर्को मन्दीमा उनी आइपुगे । बुबा राजीव राजभण्डारीको सुझाव अनुसार उनले एस डेभलपमेन्ट बैंकबाट करिअर सुरु गरे । हरेक शुक्रबारचाहिँ उनी मर्कन्टायलको कार्यालय पुग्थे । दुई वर्षको बैंकिङ अनुभवले उनलाई नेपालको आर्थिक र सामाजिक पाटाहरू बुझ्न निकै सघायो । सम्भावनाको पहिचान गरे । त्यो अनुभव लिएर मास्टर्स गर्न बेलायतको अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय अन्तर्गतको सइड बिजनेस कलेज पुगे ।

सइडको एकवर्षे एमबीएका दौरान विभिन्न पृष्ठभूमि भएका सहपाठीहरूसँग संगत भयो । त्यसले उनलाई उद्योग–व्यवसायका विभिन्न पाटाहरूबारे बुझ्न मद्दत गर्‍यो । अमोद भन्छन्, “एक वर्षमा मेरो ध्यान नेपालको अनुभवलाई कसरी तिखार्ने भन्नेमै केन्द्रित भयो ।” बेलायत अध्ययन गर्दा युरोप पनि वित्तीय संकटबाट गुज्रिरहेको थियो । त्यसलाई पनि रोचक संयोग मान्छन् उनी । भन्छन्, “ती संकटहरू मेरा लागि आर्थिक र वित्तीय क्षेत्रका उतारचढाव बुझ्ने अवसर भए ।”

हाल उनी मर्कन्टायल ट्रेडर्स अफिस अन्तर्गत क्योसेरा फोटोकपी मेसिनदेखि विदेशी मुद्रा गन्ने र परीक्षण गर्ने जापानी मेसिनको कारोबार हेर्छन् । उनले यसलाई विदेशमा हासिल गरेको ज्ञान र सीपलाई व्यवहारमा परीक्षण गर्ने उपयुक्त प्रयोगशाला ठानेका छन् । बजार विस्तारका लागि चाहिने रणनीति र योजना बनाउन तल्लीन हुनु उनको दैनिकीको प्रमुख पाटो हो । यसबाहेक पनि तीन वर्षअघि बैंकर सुमन जोशीसँग मिलेर खोलेका टीएनए कम्पनीका साझेदारसमेत हुन्, जसको मुख्य उद्देश्य नवउद्यमीहरूलाई पुँजी उपलब्ध गराउनु हो । सुरुका दिनमा बैंकमा काम गर्दा नै ससाना उद्यमीहरूलाई ऋण लिन कति गाह्रो छ भन्ने थाहा पाएका उनलाई यो कम्पनी सञ्चालन गर्न सहज भएको छ । उद्यमशीलताले अन्य मुलुकमा जसरी गति लिन नसक्नुको प्रमुख कारणमा पुँजी अभाव हो भन्ने निष्कर्षका साथ कम्पनी खोलेको उनी बताउँछन् । भन्छन्, “बैंकहरूमा जाँदा निकै झन्झट हुन्छ । त्यसमा सहयोगी बन्न र पुँजी अभावपूर्तिका लागि हामीले प्राइभेट इक्विटी सुरु गरेका हौँ ।” 

यसबाहेक टीएनए कम्पनी अन्तर्गत नै ‘इन्टरप्राइज बिजनेस एक्सिलिरेटर’ परियोजना पनि उनले चलाइरहेका छन्, जसले नवउद्यमीहरूलाई १२ हप्ते तालिममार्फत निखार्ने गर्छ । यी दुवै कम्पनीको प्रमुख उद्देश्य नेपालमै उद्यमशीलता विकास गर्ने र नयाँ उद्यमीहरूलाई प्रेरित गर्नु हो । त्यसबाहेक उनकै अग्रसरतामा मोबाइल पेमेन्टका लागि इन्भेस्टमेन्ट बैंकसँग मिलेर एम नेपाल भन्ने कम्पनी पनि खोलिएको छ । मर्कन्टायल ग्रुपकै इन्डेक्स फर्निचरको जिम्मा पनि उनकै काँधमा छ । अमोदको परिपक्वता र क्षमता देखेरै होला, मर्कन्टायलले उनलाई ‘चिफ इन्भेस्टमेन्ट अफिसर’को जिम्मेवारी पनि दिएको छ । साथै, मर्कन्टायलका लागि लगानीका क्षेत्र पहिचान गर्ने र आवश्यक रणनीति बनाउने काम पनि उनकै हो । 

विदेशको अध्ययनले के सिकायो त ? अमोद भन्छन्, “सोच र विचारमै परिवर्तन ल्याएको छ । व्यावहारिक ज्ञान दियो । हिसाबका जटिल सूत्रहरूलाई कसरी व्यवहारमा लागू गर्ने भन्ने सिकियो, जुन नेपाल र भारतमा हुँदैन ।”

***

बेलायतको कार्डिफ विश्वविद्यालयबाट एमबीए सकेपछि शिरीष मुरारकाका सामु बहुराष्ट्रिय कम्पनी मार्क र स्पेन्सरमा राम्रो जागिरको अवसर थियो । तर, नेपाल फर्कने चाह र घरपरिवारको आग्रहका कारण ती आकर्षक अवसरलाई सहजै लत्याएर ११ वर्षअघि फर्किए उनी । 

अमेरिका र नेपालको वातावरण फरक हुनु स्वाभाविक थियो । यहाँको कर प्रणाली, कानुन र प्रशासनिक प्रक्रिया बुझ्न उनलाई निकै गाह्रो भयो । काम गर्दा गल्ती–कमजोरी पनि नभएका होइनन् । तर, उनी हतोत्साहित भएनन् । मुरारका समूहका उद्योग र व्यवसायको सूची लामै थियो । आउनासाथ सुरुमा बुबाको व्यापारलाई सघाए । काका पशुपति मुरारकाको सिमेन्ट व्यवसायमा मिसिए । यसैबीच मुरारका समूहले मोबाइल बजारमा हात हाल्यो र त्यसको जिम्मा पाए शिरीषले । भारतीय मोबाइल ब्रान्ड कार्बनलाई नेपालमा स्थापित गराउन शिरीषकै प्रमुख भूमिका रह्यो ।

कार्बनको सफलतापछि उनको कम्पनीले अर्को मोबाइल ब्रान्ड माइक्रोम्याक्सको पनि जिम्मा पायो । माइक्रोम्याक्स नेपाली बजारमा स्थापित मात्र भएन, बिक्रीका हिसाबले दोस्रो ठूलो ब्रान्ड बन्यो । कामबाटै स्थापित भएर परिवारको विश्वास जितेपछि यी युवा व्यवसायी आज पुरानो र प्रतिष्ठित मुरारका समूहका मुख्य रणनीतिकारमा दरिएका छन् । अब शिरीष आफ्नै ब्रान्डमा टीभी ल्याउने तयारीमा छन् । भन्छन्, “जोखिम त छ तर आत्मविश्वास पनि छ ।” आफूमा रहेको जोखिम लिने आत्मविश्वास र दृढताका पछाडि बेलायतको शिक्षाको ठूलो हात रहेको उनको भनाइ छ ।

कार्डिफको पढाइ बिलकुलै भिन्न थियो । नेपाल र भारतमा जस्तो घोकन्ते विद्यालाई त्यहाँ कुनै स्थान थिएन । पहिलो परीक्षामा भारतबाट आएका उत्कृष्ट विद्यार्थीहरूसमेत फेल भएपछि नै शिरीषले भेउ पाइसकेका थिए, बेलायती शिक्षा पद्धतिको । शिरीष सम्झन्छन्, “किताबीभन्दा व्यावहारिक ज्ञान महत्त्वपूर्ण रहेछ भन्ने त्यहीँ गएर बुझेँ ।”

टोयोटाजस्ता ठूला कम्पनीमा काम गर्ने उपल्लो तहका अधिकारीहरूले त्यहाँ कक्षा लिन्थे । एमबीएमा हरेक दिन एउटा घटना अध्ययन/विश्लेषण गर्नुपथ्र्यो । त्यसले बजारको रणनीति, उपभोक्ताको रुचि कसरी बुझ्ने भन्ने सिके उनले । कार्डिफमा बिताएका दिनहरूले नै यहाँ व्यापार–व्यवसाय सम्हाल्न सहज भएको उनको ठम्याइ छ, “एक्लै बस्ने, आफ्नो निर्णय आफँै लिने र अप्ठ्यारा परिस्थितिहरूको सामना पनि एक्लै गर्नुपथ्र्यो । जसले स्वतन्त्र ढंगले विवेकसम्मत निर्णय लिने क्षमता विकास गरेको महसुस हुन्छ ।”

उनका लागि विशेष सहुलियत के थियो भने स्वदेश फर्केपछि यहाँको व्यावसायिक वातावरणमा घुलमिल गराउन हजुरबुबा, बुबा र काकाहरूको अनुभव र विरासतमा उनले काम गर्न पाए । तैपनि, सुरुका दिन संघर्षमय नै रहे । तैपनि, नेपालमा जस्तो अवसर अन्यत्र छैन भन्नेमा उनी प्रस्ट थिए । नेपाली उपभोक्तामा खर्च गर्न सक्ने क्षमता बढ्दै गएको आँकडाले उनलाई विशेष उत्साहित बनाएको छ । उनलाई थाहा छ, आजका उपभोक्ता आकर्षक कार अवश्य चढ्न चाहन्छन् । मोबाइल बोक्न चाहन्छन् । बढीभन्दा बढी खर्च गर्न चाहन्छन् । नेपाली समाजमा आइरहेको यो परिवर्तनलाई उनले आफ्नो व्यवसाय विस्तारको अवसरका रूपमा लिएका छन् । भन्छन्, “मिहिन अध्ययन र योजना बनाएर अघि बढ्ने हो भने जुनसुकै क्षेत्रमा पनि उत्तिकै सम्भावना छ ।” 

***

उच्च शिक्षाका लागि अमेरिका पुगेको पहिलो वर्ष दिलीप अग्रवालले कम्ती दु:ख बेहोर्नुपरेन † खान–बस्नकै लागि पैसा जुटाउन हम्मे । जेनतेन एक वर्ष बितेपछि उनले बोस्टननजिकको बेट्स कलेजमा छात्रवृत्ति पाए । त्यसले निकै ठूलो राहत दियो । छात्रवृत्ति नपाएको भए अध्ययनबिनै स्वदेश फर्किनुको विकल्प थिएन, उनीसामु । बुबा प्रा विश्वनाथ अग्रवालले पहिल्यै भनेका थिए, ‘अमेरिका त जानू तर त्यहाँ बस्ने र पढ्ने खर्च आफैँ जुटाउनू ।’

त्यतिबेला बेट्स कलेज अमेरिकाका राम्रा कलेजको सूचीमा १७औँ नम्बरमा पथ्र्यो । अहिले पनि उत्कृष्ट २५ मा छ । त्यसताका अमेरिकी सेयर बजार अर्थात् वालस्ट्रिटको निकै चमकधमक थियो । उनकै साथीहरू पनि रातारात धनी भएका थिए । कलेजताका नै वालस्ट्रिट गएर काम गर्ने रहर पनि नजागेको होइन । त्यसका लागि उनले अर्थशास्त्रका केही कोर्स पनि लिए । पछि उनमा न्युरो साइन्टिस्ट बन्ने भूत सवार भयो र पढाइलाई त्यतैतिर मोडे । तर, मुख्य लक्ष्य त बुबाको पदचाप पछ्याउनु थियो । बुबा विश्वनाथ अमेरिकाबाटै बायो–केमेस्ट्रीमा स्नातकोत्तर र विद्यावारिधि थिए । र, नेपालमा कहलिएका प्राध्यापक पनि । वैज्ञानिक अनुसन्धानमा यति दत्तचित्त कि अमेरिकाबाट फर्केपछि आफ्नै घरमा प्रयोगशाला निर्माण गरेका थिए । दिलीप सम्झन्छन्, “उहाँले हरेस खानुभएन । आफैँले निजी प्रयोगशाला खोल्नुभयो, नेपालमै केही गर्नुपर्छ भनेर । त्यो नै मेरा लागि प्रेरणा थियो ।” 

नेपालमा सुविधासम्पन्न प्रयोगशाला खोल्ने र अध्ययन अनुसन्धानलाई अगाडि बढाउने बुबाको सपना साकार पार्न दिलीप अमेरिका पुगेका थिए । अमेरिकामा अध्ययनको फाइदा के भने नेपालमा जस्तो कुनै एउटा विषयमा सीमित हुनुपर्दैन । बायोकेमेस्ट्रीसँगै गणित, अर्थशास्त्र, मनोविज्ञान र स्नायुविज्ञान पनि पढे उनले । तर, अमेरिकामा रहँदाको एउटा घटनाले उनको पूरै करिअरलाई अन्यत्रै मोडिदियो । त्यसताका दिलीपका दाइ मनोजले अमेरिकाबाटै कम्प्युटर इन्जिनियरिङ पढेका थिए । इमेल र त्यसको प्रविधिबारे अध्ययन गरेर एउटा प्रणाली नै निर्माण गरेका मनोजसँग दिलीपको छलफल भयो । दिलीपले तत्कालै यो प्रविधि नेपालमा आवश्यक छ भन्दै सिक्न थाले । छात्रावासको कोठामा त्यो सिस्टम आफैँ बनाए ।

गर्मीको छुट्टीमा नेपाल आउँदा त्यही कम्प्युटर र मोडमसहितको सिस्टम बोकेर आए, जडान गरे । परीक्षण गर्दा काम पनि गर्‍यो । काकाका छोराहरूलाई सञ्चालनको जिम्मा दिएर उनी अमेरिकै हान्निए । पढाइ सकिएपछि उनी आफ्नै उद्यम सम्झी स्वदेश फर्के र त्यसको पूरै जिम्मा लिए । वल्र्ड लिंक नामकरण पनि उनैले गरे, जुन अहिले नेपाली इन्टरनेट सेवा प्रदायक कम्पनीहरूमा स्थापित नाम बनेको छ । उनी भन्छन्, “नेपाल फर्कने भनेको एक किसिमको जोखिम नै हो । तर, त्यो जोखिम लिन सक्ने सफल हुन्छ । मैले त्यही जोखिम लिएँ । र, आज त्यहाँ पाउनेभन्दा निकै ठूलो सफलता पाएको छु ।”

अमेरिकाबाट फर्केपछि अरूले जस्तो समस्याबारे खासै चासो राखेनन् उनले । उनको प्रस्ट धारणा छ, धेरै सोच्यो भने केही गर्न सकिँदैन । आफूमा विश्वास छ भने सीधै काममा हाम फाल्नुपर्छ । र, युवावस्थामा नै त्यो जोखिम उठाउनुपर्छ । भन्छन्, “हद भयो भने तीन–चार वर्ष त खेर जाने हो ।”
सुरुसुरुमा दिलीप बिहानैदेखि राती १२ बजेसम्म काममा खट्थे । नजिकका साथी भन्ने थिएनन् । स्कुलका दौँतरीहरू सबै विदेशमा थिए । असफलै भएमा स्नातकोत्तर गर्न विदेश जाने ढोका खुलै थियो । तर, उनले त्यो ढोकातिर चियाउनु परेन । आज उनी र उनको कम्पनीलाई कुनै परिचयको खाँचो पर्दैन । वल्र्डलिंकका इन्टरनेट ग्राहक मात्र सवा लाख नाघिसकेका छन् । अहिले सबै गरेर १ हजार ८ सय कर्मचारी प्रत्यक्ष रोजगारीमा छन् । वार्षिक कारोबार मात्र दुई अर्ब रुपियाँभन्दा माथि छ । यदि कसैसँग सीप र इच्छाशक्ति छ भने आजको दिनमा नेपालमा जुन काम थाले पनि सफल हुन सकिने उनको निष्कर्ष छ । भन्छन्, “अहिलेभन्दा मैले काम थालेको समय निकै जोखिमपूर्ण थियो । त्यत्रो द्वन्द्व बेहोर्‍यो मुलुकले । अहिले द्वन्द्व छैन । अर्थतन्त्रले गति लिएको छ । निकै सम्भावना छ ।” 

पुरा पढ्नुहोस्

हाजिर गर्न तलब, काम गर्न भत्ता

माधव बस्नेत
सरकारी निकायहरूमा जथाभावी अतिरिक्त सेवा–सुविधा लिने प्रवृत्ति
पुरा पढ्नुहोस्

[पुस्तक अंश] त्यो गलैँचा काण्ड

हरिबहादुर थापा
त्यो प्रकरणले उचाइ लिने क्रमसँगै दरबारले संलग्न पदाधिकारीहरूको राजीनामा माग्न थाल्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

आवरण कथा» कर्तव्यविमुख चार वर्ष

बाबुराम विश्वकर्मा
जनप्रतिनिधिको सर्वोच्च संस्था जनसरोकारकै मामिलाप्रति बेसरोकार
पुरा पढ्नुहोस्

दोहोरो सुविधामा प्राज्ञहरू

राजकुमार बानियाँ
“दोहोरो सुविधा लिन नपाउने भएपछि जुन रकम धेरै आउँछ, त्यही खानुपर्ने हो”
पुरा पढ्नुहोस्

विचार

कथित देवमानवका भ्रमित भक्तजन

जैनेन्द्र जीवन
अनुयायीहरूका विशाल भीड देखेका राजनीतिक दलहरू पनि ‘भोट बैंक’का लागि यस्ता गुरुहरूलाई खुसी पार्ने होडबाजीमा रहन्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

मधेसको वामपन्थी तुरूप

हस्त गुरुङ
थरुहटको मागलाई मधेसविरोधी ठान्नाले र स्थानीय चुनाव बहिष्कार गर्नाले राजपाले हातमा आइसकेको माछा पनि उम्कायो ।
पुरा पढ्नुहोस्

भ्रष्टाचारको महायात्रा

सिपी अर्याल
भ्रष्टाचारले यति विधि जकडेको समाजमा हुर्किरहेको हामीपछिको पुस्ताको समाज कस्तो हुनेछ ? हामी किन यति निरीह भइरहेका छौँ, सबैथोक सहन ?
पुरा पढ्नुहोस्

खेलाडी दिल्ली र बेइजिङका, खाल काठमाडौँमा

अच्युत वाग्ले
देउवा दिल्लीपरस्त हुँदा दु:खी र दाहाल–ओली बेइजिङपरस्त हुँदा खुसी हुने नेपाली राष्ट्रवादको परिभाषा पनि नेपालको दीर्घकालीन हितमा छैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

[आवरण टिप्पणी] संसद्को अनुभूति नै भएन

कृष्णजंग रायमाझी
संसद् आफैँले प्रतिनिधित्व गर्ने जनतासँग, उनीहरूका दिनानुदिनका समस्यासँग भिज्न सक्नुपर्ने हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

पतनको बाटो नहिडौ

केशव दाहाल
चुनावमा खुरूखुरू सहभागी हुनु र पाँच वर्ष तमासा हेर्नुबाहेक जनप्रतिनिधिबारे जनतालाई प्रश्न गर्ने अधिकार हुन्छ कि हुँदैन ?
पुरा पढ्नुहोस्

[परदेशबाट] एनआरएनए : मन बहलाउने बाटो

विश्वास हमाल
नेपालमा सरकारको पैसा खाएर जिम्मेवार हुनुपर्ने नेता–कर्मचारीले त केही गरेका छैनन् भने विदेशको व्यस्त जिन्दगीबाट समय निकालेर आफ्नै खल्ती रित्याएर केही गरौँ भनी लागेकालाई दोष लगाउनु सान्दर्भिक नहोला ।
पुरा पढ्नुहोस्

राष्ट्रघात भर्सेज राष्ट्रवाद

हस्त गुरुङ
राजा, राणा, कांग्रेस, एमाले, माओवादी तथा मधेसवादी दलहरूले देशमा चलाएका राष्ट्रघात र राष्ट्रवादका खेती देखेका र भोगेका नेपालीहरूलाई राष्ट्रवादी र राष्ट्रघाती छुट्याउनै मुस्किल पर्ने भएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

जीवनशैली

सुकमित सिम्फोनी

राजकुमार बानियाँ
सुकमितका गीतका आफ्नै ब्रान्ड होला तर उनको असली सिग्नेचर मुस्कान नै हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

रात्रिजीवनको रौनक

गोकर्ण गौतम
थकान र भागदौडबाट मुक्त हुन खोज्ने जमात
पुरा पढ्नुहोस्

बुद्धवाणी– व्याख्याता

राजकुमार बानियाँ
अनुवादक दुण्डबहादुर बज्राचार्य (सानुभाइ)को मिसन छ– पालि भाषामा रहेका मूल तथा प्रामाणिक बुद्धवचनलाई मातृभाषा (नेवारी)मा उतार्ने ।
पुरा पढ्नुहोस्

काठमाडौँबाट केदारमान सिंह

राजकुमार बानियाँ
केदारमान तिनै पत्रकार हुन्, जसले १९ जेठ ०५८ को दरबार हत्याकाण्डको समाचार ‘ब्रेक’ गरेका थिए एएफपी र बीबीसीमार्फत ।
पुरा पढ्नुहोस्

अलराउन्डर अम्मली

राजकुमार बानियाँ
प्याजजस्तो पत्रैपत्र छन्, वसन्त थापाको जीवनमा ।
पुरा पढ्नुहोस्

अर्थ

होटलमय पोखरा

लालप्रसाद शर्मा

पोखरा ।। गर्न त पोखराका पर्यटकीय होटलहरूले पाहुना अझै कम भएको दुखेसो गर्छन् । तर, पछिल्लो समय पोखरामा होटल व्यवसायमा लगानी ह्वात्तै बढेको छ । जस्तो कि, सराङकोटमा सराङकोट माउन्टेन रिसोर्ट बनिरहेको छ । ३२ कोठे ‘लक्जरियस’ उक्त रिसोर्ट छिट्टै सञ्चालनमा आउँदैछ । सराङकोटमै तारे होटल अन्नपूर्ण भ्युको निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ । पोखरा आसपासका डाँडाकाँडा मात्रै होइन, मुख्य पर्यटकीय केन्द्र लेकसाइडका भित्री गल्लीहरूमा पनि यतिबेला करिब पाँच दर्जन होटल तथा रिसोर्टहरू बनिरहेका छन् । 

“होटल थपिने क्रम बढेको छ,” पोखरा पर्यटन परिषद्का उपाध्यक्ष भरतराज पराजुली भन्छन्, “यहाँ पर्यटनबाहेक अर्को विकल्प नदेखेर होटलमा लगानी भएको हो ।” अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण सुरु भएको, कोरला नाका खुल्ने सम्भावना बढेकाले पनि होटलमा लगानी थपिएको उनको अनुमान छ । अर्कोतर्फ विदेश गएर अनुभव, सीप र पुँजी लिएर आएकाले पनि होटलमै लगानी गरेका छन् । नेपालमै केही गर्नुपर्छ भन्नेहरू लगानीमा आकर्षित भएका र बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट सहजै ऋण पाउने भएर पनि लगानी भित्रिएको पराजुलीको अनुभव छ । 

एक अनुमानमा, पोखराका होटलमा मात्रै एक खर्ब रुपियाँभन्दा बढीको लगानी छ । पाँचतारे दुई, चारतारे एक, तीनतारे १४ र एकतारे ३० सहित पाँच सयभन्दा बढी पर्यटकीय स्तरका होटल र तिनमा २० हजार बेड उपलब्ध छन् । बर्सेनि एक अर्बको लगानी होटलमा थपिइरहेको पश्चिमाञ्चल होटल संघका अध्यक्ष विकल तुलाचन बताउँछन् । वर्षमा आठदेखि दस होटल र पाँच सयदेखि ६ सयको हाराहारीमा बेड थपिने उनको भनाइ छ । “बैंकले पनि पोखरामा लगानी गरे सुरक्षित होइन्छ भनेर लगानी गरेका छन्,” तुलाचन भन्छन् । व्यावसायिक सुरक्षाको महसुस भएर पनि आकर्षण बढेको उनको भनाइ छ । 

होटल संघका केन्द्रीय सदस्य विप्लव पौडेलका अनुसार होटलको संख्या बढे पनि स्तरीय होटलको अभाव भने पोखरामा छ । “अहिले मध्यम खालका होटलमा लगानी बढिरहेको छ,” उनी भन्छन्, “बढी पैसा खर्च गर्न आउने गुणस्तरीय पर्यटकलाई लक्षित गरी होटल तथा लज बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।” 

मुख्य पर्यटकीय केन्द्र फेवाताल किनारको लेकसाइडमा अहिले खाली जग्गा देख्नै मुस्किल छ । बजारमा महँगो जग्गा, जनघनत्व बढी र कोलाहलले गर्दा डाँडाकाँडा जाने लहर चलेको छ । निर्माणाधीन होटलहरू प्राय: २५ देखि ३५ कोठाका छन् । 

पर्यटकीय स्तरका होटलमा सेवा सुविधा पनि सोही अनुसार हुनुपर्ने भएपछि पछिल्लो समय बनेका होटलहरूले स्तरीय सेवासुविधा उपलब्ध गराउन थालेका छन् । सराङकोट माउन्टेन रिसोर्टले छतमा स्वीमिङ पुल बनाउने बताएको छ । तुलाचन भन्छन्, “पोखरा आउने पर्यटकहरू हिमाल र फेवातालको दृश्य अवलोकन गर्न खोज्ने भएकाले त्यही अनुसार संरचना बनिरहेका छन् ।” 

पोखरेली मात्र नभएर आसपासका जिल्लाका र विदेशीले समेत होटलमा लगानी गरिरहेका छन् । पर्यटन कार्यालयका अनुसार ३ सय ५१ होटलले इजाजत लिएका छन् । यसैगरी उद्योग दर्ताका लागि पर्यटन कार्यालयबाट ८ सय ५५ होटललाई सिफारिस गरिएको छ । 

कुनै समय यस्तो थियो, यहाँका पर्यटकीय स्तरका होटलले नेपालीलाई बास दिँदैनथे । बरू, होटल/रेस्टुराँ ‘अफ सिजन’मा बन्द हुन्थे । तर, अहिले अवस्था फेरिएको छ । थपिएका कतिपय होटलले त आन्तरिक पर्यटकलाई नै लक्षित गरेका छन् । नेपाल पर्यटन बोर्ड पोखराका प्रमुख उदय भट्टराई भन्छन्, “होटललगायत पर्यटन क्षेत्रमा निजी क्षेत्रको लगानी उत्साहप्रद छ ।” 

पुरा पढ्नुहोस्

असमन्वयकारी लगानी बोर्ड

मनबहादुर बस्नेत
प्रक्रियागत, प्रशासनिक र कानुनी उल्झनका कारण बाह्य लगानी भित्र्याउने कार्य कठिन
पुरा पढ्नुहोस्

अवसर छोप्दै धनाढ्य

सुरेशराज न्यौपाने
अर्थतन्त्रमा देखिएको सुधारसँगै लगानीकर्ताहरूमा उत्साह
पुरा पढ्नुहोस्

सडकमा नयाँ सारथि

सुरेशराज न्यौपाने
राजधानीमा परम्परागत ट्याक्सीको एकाधिकार समाप्त हुने बाटोमा
पुरा पढ्नुहोस्

व्यापार गुमाउँदै टेलिकम

सुरेशराज न्यौपाने
नेपाल टेलिकमको बजार हिस्सा क्रमश: कमजोर
पुरा पढ्नुहोस्

संवाद

‘नयाँ शक्ति माओवादी बन्न सक्दैन’

सीताराम बराल

दुई चरणमा भएको स्थानीय चुनावमा नयाँ शक्ति नेपालको खराब प्रदर्शनपछि संयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई छिमेकी भारतको नेपाल–नीतिविरूद्ध पहिलेभन्दा मुखर रुपमा प्रस्तुत हुन थालेका छन् । नेपाल–भारत सम्बन्ध, स्थानीय तह निर्वाचन परिणाम र आगामी चुनावमा नयाँ शक्ति नेपालको तयारी, माओवादी केन्द्रसँगको सम्बन्धलगायतका विषयमा संयोजक भट्टराईसँग नेपालको कुराकानी : 

भारतविरोधी राष्ट्रवादको नारा लगाएपछि चुनाव जितिन्छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्नुभएको हो ? 
नेपाली राजनीतिमा तीन आयाम छन् । एक, राष्ट्रियताको आयाम । दुई, लोकतन्त्रको आयाम । तीन, विकास र समृद्धिको आयाम । संविधानसभाबाट गणतन्त्रको स्थापना भएपछि अब हामीसँग राष्ट्रियता र विकास–समृद्धिको आयाम बाँकी छ । भारतसँगको सम्बन्ध नेपालको विकास र समृद्धिसँग अन्योन्याश्रित ढंगले जोडिएको छ ।

सुगौली सन्धियता भारतसँग हाम्रो अत्यधिक परनिर्भरता छ, त्यो अन्त्य नभएसम्म हाम्रो विकास र समृद्धि सम्भव छैन भन्ने कुरा ०४२ मा पीएचडी थेसिस प्रस्तुत गरेदेखि नै भन्दै आएको छु । अहिले विकास र समृद्धिको युगको जुन राजनीति गर्दैछु, भारतसँगको परनिर्भर सम्बन्धलाई व्यवस्थापन नगरेसम्म नेपाल समृद्ध हुँदैन भन्ने मेरो सुरुदेखिको जुन निष्कर्ष हो, त्यसैको प्रयोगस्वरूप मैले यो कुरा गरिरहेको छु । मैले यो नयाँ कुरा गरेको होइन । 

भारतविरोधी मानसिकता ‘क्यास’ गर्न सकिन्छ नि, होइन ? 
क्यास गर्ने कुरा गर्दै नगर्नूस् न † यस्तो षड्यन्त्रमूलक राजनीति म कहिल्यै पनि गर्दिनँ । म रूपान्तरणमुखी राजनीति गर्ने मान्छे हुँ । यस्तो मान्छेले वस्तुगत धरातल बदल्नका निम्ति कहाँ कस्तो अन्तरविरोध छ, त्यसलाई हल गर्ने कोसिस गर्छ । 

भारतीय पुँजीको नेपालमा जुन प्रभुत्व छ, त्यो अन्तरविरोध हल नगरेसम्म नेपालको समृद्धि सम्भव हुँदैन भन्ने निष्कर्षका आधारमा मैले त्यसलाई हल गर्नुपर्छ भनेको हुँ । यसको अर्थ भारतसँग युद्ध गर्नुपर्छ भनेको होइन । त्यो अहिले सम्भव छैन । मेरो स्पष्ट धारणा छ, भारत र चीनका बीचमा नेपाल एउटा गतिशील पुल बन्नुपर्छ । त्यसका निम्ति जहाँनिर व्यवधान आउँछ, हटाउँदै अघि बढ्नुपर्छ । 

दोक्लम प्रकरणपछि पनि चीन–भारतबीच नेपालले पुलको काम गर्न सक्छ भन्ने विश्वासमा हुनुहुन्छ ? 
नेपालको समृद्धि र विकासका लागि भारत र चीन दुवैबीच सन्तुलित सम्बन्ध राखेर अघि बढ्नुपर्छ । किनभने, नेपाल समृद्ध नभएसम्म भारतको प्रभुत्वबाट मुक्त हुन गाह्रो हुन्छ । नेपाल चीन–भारतबीचका गतिशील पुल बन्नुपर्ने अवधारणा ०६७ मा तत्कालीन एमाओवादीको पालुङटारमा भएको विस्तारित बैठकदेखि नै राख्दै आएको छु । भारतीय पक्षले नेपालमा लगानी वृद्धि गर्ने र नेपालमा ठूला पूर्वाधार निर्माणमा सघाउ पुर्‍याएको छैन । नेपालको आर्थिक परनिर्भरता घटाउने, आयात–निर्यातबीचको असन्तुलन घटाउनेतर्फ उसको सहयोग छैन । 

भारतले नेपालको हित सोच्दो रहेनछ भन्न खोज्नुभएको ?
मैले यो कुरा भारतकै हितका निम्ति भनिरहेको छु । किनभने, भारतको हितका निम्ति पनि फौजी र राजनीतिक ढंगले सूक्ष्म व्यवस्थापन गरेर आफ्नो सुरक्षा कायम राख्ने जुन भारतीय सोच छ, त्यो त्रुटिपूर्ण छ । भारतले आफ्नो सुरक्षा स्वार्थ पूरा गर्ने हो भने नेपाल समृद्धि हुनु जरुरी छ । यो कुरा मैले भारतीयहरूलाई पनि भनेको छु । 

के भन्छन् त उनीहरू ?
उनीहरूको मत विभाजित छ । प्रबुद्ध भारतीय जनमतले ‘तपार्इंको कुरा ठीक हो’ भन्छ । तर, कर्मचारीतन्त्र र सुरक्षा संयन्त्रका मानिसहरू चाहिँ बदलिएको सुरक्षा अवधारणा बुझ्न सकिरहेका छैनन् । त्यसले गर्दा नेपालले त दु:ख पाइरहेको छ नै, त्यसको घाटा भारतलाई पनि परेको छ । 

भारतलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा एमाले र तपाईंबीच समानता/विभिन्नता के छ ?
मेरो दृष्टिकोण कसैसँग मिल्छ/मिल्दैन, त्यो मैले भन्ने कुरा होइन । जहाँसम्म मेरो आफ्नो कुरा हो, नेपालको जुन भूराजनीतिक अवस्था छ, त्यसको वस्तुनिष्ठ व्याख्या गरी राष्ट्रिय हित हुने गरी नीति बनाउनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छु । यसरी हेर्दा सुगौली सन्धिदेखि भारतसँग जुन परनिर्भरता थियो, त्यसलाई कम गर्ने प्रयत्न मबाट हुँदै आएका छन् । 

प्रसंग फेरौँ, सामाजिक सञ्जालमा तपाईं प्रचण्डमाथि प्रहार गरिरहनु हुन्छ, किन हो ? 
नीतिगत रूपमा उहाँले हामीमाथि भ्रम छर्नुहुन्छ । त्यसलाई आफ्ना तर्फबाट स्पष्ट पार्नु मेरो कर्तव्य र अधिकार दुवै हो । हामीविरुद्धका भ्रम निवारण गर्न र हामी नयाँ वैकल्पिक चिन्तन हौँ भन्ने सन्देश सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रेषित गर्न खोजेको मात्र हुँ । 

प्रचण्डसँग भेटघाट हुँदा यस्ता विषयमा पनि कुराकानी हुन्छ ?
भेटघाटमा म उहाँलाई भन्ने गर्छु, ‘जे कुरा हो, त्यही कुरा भन्ने गर्नूस् । किन हामीविरुद्ध भ्रम फैलाउनु हुन्छ ?’ उहाँसँग किन यसो भन्ने गर्छु भने, मेरो सम्बन्ध राम्रो छ उहाँसँग । कुराकानी सौहार्दपूर्ण रूपमा नै हुन्छ । तर, विचारमा अन्तर छ । उहाँ माओवादको साइनबोर्ड झुन्ड्याएर गैरमाओवादी आचरण गरिरहनु भएको छ । 

त्यही भएर हो त प्रचण्डले पनि माओवादीमा फर्कन लागेका नेता–कार्यकर्तालाई ‘बाबुरामजीलाई धेरै कमजोर नपार्नूस्’ भन्नुभएको ?
मैले नसुनेको कुरा, ‘रे–रे’का कुरामा टिप्पणी गर्नु उपयुक्त ठान्दिनँ । राजनीतिमा विचारको बहस भइरहन्छ । त्यो बहस हामीबीच छ । व्यक्तिगत रूपमा हामीबीच सौहार्दपूर्ण सम्बन्ध पनि छँदैछ । 

व्यक्तिगत सम्बन्धले पनि राजनीतिमा प्रभाव पार्छ, प्रचण्ड नेतृत्वको माओवादीमा फर्कने सम्भावना कत्तिको छ ? 
पटक–पटक मैले भन्दै आएको कुरा फेरि दोहोर्‍याउँछु, बगेको खोला फर्कंदैन, जसरी पुतली बनिसकेको लार्भा फेरि पुतली बन्न सक्दैन । त्यसैले, बरू माओवादी रूपान्तरित भएर नयाँ शक्तिको अभियानमा आउन सक्छ । तर, नयाँ शक्ति पछाडि फर्केर माओवादीचाहिँ बन्न सक्दैन । 

राजनीतिमा पुतलीबाट लार्भामा परिवर्तन हुने कुरा सम्भव रहेछ भन्ने कुरा नयाँ शक्तिबाट माओवादी केन्द्रमा फर्कनेहरूको ताँतीले देखाउन्न र ? 
साथीहरूले वैकल्पिक राजनीतिको मर्म बुझ्न सक्नुभएन र हाम्रो नयाँ अभियानबाट थाकेर पछाडि फर्कनुभयो । तर, मूल पंक्ति अहिले पनि यथावत् छ । बरू, नयाँ शक्तिमा माओवादी अनुहार बढी देखिँदा कैयौँलाई के भ्रम परेको थियो भने कतै यो माओवादीकै अर्काे टुक्रा हो कि † तर, माओवादी पृष्ठभूमिका ती साथीहरू माओवादीमै फर्किएपछि यो सही अर्थमा नै वैकल्पिक धार रहेछ भनेर जनतालाई बुझाउन सकिने परिस्थिति पैदा भएको छ । 

रामेश्वर खनालदेखि रामचन्द्र झासँगको पारपाचुकेले प्रचण्डले भनेझैँ तपाईंसँग मानिसहरू टिक्न सक्दैनन् भन्ने देखाउँछ । होइन र ? 
मान्छेहरू आएको पनि त देख्नुपर्‍यो नि ! सय जना मान्छे थपिएका छन्, चार जना मान्छे निस्किएका छन् भने मिडियाले निस्कनेको मात्र चर्चा गर्छ । किनभने, मिडियाको सिद्धान्त भनेकै ‘कुकुरले मान्छे टोक्दा समाचार बन्दैन तर मान्छेले कुकुरलाई टोक्यो भने त्यो समाचार बन्छ’ भन्ने हो । नयाँ शक्ति छाडेको मात्र देखिनु त्यही हो । 

त्यति निराश हुनुहुन्न त्यसो भए ? 
नयाँ युगको अगुवाइ गरिरहेका छौँ हामी । यत्रो महान् ऐतिहासिक कामको सुरुआत गरेकामा मलाई गर्व छ । यस्तो कामले केही समय लिन्छ । बाटो कष्टसाध्य भए पनि एउटा विन्दुमा पुगेपछि त्यो स्थापित हुन्छ । त्यसलाई धेरै मान्छेले ग्रहण गर्छन् भन्नेमा म ढुक्क छु । 

संघीय समाजवादी फोरमसँगचाहिँ किन एकता हुन नसकेको ? 
मतभिन्नतालाई निष्कर्षमा पुर्‍याउन सकेनौँ । तर, एकताको सम्भावनाको अन्त्य भएको छैन । अहिले पनि उहाँहरूसँग कुराकानी हुन्छ । एकताका लागि अरू पक्षसँग पनि कुराकानी भइरहेको छ । 

आगामी चुनावहरूमा तपाईंको पार्टीको कस्तो परिणाम आउला ?
तेस्रो चरणको स्थानीय तहको चुनावको परिणाम हाम्रा लागि त्यति अनुकूल हुनेछैन । प्रदेश र प्रतिनिधिसभाको चुनावमा भने राष्ट्रिय पार्टीको दर्जामा पुग्छौँ । त्यो चुनावमा वैकल्पिक राजनीतिक धारलाई स्थापित गर्न सक्यौँ भने पाँच वर्षपछिको चुनावमा जनताले वैकल्पिक शक्तिलाई ग्रहण गर्छन् भन्ने लाग्छ ।

प्रतिकूल परिणाम आयो भने तपाईंको राजनीतिक भविष्य के होला ? 
जीवनमा कतिपय दुर्घटना हुन सक्छन् । तैपनि, म सधैँ जीवनलाई आशावादी ढंगले हेर्छु । जसरी कुनै प्राणी आफूलाई आँधीहुरीबाट बचाउँदै अघि बढ्छ, नयाँ शक्ति पनि त्यस्तै आँधीहुरीबाट आफूलाई बचाउँदै चार–पाँच वर्षभित्र प्रमुख शक्तिका रूपमा उदय हुन्छ भन्नेमा म विश्वस्त छु । 

फेरि प्रसंग बदलौँ, तपाईंहरूको नारा आर्थिक पारदर्शिताको भए पनि नयाँ शक्तिको आर्थिक स्रोत अपारदर्शी रहेको आरोप छ नि ? 
पूरै पारदर्शी छ । म भएँ, हिसिलाजी हुनुभयो– हामी दुवै संसद् सदस्य थियौँ । आम्दानीका सबै लिखतहरू प्रत्येक वर्ष बुझाएका छौँ । कुनै कुरा लुकेको छैन । प्रत्येक कार्यक्रममा पार्टीको आम्दानी र खर्च तत्काल जारी गर्ने विधि निश्चित गरेका छौँ । नियमित खर्चको अभिलेख पनि निर्वाचन आयोगलाई बुझाएका छौँ । 

व्यक्तिगत खर्च कसरी चलाइरहनु भएको छ ?
हाम्रो सोख–सयल केही छैन । ठूलो खर्च पनि केही छैन । पैत्रिक सम्पत्ति र उहाँ (हिसिला यमी)ले गरेको कमाइको केही रकम बैंकमा थियो, हामीले केही लगानी पनि गरेका थियौँ । त्यसबाट केही नियमित आम्दानी हुन्छ । त्यसैबाटै सामान्य खर्च चलिरहेको छ । 

दुईमध्ये एक जनाले मात्र राजनीति गरे हुन्न ?
हामी दुवैको आ–आफ्नो राजनीतिक पृष्ठभूमि छ । हाम्रो भेटघाट/चिनजान राजनीतिक कर्मकै बीचमा भएको हो । विवाह भएपछि लोग्नेको पछि लाग्ने जुन सामाजिक परम्परा छ, हिसिलाजीको सन्दर्भमा त्यो लागू हुँदैन । उहाँ आफैँ राजनीतिक परिवारबाट आउनुभएको हो । आफ्नै राजनीतिक जीवन छ उहाँको । राजनीति गर्ने उहाँको अधिकारको कुरा हो, जिम्मेवारीको कुरा पनि हो । 

 

पुरा पढ्नुहोस्

‘गिद्ध देखेर अनुहार खुम्च्याउने होइन, आनन्दित हुनुपर्छ’

मनोज पौडेल
गिद्धको नाम सुन्दै धेरैले राम्रो मान्दैनन्, तपाईंचाहिँ यसकै पछाडि लाग्नुभएको छ, किन ?
पुरा पढ्नुहोस्

‘भलिबल भाले र खसी बाजीको खेल मात्रै होइन’

मनबहादुर बस्नेत
दक्षिण एसियाली तहमा गोल्ड मेडल जित्न अब त सकिएला नि ?
पुरा पढ्नुहोस्

मनोरञ्जन

खेलकुद

नेयमारको बाछिटा

ज्ञानेन्द्र आचार्य
एफसी बार्सिलोनाबाट १९ साउनमा पेरिस सेन्ट जर्मन (पीएसजी) पुगेका नेयमार डा सिल्भा सान्तोष, २५, को ट्रान्सफरका कारण अहिले फुटबलमा ठूलै खैलाबैला मच्चिएको छ । नेयमारलाई ल्याउन पीएसजीले २२ करोड २० लाख युरो खर्च गर्‍यो । एउटै खेलाडीलाई भित्र्याउनका लागि यत्रो रकम खर्च गरिनुले ठूलै हल्ला मच्चिनु आफँैमा अस्वाभाविक थिएन पनि । किनभने, त्यो २२ करोड २० लाख युरोमा पीएसजीले नेयमारलाई दिने पारिश्रमिक र बोनस जोडिएको छैन । त्यो त पीएसजीले नेयमारको पूर्वक्लब बार्सिलोनालाई तिरेको रकम मात्रै हो ।
 
नेयमार पीएसजी गएपछि खेलाडीहरूको भाउ पनि अकासिएको छ । अब राम्रा खेलाडी ल्याउन सामान्य क्लबको हैसियतभन्दा माथिको कुरा हुन थालेको छ । सामान्य खेलाडीको मूल्य पनि पाँच करोड युरो नाघिसकेको छ । नेयमारको ट्रान्सफरलाई लिएर विभिन्न क्लबका प्रशिक्षक र अन्य पदाधिकारीले व्यक्त गरेको चिन्ता पनि यसैका लागि हो । 
 
नेयमारको ट्रान्सफरले फुटबलभन्दा बाहिर पनि तहल्का मच्चाएको छ । अहिले, यस कारोबारमा राजनीतिक संलग्नता रहेको अड्कलबाजी पनि सुरु भएको छ । उनलाई किन्न कतारले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको हुन सक्ने अनुमान चलिरहेको छ । हाल कतारले छिमेकी देशहरूको नाकाबन्दी झेलिरहेको छ । सन् २०२२ को फिफा विश्वकप आयोजनाको जिम्मा पाएको कतारलाई त्यसको तयारीमा यो नाकाबन्दीले पक्कै असर पारेको छ । त्यसमाथि रंगशाला निर्माणका क्रममा भएका श्रम शोषणका कारण कतारको चौतर्फी आलोचना पनि भएको छ । कतारले विश्वकप अयोजनाको जिम्मा पाउनु पनि विवादरहित रहेन । यसका लागि कतारले फिफाका पदाधिकारीहरूलाई करोडौँ डलर दिएको पनि खुलासा भएको थियो ।
 
पीएसजी फ्रान्सको घरेलु लिग खेल्ने क्लब हो । नेयमार पीएसजीमा आबद्ध हुँदा त्यसमा कतार कसरी जोडिन पुग्यो त ? पीएसजीको स्वामित्व कतार इन्भेस्टमेन्ट अथोरिटीसँग छ । जसले कतारको पैसा विभिन्न क्षेत्रमा लगानी गर्दै आएको छ । एकातिर नाकाबन्दीको मार र अर्कोतर्फ विश्वकपलाई लिएर भएका विवादबाट माथि उठ्न कतार राम्रो मौकाको पर्खाइमा थियो । पीएसजीले नेयमार किन्नु सायद कतारका लागि त्यस्तै मौका हुन सक्छ । किनभने, आफ्नै स्वामित्वको क्लबमा रहेपछि नेयमारलाई २०२२ को विश्वकपको प्रचार गर्न सजिलो हुन्छ । 
नेयमार असाधारण प्रतिभा भएका खेलाडी हुन् । उनी आएपछि पीएसजीका समर्थकहरूको संख्या ह्वात्तै बढ्न सक्छ । त्यसमाथि च्याम्पियन्स लिगमा उपाधिका लागि लड्न नेयमार पीएसजीको मुख्य हतियार बन्नेछन् । घरेलु प्रतियोगिता र च्याम्पियन्स लिगमा जति राम्रो गर्‍यो, क्लबको अर्थतन्त्र पनि उति नै मजबुत बन्दै जान्छ । मैदानभित्र नेयमारले राम्रो गरे क्लबलाई मैदानबाहिर हुने फाइदा यो पनि हो । नेयमारलाई पीएसजीका खेलाडीका रूपमा पहिलोपटक प्रस्तुत गर्दा क्लबका अध्यक्ष नासिर अल खेलाइफीले पनि यो कुराको संकेत गरेका थिए । उनले भनेका छन्, ‘नेयमार आउनुअघि हाम्रो क्लबको मूल्य १० अर्ब डलर थियो, अब १५ अर्ब पुग्यो । केही वर्षमा यो कम्तीमा दोब्बर हुनेछ ।’ 
 
पीएसजीको मूल्य जति बढ्यो, कतारलाई झनै फाइदा हुन्छ । आखिर लगानी कतारकै हो । जब पीएसजीमै कतारको लगानी छ भने खेलाडी किन्न कतारले लगानी गरेको भए पनि यसको विरोध किन भयो त ? युरोपमा फुटबलको नियमनकारी संस्था यूईएफएले युरोपेली क्लबहरूले खेलाडी किन्नका लागि आफ्नो वार्षिक नाफाभन्दा मात्र एक करोड युरो बढी खर्च गर्न सक्ने नीति लागू गरेको छ, जसलाई फाइनान्सियल फेयर प्ले (एफएफपी) भनिन्छ । अन्धाधुन्ध खर्चका कारण व्यावसायिक फुटबल क्लबहरू टाट पल्टिने सम्भावना नआओस् भनेर यो नियम ल्याइएको हो, जसलाई युरोपियन युनियनले पनि समर्थन गरेको छ । यस अर्थमा हरेक क्लबले खेलाडी किन्न आफ्नै स्रोतको आम्दानी खर्च गर्नुपर्छ । लगानीकर्ताका अन्य स्रोतका आम्दानीले खेलाडी किन्न पाइँदैन । एफएफपी पालना नगरेकै कारण पीएसजी सन् २०१४ मा एकपटक कारबाहीमा परेको थियो । 
 
नेयमार अहिले पीएसजीका खेलाडी भइसके । तर, पीएसजीबाट खेल्न उनले अझै प्रतीक्षा गर्नुपर्ने हुन सक्छ । किनभने, उनको ट्रान्सफर सर्टिफिकेट अझै आएको छैन । जुन उनको पूर्वक्लब बार्सिलोनाले खेल्ने घरेलु लिग ला लिगाले दिनुपर्छ । उनी स्पेन छाडेर फ्रान्सको क्लबमा आबद्ध हुँदा स्पेनको फुटबल र अर्थतन्त्र दुवैलाई घाटा लाग्छ । यही कारण पनि उनलाई ट्रान्सफर सर्टिफिकेट दिन एफएफपीको अड्को थापिएको छ । ला लिगाका अध्यक्ष जाभियर टेबासले पीएसजीले एफएफपी मिचेको आरोप लगाएका छन् । उनका अनुसार त्यत्रो रकम खर्च गर्न सक्ने ल्याकत भएका क्लब दुई–तीनवटा मात्रै छन्, जसमध्ये स्पेनको बार्सिलोना र रियल म्याड्रिड पर्छन् । पीएसजीले झूटो विवरण दिएर बढी आम्दानी देखाएको छ । यस मामिलामा अनुसन्धानका लागि बार्सिलोना र ला लिगाले युनियन अफ युरोपियन फुटबल एसोसियसन (यूईएफए)लाई पनि गुहारेका छन् ।

फ्रान्सको घरेलु लिग लिग वानले नेयमारको ट्रान्सफर पारदर्शी भएको र ला लिगाले अनावश्यक बखेडा झिकेको आरोप लगाएको छ । 
 
अब फ्रान्सको लिग वानमा नेयमार खेल्ने भएपछि फ्रान्सेली फुटबलका अधिकारी पनि खुसी छन् । उनीजस्तो उच्चकोटिको खेलाडीका कारण फ्रान्सको घरेलु लिगको स्तर बढ्ने उनीहरूको आशा छ । अर्कोतिर, मेसी र रोनाल्डोकै हाराहारीमा आम्दानी गर्ने नेयमारले फ्रान्समा आयकर तिर्ने छन् । यो उनीहरूका लागि अर्को खुसीको कुरा हो । त्यसकारण फ्रान्सका राष्ट्रपति र अर्थमन्त्री पनि नेयमार फ्रान्स आऊन् भन्ने चाहन्थे । 
 
हुन त नेयमार आफ्नो इच्छाले पीएसजी गए । तर, उनका लागि जति रकम खर्च भएको छ, त्यसले व्यावसायिक फुटबलमा नराम्रो असर पार्न पनि सक्छ । अघिल्लो वर्ष युभेन्ट्सबाट पल पोग्बा किन्न म्यानचेस्टर युनाइटेडले १० करोड ५० लाख युरो खर्च गर्दा त्यसलाई कतिले आवश्यकताभन्दा बढी रकम भनेका थिए । जुन त्यसबेलाको कीर्तिमानी रकम थियो । यसपटक नेयमारका लागि त त्यसको दोब्बरभन्दा बढी खर्च भएको छ । क्षमताको मूल्यांकन गर्ने हो भने नेयमार यति महँगा खेलाडी हुनु स्वाभाविक मानिएला । तर, धनी क्लबले एउटै खेलाडीका लागि आँखा चिम्लेरै खर्च गर्नु व्यावसायिक फुटबलका लागि राम्रो होइन । किनभने, साना र कम आम्दानी भएका क्लबलाई खेलाडी किन्न गाह्रो हुन्छ । त्यसमाथि आफूसँग भएका राम्रा खेलाडी जोगाउन पनि धौधौ हुनेछ । खेलाडी ट्रान्सफरको महँगी नियन्त्रणभन्दा बाहिर गएमा पछि पैसा र राम्रा खेलाडी केही निश्चित क्लबसँग मात्रै रहने चिन्ता पनि बढेको छ । 
पुरा पढ्नुहोस्

अब्बल जिदान

ज्ञानेन्द्र आचार्य
प्रशिक्षकका रूपमा पनि जिनेदिन जिदान सार्वकालिक महान्
पुरा पढ्नुहोस्

टिम डीपीएल

विनोद पाण्डे
पर्दापछाडिका नायकहरू, जसले नेपालकै सर्वाधिक पुरस्कार राशिको प्रतियोगिता सफल बनाए
पुरा पढ्नुहोस्

[०७३ का ५] पढ्नैपर्ने 'नेपाल' खेलकुद सामाग्री

नेपाल संवाददाता
ओलम्पिक, युरोकप, साग, डिपिएलदेखि खेलाडिमा चीनको आक्रमक लगानीसम्म
पुरा पढ्नुहोस्

साहित्य

मध्यम वर्गको मर्म

गिरीश पोखरेल

अनमोलमणिको भर्खरै प्रकाशित कथासंग्रह १९ नम्बरका नौवटा कथा पढेपछि लाग्यो, यी कथाहरू नेपाली समाजका सग्ला चित्र हुन् । लेखकले आफ्नै वरिपरिका मसिना वस्तुलाई सरल ढंगमा कथाका पात्रमार्फत बुनेर पाठकमाझ ल्याएका छन् । हरेक कथामा हामी बाँचेको समाज र हाम्रै वरिपरिका पात्रहरू छन् ।

पत्रकारका रूपमा परिचित अनमोलमणिका अनुभूतिजन्य निबन्ध र कथा चोटिला हुन्छन् । उनका केही गीत पनि सुनेको छु र उनी सितोरियो कराँतेका खेलाडी पनि हुन् । धेरै विधामा एकैसाथ लागेकाले होला, उनका कथा उनले भोगेका अनुभवजस्ता पनि लाग्छन् । संग्रहका कथामा मध्यम वर्गीय समाजले भोग्न परेका मसिना पीडा र समस्या उतारिएको छ ।

 शीर्षकथा ‘१९ नम्बर’ देशको शिक्षा पद्धति र भाषिक औपनिवेशिकताको मानसिकताबाट प्रभावित सुदूर गाउँको विद्यार्थीको कथा हो । नेपाली समाजमा अहिले पनि ‘१९ नम्बर’को पात्र रोहितकुमार ठकुरीजस्ता धेरै विद्यार्थी छन्, जो आफ्नो इच्छाले होइन, अभिभावकको रोजाइको विषय पढ्न बाध्य छन् । कथाले अंग्रेजी मोह र कमजोर सिकाइलाई मात्रै प्रहार गरेको छैन, विद्यालय–विश्वविद्यालयको पढाइ अवैज्ञानिक छ भन्ने पनि देखाएको छ । अन्य विषयमा उत्कृष्ट हुँदाहुँदै पनि पटक–पटक अंग्रेजीमा फेल भएपछि देशमा कति रोहितले आत्महत्या गरेर जीवन सकाए होलान् ? विगतमा एसएलसी फेल हुनेले गरेको आत्महत्या कथाले सम्झाउँछ । अभिभावकले सन्तानको पढाइ र इच्छा बुझ्नु आवश्यक रहेको सन्देश कथाले दिन्छ । कथामा रोहितको प्रश्न छ, ‘अंग्रेजी जान्नेहरू सपना पनि अंग्रेजीमै देख्छन् हो सर ?’

रोहितले जीवनमा सोधेको अन्तिम प्रश्नजस्तै कति विद्यार्थीले शिक्षकलाई प्रश्न सोधिरहेका होलान् ?
‘जूनमा आमा’ कथा छोराको नजरबाट हेरिएको दिवंगत आमाको कथा हो । जसमा महिला हिंसाका अनेक रूप देख्न सकिन्छ । ‘नूरप्रताप किन अमेरिका गए ?’ भन्ने कथा नेपाली समाजको विदेश मोहको सग्लो चित्र हो । आफू बाँच्न पनि अरूलाई सोध्नुपर्ने अवस्थाप्रति यस कथाले प्रहार गरेको छ ।

‘अँध्यारो’ यस्तो प्रतीकात्मक कथा हो, जसले नेपालको लोडसेडिङलाई व्यंग्य गरेको छ । साथै, सञ्चार र मनोरञ्जनका साधनले मानवीय समवेदना र सम्बन्धमा पारेको प्रभावलाई पनि नाटकीय ढंगमा प्रस्तुत गरेको छ । स्मार्ट फोन र इन्टरनेटको नकारात्मक प्रभाव कथामा चित्रित छ । उज्यालो राम्रो मात्रै होइन, त्यसलाई सही तरिकाले उपयोग गर्न नसक्दा सम्बन्धहरूमै समस्या आउँछ भन्ने परिकल्पना कथामा छ । नयाँ शैलीको ‘एउटा अर्को गुलाब’ कथाले माओवादी द्वन्द्वलाई सम्झाउँछ ।

माओवादी द्वन्द्वको प्रभाव कसरी फरक–फरक तरिकाले व्यक्तिमा पर्‍यो भन्ने राम्रो उदाहरण हो यो । यही विषयमा लेखिएको अर्को कथा हो, ‘कन्टेनरमा रातो डायरी’ । ठूलो सपना बोकेर युद्धमा हिँडेको तर सत्तामुखी नेतृत्वका कारण सपनाहरू तुहिएर आक्रोशित बनेको छापामारको कथा हो यो । यस्ता पात्र हामीले दिनदिनै भेटिरहेका छौँ । जो दुनियाँ बदल्न हिँडेका थिए, आज उनीहरू नै बदलिएका छन् । युद्ध मोर्चामा अघि रहेकाहरू श्रम गर्न तेस्रो मुलुक हिँडिरहेका छन् र बिचौलिया दलालहरू युद्धको व्याज खाइरहेका छन् । क्रान्तिका विरोधीहरू घोर क्रान्तिकारी र क्रान्तिमा लागेकाहरू पाखा लागेको अवस्थामा छन् । कथामा रातो डायरी सिद्धान्तहरूको प्रतीक बनाइएको छ, जसलाई मिल्क्याएर एउटा छापामार मलेसिया जाँदैछ । अर्को कथा ‘स्खलन’मा माओवादी द्वन्द्वका केही बेइमान चरित्रलाई देखाइएको छ । माओवादी द्वन्द्वलाई हेर्ने यो एउटा आँखा हुन सक्छ । तर, यसैलाई सम्पूर्ण दृष्टिकोण मान्नचाहिँ सकिन्न । किनभने, यसलाई ठीक–बेठीकको तहमा विश्लेषण गर्न देशको सामाजिक–आर्थिक अवस्थासहितको विश्लेषण जरुरी छ ।

मान्छे सानातिना भ्रममा बाँचेको छ भन्ने सन्देश बोकेको भए पनि ‘इल्युजन’ अरू कथाको तुलनामा कमजोर कथा हो । कथा आन्दोलन र राजनीतिक प्रताडनाले चेपुवामा परेको एउटा बेरोजगार पात्रको मनोदशामा घुमेको छ । त्यो पात्र जो विसं ०४६ पछि हरेक आन्दोलनमा अग्रपंक्तिमा सहभागी छ । तर, त्यसको फल पाएको छैन । अमूर्त शैलीको यस कथामा देशको अवस्थाको चित्र देख्न सकिन्छ । 
अन्तिम कथा ‘अस्तु’ विकसित देशमा बसोवास गरेका नेपालीको संस्कृति, समवेदना र आफ्नोपन भरिएको कथा हो । विदेशमा मृत्यु हुने तर नेपालमा शव पठाउन लाग्ने खर्च/झन्झट धेरै छ । यस कथाले आफ्नो संस्कृति र विदेश दुवै छोड्न नसक्ने, मूल देशमा रहेका आफन्तको प्रेममा भक्कानिने नेपालीको समवेदनालाई टपक्क टिपेको छ ।

संग्रह पढेपछि लाग्छ, अनमोलमणिका प्रत्येक कथा पढ्दा घटनाका दृश्य र पात्रहरू अगाडि आउँछन् । उनी कथा भन्ने भन्दा देखाउने शैलीमा अभ्यस्त छन्, जुन विदेशी लेखकका कथामा पाइन्छ । लेखकका रूपमा यो उनको सफलता हो । त्यस हिसाबले कथा पढ्न मन पराउनेका लागि १९ नम्बर राम्रो छनोट हुन सक्छ । 

१९ नम्बर
लेखक : अनमोलमणि
प्रकाशक : सांग्रिला बुक्स
पृष्ठ : १६२
मूल्य : २७५ रुपियाँ
पुरा पढ्नुहोस्

[अनुभूति] पात्र र पाठक

रामलाल जोशी
आयो त केवल समय समाप्तिको सूचना । अन्तिम घन्टी लाग्दा कक्षाकोठाबाट विद्यार्थी भागेझैं जीवनबाट हात खडा गरेर भाग्नुपर्ने जनाउ दियो समयले उनलाई ।
पुरा पढ्नुहोस्

[पुस्तक अंश] मेरो बोनस जीवन

चीजकुमार श्रेष्ठ
मृत्युको शाश्वत अस्तित्वलाई स्वीकार गरेर आफ्नो जीवनलाई त्यसभन्दा माथि पुर्‍याउने प्रयास गर्ने मानिसहरू महान् हुन्छन् । मृत्युभन्दा माथि भनेको कहिल्यै नमर्ने भनेको होइन । त्यो भनेको आफ्नो जीवन मात्र होइन, अरूका लागि पनि बाँच्नु हो ।
पुरा पढ्नुहोस्

[संस्मरण] आफैँमाथि एक पटकथा

टंक चौलागार्इ
“गुन्डा”को जति लात खाए पनि “हिरो”ले हार मान्दैन थियो । फिल्म आधा सकिएपछि ढोका खोलेर एक–दुई जना बाहिर निस्किए  । “गुन्डा”  हरूको आँखा छलेर माउसुलीजस्तै भित्तामा टाँसिँदै फेरि ढोकाछेउ पुगेँ ।
पुरा पढ्नुहोस्

[अनुभूति] अरुणसँग एक दिन

बीएन जोशी
अरुण थापाको जीवनमा सर्वाधिक चर्चाको विषय बनेको प्रेम नै थियो । मानिसहरू माया–प्रे मलाई विभिन्न तवरले व्याख्या गर्ने गर्छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

ब्लग

नोटबुक

गुरुङ सुशान्त

चौकीमा जारीखत
प्रेमका अगाडि कसैको केही नचल्दो रहेछ । कथा एक चिनारु तामाङ समुदायका युवकको हो । प्रेमको ज्वारभाटा उर्लिएपछि उसले आफ्नै उमेरकी युवतीलाई भगायो । तर, युवती एक बच्चीकी आमा थिई । पतिको भन्दा नयाँ ठिटोको प्रेमले जितेपछि उसले कठिन चुनौती उठाएकी थिई । 

सूर्यविनायक चौकीमा लागेको रमितेको भीड दुई भागमा विभक्त थियो । एक, रानीकोटको पक्षमा, अर्को गुन्डुको । रानीकोट युवतीको प्रेमीको घर हो भने गुन्डु पतिको । चौकीभित्रै दोहोरो हानाहान चलेपछि युवती, उनका भाइ र प्रेमीलाई खोरभित्रै थुनियो । तर, युवतीचाहिँ सुरक्षाको कारण देखाउँदै आफैँ भित्र गएकी थिई । रात परिसकेकाले सबै लाखापाखा लागे । तर, घटनाले ठूलै झडपको आह्वान गरेको आभास हुँदै थियो । 

भोलिपल्ट दुई तामाङ गाउँ सोहोरिएर चौकीमा थुप्रियो । पल्सरमा हुँइकिएका युवाहरु भिडन्तको मुडमा पुगिसकेका थिए । महिलाहरु एकआपसमा तथानाम गालीगलौजमा उत्रिए । गुन्डुका मानिसहरु १०–१५ लाख रूपियाँ जारीखत नबुझी नमान्ने अडानमा देखिए । सबै आवेग–आक्रोशमा तान्डोन्मुख थिए । प्रहरीचाहिँ दुवै पक्षलाई तपाईंहरु ‘मिलेर आउनूस्’ भनिरहेका थिए । 

मैले युवती र उसको प्रेमीलाई बोलाएर सोधेँ, ‘तिमीहरु एकअर्कासँग छुट्टिएर बस्नै नसक्ने हो ? बिहे गर्न तयार छौ दुवै ?’ उनीहरुको कुरा सुन्दा पूर्ण तयारीका साथ भागेजस्तो लाग्दैनथ्यो । तापनि, उनीहरु यहाँबाट भागेर हेटौँडामा केही दिन बसेका थिए । ठिटो केही समयअघि मात्र सैनिक तालिमबाट भागेको थियो । उसको अस्थिर स्वभावसँग म पहिल्यै परिचित थिएँ । उनीहरु बिहे गर्न राजी देखिएपछि युवतीलाई पतिसँग सम्बन्धविच्छेद गर्न सल्लाह दिएँ ।

चौकीका प्रहरी अधिकारी दिक्क मान्दै बोले, “छिटो टुंग्याउनूस् । जारी तिर्ने रकममा सहमति गर्नूस् र मिलापत्र गरेर जानूस् ।” म त एकछिन ट्वाँ परेँ । तर, चुप बसिनँ । सोधेँ, “सर, जारीखत तिर्ने व्यवस्था अहिलेको कानुनमा छ ?” तिनले जवाफ फर्काए, “कतिपय अवस्थामा कानुनमा नभए पनि जातीय/सांस्कृतिक मान्यता नै मान्नुपर्छ । हामीले आँखा चिम्लिदिनुपर्छ ।” मलाई असैह्य भो । तापनि, संयमित भएर बोलेँ, “सहमति त जुट्ला । तर, हामी तपाईंकै रोहबरमा जारीखत रकम उल्लेख गरेर मिलापत्र गर्छौं, हुन्छ ?” उनी तर्किहाले, “कागजमा रकमको कुरा राख्न मिल्दैन । झगडाको मिलापत्र मात्र हुन्छ ।” थप बोल्न मनै भएन । प्रहरीकै सामु कोही यस्तो पनि भन्दैथ्यो, ‘जार काट्न पनि मिल्छ ।’ 

लामो रस्साकसीपछि १ लाख ७५ हजार रूपियाँ जारीखत बुझाइयो । कुरा मिलाइयो । तर, अझै मन बुझेको छैन । लागिरहन्छ– जातीय मान्यता बुझेको प्रहरी–प्रशासनले गाई मारेको अभियोग लागेकाको घटनामा पनि आँखा चिम्लिदिन्छ ?

एकाबिहानै भनाभन
बिहानै पत्रिका पढेर सिद्धपोखरीको उत्तरी ढोकाछेउ सतलमा हावा खाँदै थिएँ । दुई पुरूष आए, एउटाले भन्यो, ‘यहाँ रैछ ल ।’ केही अश्लील शब्द हुत्याउँदै अर्कोले एक जोडीलाई हकार्न थाल्यो, ‘के हो, बिहानबिहानै यसरी बस्न लाज लाग्दैन ? घर कहाँ हो तिमीहरुको ?’ त्यो जोडी मसिनो आवाजमा गफ गर्दै थियो । तर, तिनले कुनै उच्छृंखल क्रियाकलाप गरेका थिएनन् । निर्दोषलाई थर्काएको देखेपछि मलाई खपिनसक्नु भयो । भनेँ, “तपाईंहरु को हो ? अनाहकमा किन तर्साएको ?” तिनीहरुले आफू प्रहरी भएको दाबी गरे । मैले शंकायुक्त प्रश्न गरेपछि परिचयपत्र देखाउँदै तिनले मलाई पनि थर्काए, “तपाईंचाहिँ को नि ?” आफूलाई आमजनता भन्दै मैले तिनीहरुलाई प्रतिप्रश्न गरेँ, “यहाँ बस्न पाउने/नपाउने या कुन समयमा बस्न हुने कसरी थाहा पाउने ? कुनै सूचनाबोर्ड छ ? जनतालाई सूचनाको हक छैन ?”

उनीहरुसँग जवाफ थिएन । मैले ओशो–लाइनबाट प्रेमबारे हल्का गफ दिएँ । एक प्रहरीले कड्किएर भने, “यहाँ हुने अश्लील गतिविधि रोक्नुपर्छ । सैनिक स्कुलबाट पनि उजुरी आउँछ ।” म पनि जोसिएर बोलेँ, “हरेक उच्छृंखल गतिविधि रोक्नुहुन्छ ?” अर्का प्रहरीले आत्मविश्वासका साथ भने, “एकदम !” त्यतिबेलै सैनिक महाविद्यालयको कर्मचारी आवासतिर फर्किएर निर्धक्कले पिसाब फेरिरहेका दुई अधबैँसेलाई औँल्याउँदै भनेँ, “ल, रोक्नूस् तिनलाई ।” उनीहरु अवाक् भए र मलाई आँखा तर्दै बाटो लागे । 

देश बिगार्ने खलासी ?

साँझको बेला भक्तपुर जाने बसमा यात्रारत थिएँ । राधेराधेनजिकैबाट एक पुरूष गाडीमा उक्लिए । उनीसँगै रक्सीको हल्का गन्ध पनि उक्लियो । सल्लाघारी पुगेपछि तिनी सहचालकलाई बिनाकारण तथानाम गाली गर्न थाले । आमाचकारी शब्दसहित सहचालकको टिसर्ट समातेपछि बसको वातावरण केही असहज भयो । तिनको दादागिरी देखेपछि मलाई उकुसमुकुस भइसकेको थियो । सैनिक महाविद्यालयनेर पुगेपछि मैले भनेँ, “के भो दाइ ? यो तपाईंको निजी गाडी हो, रक्सी खाएर हल्ला गर्न ?” त्यसपछि तिनी अलिक हच्किए । तर, ती मतिरै फर्किएर बर्बराउन थाले, “देश बिगारेकै खलासी–ड्राइभरले हो । यिनीहरुलाई ठीक ठाउँमा राख्नुपर्छ । हामीलाई जाबो खलासीले हेप्ने ?”

बागबजारबाट भक्तपुर आउँदासम्म त्यस गाडीका चालक–सहचालकको मिजास रुखोजस्तो लागेको थिएन । अनि, म अलि रिसाएर बोलेँ, “तपाईंले चाहिँ खलासीलाई हेप्न पाइन्छ ?” तिनले तुरुन्तै जवाफ फर्काए, “तपाईं नै महान् हो । अहिले खलासीलाई काँधमा राख्नूस् । यसले पछि टाउकोमा टेक्छ तपाईंको । देश बिगारेकै खलासीले हो ।” लय नमिलेको दोहोरी खेल्न मज्जा लागेन । र, भनेँ, “तपाईं हल्ला गर्न छोड्ने कि बस रोकेर झारिदिउँm ?” तिनी अझै बोल्न खोज्दैथे, म फेरि कराएँ, “पुलिसलाई फोन गरिदिउँm ?” ती चुप लागे । म अलि पर ओर्लिएँ ।

मोडमा पुगेपछि मनमनै भनेँ– ठीक भन्यौ दाइ, देश बिगार्ने चालक–सहचालक नै हुन् । तर, तिनले काठमाडौँ–भक्तपुरको बस चलाउँदैनन् । ती संसद्, पार्टी, सरकार, बजार, ठेकेदार, माफिया, गुन्डा साराका सारा चलाउँछन् । तिनलाई बेलैमा चिन्न सक्नुपर्छ । त्यसका लागि पहिले तिमी आफैँ होसमा रहनुपर्छ । 

पुरा पढ्नुहोस्

नोटबुक

रामबहादुर रावल
समुद्रलाई बार लगाएर जोगाइराखिएको नेदरल्यान्ड्सको आम्स्टर्डम सहरमा पुग्दा मनुष्य पौरखमा गौरव गर्न मन लाग्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

नोटबुक

रवीन्द्र मानन्धर
सरसर्ती हिसाब लगाउँदा जन्मदिनमा गिफ्ट बाँड्न मात्रै न्यूनतम खर्च करिब १६–१७ हजार रूपियाँ लाग्दो रहेछ ।
पुरा पढ्नुहोस्

नोटबुक

रवि मानन्धर
सरकारले डा केसीको माग पूरा नगरिदिएझैँ मैले पनि कोक नपिउने परिवारको माग पूरा गरेको छैन ।
पुरा पढ्नुहोस्

नोटबुक

पर्वत पोर्तेल
आफ्नै पार्टी सत्तामा रहँदा पनि गोर्खाल्यान्डका लागि सिन्कोसम्म नभाँचेको बरु ‘मुखमा पानी’ हालेर बसेको आरोप आन्दोलनकारीको थियो ।
पुरा पढ्नुहोस्

तस्विर/भिडियो

सुगठित सुन्दरी

नरेन्द्र श्रेष्ठ

अभ्यासमा तल्लीन शारीरिक सुगठनकी नेपाली खेलाडी सन्ध्या श्रेष्ठ । पहिले–पहिले पुरुषहरुको मात्र सहभागिता रहने यस खेलमा अहिले महिलाको पनि उल्लेख्य सहभागिता छ । अझ केही महिला खेलाडीले त अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा पनि सफल भएका छन् ।

‘स्वस्थ शरीर का लागि व्यायाम’ नारा दिएर युवाहरुलाई  व्यायाम गर्ने/गराउने उद्देश्यले द्वारिकादास श्रेष्ठ र लोकविलास बज्राचार्यको सक्रियतामा विसं २०१० मा युवक संगठन स्थापना भएपछि नेपालमा शारीरिक व्यायाम औपचारिक रुपमा अस्तित्वमा आयो । खानपान, व्यायाम र आरामको नियमलाई कडा रुपमा आत्मसात् गर्ने हुँदा शारीरिक सुगठन अनुशासित र मर्यादित खेलका रुपमा चिनिन्छ । 

पुरा पढ्नुहोस्

स्वदेश फर्केको केटो

विमल खतिवडा
गत साउन अन्तिममा आएको बाढीले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका आधा दर्जनभन्दा बढी गैँडा बगायो । गैँडा बगेर भारत पुगे । अहिलेसम्म भारतबाट ६ वटा गैँडाको उद्दार गरिएको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

प्रकृति दोहन

केशव थापा
स्थानीय प्रशासन र प्रहरीले नदेखेजस्तो गरेर बसेकाले पनि यस्ता ढुंगा खानी र क्रसर उद्योग झनै फस्टाएका छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

मौन जुम्ली

आरके अदीप्त गिरी
सुनको सम्भावना भए पनि विकासका दृष्टिले पिछडिएको कर्णाली क्षेत्र नुनकै अभाव झेलिरहेको छ ।
पुरा पढ्नुहोस्

८ तस्विरमा हेर्नुस् तराईको बाढी–पहिरो प्रकोप

शब्द/तस्बिर: प्रकाशचन्द्र तिमिल्सेना
सुगम मानिने तराईका जिल्लाहरू अहिले विकट भएका छन् । न औषधि छ , न त अस्पतालसम्म पुग्ने बाटो नै । सडकहरू पनि छियाछिया छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्